Skip to content
Skip to navigation menu

English

£10M i fynd i’r afael ag arthritis

23 Ebrill 2009

Hands

Mae canolfan ymchwil newydd, fawr yn dod ag arbenigwyr blaenllaw’r byd at ei gilydd i fynd i’r afael ag arthritis a datblygu triniaethau newydd ar gyfer y miliynau o bobl sy’n dioddef o’r cyflwr.

Mae Ymgyrch Ymchwil Arthritis wedi dyfarnu £2.5M i’r Brifysgol dros bum mlynedd i sefydlu Canolfan Biomecaneg a Biobeirianneg, canolfan rhagoriaeth genedlaethol. Bydd cyllid pellach o £7.5M gan y Brifysgol yn gyrru ymchwil y ganolfan ymlaen dros y degawd nesaf.

Bydd y ganolfan yn dod ag arbenigwyr sy’n cael eu cydnabod yn rhyngwladol mewn nifer o feysydd ymchwil gwahanol at ei gilydd, mewn ymgais uchelgeisiol i gymhwyso atebion peirianneg a gwyddoniaeth sylfaenol i broblemau a achosir gan arthritis.

Mae osteoarthritis yn achos pennaf o anabledd, sy’n arwain at gymalau anystwyth, poenus a llidus, ac mae’n effeithio ar tuag wyth miliwn o bobl yn y DU. Nid oes unrhyw gyffuriau ar gael ar hyn o bryd sy’n arafu ei gynnydd, a’r unig driniaeth yw lleddfu symptomau, ac yn y pendraw, cymalau newydd.

Disgrifiodd Cyfarwyddwr y ganolfan newydd, yr Athro Vic Duance, yr ymagwedd fydd yn cael ei chymryd gan ei dîm fel "molecwl i ddyn," lle bydd cydweithrediad agos rhwng peirianyddion, gwyddonwyr biofeddygol a meddygon, fel llawfeddygon orthopedig, rhiwmatolegwyr a ffisiotherapyddion, yn arwain at drosiad cyflym o ymchwil i fudd cleifion yn y clinig.

"Nid ydym ni’n honni y byddwn yn gallu gwella arthritis, ond rydym yn bendant yn gobeithio datblygu triniaeth llawer gwell," meddai’r Athro Duance. "Ar hyn o bryd, yr unig driniaeth effeithiol ar gyfer osteoarthritis difrifol yw cymalau newydd, ond rydym ni bellach yn edrych ar ddarganfod ffyrdd eraill i drin cleifion yn gynt er mwyn arafu cynnydd yr afiechyd, ac felly, oedi’r angen am gymalau newydd."

Gan adeiladu ar astudiaethau rhwng orthopaedeg a pheirianneg yng Nghaerdydd, bydd y tîm yn defnyddio eu harbenigedd flaen y gad mewn peirianneg, biowyddoniaeth, geneteg a delweddu i gymharu symudiad cymalau mewn pobl iach a chleifion ag arthritis, ac asesu sut y mae’n newid gydag oedran, anaf, ymarfer corff ac afiechyd. Poen yw prif ffactor arthritis, ac mae agwedd newydd cyffrous o’r ymchwil yn mynd i gysylltu newidiadau molecwlar yn y cymal â phoen a llid, er mwyn dangos sut y mae cymalau sy’n cael eu gorweithio yn gysylltiedig â phoen a datblygu afiechyd. Bydd y wybodaeth newydd hon yn eu helpu i ddyfeisio a datblygu triniaethau gwell, fel cyffuriau a therapïau corfforol gwell.

Er mai’r nod yw cynnig triniaethau newydd sy’n oedi’r angen am lawdriniaeth cymalau newydd, yn y tymor byr, mae’r tîm hefyd yn gobeithio gwella hyd oes ac ansawdd cymalau newydd presennol trwy ddatblygu caenau a deunyddiau newydd.

Dywedodd Cyfarwyddwr Meddygol Ymgyrch Ymchwil Arthritis, yr Athro Alan Silman: "Mae clun newydd a phen-glin newydd artiffisial wedi trawsnewid bywydau miliynau o ddioddefwyr dros y pedwar degawd diwethaf. Yr her bellach yw adeiladu ar y llwyddiant hwnnw a nodi dewisiadau eraill newydd i lawdriniaeth, yn ogystal â gwella canlyniad tymor byr a thymor hir y rheiny sydd angen llawdriniaeth.

"Mae gan Gaerdydd yr holl flociau adeiladu unigol i gyflawni’r nodau hyn ac mewn ymdrech genedlaethol unigryw, bydd ein buddsoddiad yn dod â’r grwpiau hyn at ei gilydd, gan annog gwyddonwyr i ganolbwyntio eu sylw ar y prif faterion hyn er budd pobl ag arthritis."

Dywedodd y Prif Weinidog Rhodri Morgan: "Mae canolfannau ymchwil academaidd Cymru yn chwarae rôl bwysig wrth symud datblygiadau technolegol ymlaen ym meysydd gofal iechyd a biowyddoniaeth, fel y dangosir gan y penderfyniad hwn gan Ymgyrch Ymchwil Arthritis i leoli canolfan ymchwil newydd ym Mhrifysgol Caerdydd, ac rydym ni oll yn gobeithio y bydd yn dod â datblygiadau newydd i leddfu dioddefaint y rheiny ag arthritis. Fel Prif Weinidog a Gweinidog Gwyddoniaeth Cymru, mae’r datblygiad hwn yn pwyso’r holl fotymau cywir!"

Dywedodd Is-ganghellor Prifysgol Caerdydd, Dr David Grant: "Mae’r ffaith bod Ymgyrch Ymchwil Arthritis wedi dewis Caerdydd ar gyfer sefydlu canolfan ragoriaeth genedlaethol yn dyst i arbenigedd academaidd blaenllaw a chyfleusterau o’r radd flaenaf sydd ym mhob un o’r Ysgolion academaidd a Chanolfannau Ddelweddu sydd ynghlwm â’r cais.

"Mae’n un o’r prosiectau rhyngddisgyblaethol mwyaf ac ehangaf yn y Brifysgol hon hyd yn hyn, a bydd yn gwella ein dealltwriaeth a thriniaeth o’r cyflwr cyffredin hwn yn fawr, gan roi Caerdydd, Cymru a’r DU ar ben blaen ymchwil i arthritis."

Bydd Canolfan Biomecaneg a Biobeirianneg Ymgyrch Ymchwil Arthritis yn cynnwys chwech o Ysgolion y Brifysgol: Biowyddorau, Peirianneg, Meddygaeth, Deintyddiaeth, Fferylliaeth, Astudiaethau Gofal Iechyd a thair Canolfan Delweddu’r Brifysgol. Mae Ymddiriedolaeth GIG Caerdydd a’r Fro ac academyddion o Brifysgol Exeter a Phrifysgol Queen’s, Belfast, hefyd yn ymglymedig.

Bydd y grant yn galluogi deg swydd ymchwil newydd i gael eu sefydlu, hefyd, yr isadeiledd i gydlynu rhaglen ymchwil, a bydd yn sefydlu cyfleusterau profi a delweddu biomecanyddol o’r radd flaenaf. Bydd un deg dau fyfyriwr PhD newydd hefyd yn cyfrannu at ymchwil y ganolfan.