Skip to content
Skip to navigation menu

English

A all Cymru wrthsefyll gofal iechyd a yrrir gan y farchnad?

13 Rhagfyr 2011

Group photo Web2Pennawd: (chwith i dde) Dr Paul Walker, Cymdeithas Iechyd Cyhoeddus Cymru; Yr Athro Gareth Williams, Ysgol y Gwyddorau Cymdeithasol; Dr Tony Jewell, Prif Swyddog Meddygol Cymru; Dr Julian Tudor Hart; Marie John, Adran y Gwyddorau Gofalu, Prifysgol Morgannwg

Ni chafodd Cymru brofiad o’r newidiadau mewn gofal iechyd a yrrir gan y farchnad sy’n ysgubo mannau eraill y byd, gan gynnwys Lloegr.

Bellach mae arbenigwr blaenllaw ym maes iechyd cyhoeddus wedi traddodi darlith y Brifysgol sy’n dweud bod cyfrifoldeb ar Gymru a’r Alban i fod yn esiampl fel y gwneuthurwyr model a’r hyrwyddwyr ar gyfer gofal iechyd cyffredinol i weddill y byd.

Gofynnodd Yr Athro Allyson Pollock A all Cymru wrthsefyll ymosodiad Lloegr o ofal iechyd a yrrir gan y farchnad? Ei darlith oedd y chweched yng nghyfres darlithoedd blynyddol Julian Tudor Hart, sydd â’r nod o ymgysylltu’r gymuned yng Nghymru â materion iechyd cyhoeddus pynciol. Cafodd yr araith, yn Adeilad Morgannwg, ei mynychu gan nifer o ffigyrau uwch sydd â diddordeb yn y ddarpariaeth ar gyfer iechyd Cymru, gan gynnwys Prif Swyddog Meddygol Cymru, Dr Tony Jewell. Hefyd mynychodd Dr Tudor Hart, ffigwr blaenllaw ym myd ymchwil gofal iechyd yng Nghymru.

Mae’r Athro Pollock yn Athro Ymchwil a Pholisi Iechyd Cyhoeddus yng Ngholeg Queen Mary, Prifysgol Llundain. Yn ei darlith, disgrifiodd sut cafodd polisïau iechyd cyhoeddus llawer o wledydd eu gyrru gan ddamcaniaethau cystadlu a marchnadoedd dros y 25 mlynedd diwethaf. Mae’r polisïau mwyaf poblogaidd wedi cynnwys amnewid darparwyr masnachol sy’n cystadlu am unedau'r llywodraeth a gynhelir yn gyhoeddus. Dadansoddodd Yr Athro Pollock sut mae’r atebion hyn yn tanseilio darpariaeth gofal iechyd cyffredinol ac yn hyrwyddo camddyrannu adnoddau.

Datganodd yr Athro Pollock fod yr her sy’n wynebu Cymru’n wleidyddol. Dywedodd fod y dirwasgiad economaidd yn cael ei defnyddio gan wleidyddion ledled y byd i gyfiawnhau cyflwyno atebion a yrrir gan y farchnad, sy’n caniatáu twf diwydiannau iechyd "am elw". Galwodd ar Gymru i greu ei thynged ei hun, gan wrthod atebion sy’n ymateb i ofynion y farchnad ac yn cryfhau ei strwythurau iechyd cyhoeddus a’i hymrwymiad i ofal iechyd cyffredinol a chynhwysfawr.

Sefydlodd yr Athro Pollock Ganolfannau Polisïau Iechyd Cyhoeddus Rhyngwladol a’u cyfarwyddo, yn gyntaf yng Ngholeg Prifysgol Llundain ac wedyn yng Nghaeredin ac erbyn hyn mae’n gyd-gyfarwyddwr Iechyd, Arloesi a Pholisïau Byd-eang yng Nghanolfan gofal sylfaenol ac Iechyd Cyhoeddus, Coleg Queen Mary, Prifysgol Llundain. Mae ei diddordebau ymchwil yn cynnwys globaleiddio, preifateiddio a marchnadeiddio.