Skip to content
Skip to navigation menu

English

Dyfodol diwydiannol mwy llewyrchus

16 Mehefin 2011

Ben Ward portrait WEBDr Ben Ward

Mae prosiect ymchwil gan yr Ysgol Cemeg sy’n helpu sicrhau dyfodol diwydiannol mwy llewyrchus wedi’i ddewis fel un o’r prosiectau pwysicaf sydd ar waith ar hyn o bryd mewn prifysgolion.

Mae adroddiad Big Ideas for the Future, a gaiff ei gyhoeddi heddiw (16 Mehefin) ar y cyd gan Gynghorau Ymchwil y DU a Phrifysgolion y DU, yn cyfuno ymchwil flaenllaw o bob disgyblaeth. Dewiswyd prosiect Caerdydd o blith cannoedd o gyflwyniadau.

Dr Ben Ward sy’n arwain y gwaith. Mae ymchwilwyr yn yr Ysgol yn gweithio i ddatblygu’r defnydd o fetelau amgen sy’n gallu cataleiddio rhai o’r adweithiau a gaiff eu cyflawni gan fetelau gwerthfawr.

Dywedodd yr Athro Graham Hutchings, Dirprwy Is-ganghellor dros Ymchwil a Chyfarwyddwr Sefydliad Catalysis Caerdydd: "Hoffwn longyfarch Dr Ward a’i dîm ar gael eu cynnwys yn adroddiad Big Ideas for the Future.

"Mae ymchwil sy’n digwydd ym mhrifysgolion y DU yn helpu newid y byd a’n ffordd o fyw. Mae’n wych gweld traddodiad Prifysgol Caerdydd o arloesi blaenllaw’n parhau ac yn cael ei gydnabod yn yr adroddiad pwysig hwn."

Mae catalyddion - sef sylweddau cemegol sy’n cynyddu graddfa a rheoli detholedd adweithiau cemegol - yn bwysig dros ben mewn gwyddoniaeth gemegol, y diwydiannau cemegol ac, o ganlyniad, cymdeithas yn gyffredinol. Ar hyn o bryd, metelau gwerthfawr yw’r catalyddion mwyaf llwyddiannus. Ond mae’r metelau hyn yn brin a drud, ac yn adnodd naturiol cyfyngedig. Er mwyn mynd i’r afael â’r mater, mae tîm Dr Ward yn datblygu’r defnydd o fetelau amgen ar gyfer cataleiddio adweithiau cemegol organig.

Wrth egluro’r ymchwil, dywedodd Dr Ward: "Rydym yn gweithio’n benodol ar fetelau mwynol alcalïaidd, yn enwedig calsiwm, sy’n helaeth ac yn hawdd cael gafael arno. Yn anffodus, mae gan y metelau hyn gemeg gyd-drefnol gymhleth dros ben, sy’n ei gwneud hi’n heriol iawn eu defnyddio i gataleiddio adweithiau organig yn ddetholus, sy’n rhywbeth sy’n hanfodol er mwyn defnyddio catalydd mewn cynnyrch sy’n fasnachol ddefnyddiol."

Byddai defnyddio metelau mwynol alcalïaidd yn dod â buddion amgylcheddol ac economaidd i’r diwydiannau cemegol, a bydd hyn er lles gwirioneddol a sylweddol i gymdeithas mewn nifer o feysydd, o ddeunydd fferyllol i nwyddau cartref.

Dywedodd Dr Ward: "Rydym yng nghyfnod cynnar ein hymchwil ond yn barod rydym wedi symud ymlaen yn sylweddol. Bydd hi’n flynyddoedd cyn i ni ddatblygu cymwysiadau realistig gwirioneddol, ond mae’n ysgol ddringo ac mae’n rhaid i ni ddechrau ar y gris isaf a dringo i fyny. Gan nad yw metelau alcalïaidd yn dilyn rheolau ‘normal’ cemeg gyd-drefnol, rydym yn dysgu mwy ynghylch sut i reoli’r metelau hyn ym mhob cam a gymerwn."

Dywedodd yr Athro Peter Knowles, Pennaeth Ysgol Cemeg Caerdydd: "Rwy’n croesawu gweld ymchwil Caerdydd yn cael ei hamlygu fel hyn, yn enwedig gan mai grŵp Dr Ward yw un o nifer fach o grwpiau ymchwil ledled y byd sy’n gweithio yn y maes cyffrous hwn. Mae’r prosiect yn enghraifft wych o ymrwymiad ac arloesedd yr Ysgol wrth fynd i’r afael â rhai heriau gwyddonol pwysig cyfredol."

Caiff y tîm ymchwil ei arwain gan Dr Ward ac mae’n cynnwys Dr Tracy Nixon, sy’n ymchwilydd ôl-ddoethurol, a James Wixey, sy’n fyfyriwr PhD yn ei flwyddyn olaf. Rhoddwyd cymorth ariannol gan y Cyngor Ymchwil Peirianneg a’r Gwyddorau Ffisegol ac Ymddiriedolaeth Leverhulme.

Mae cyhoeddi adroddiad Big Ideas for the Future yn rhan o weithgareddau Wythnos y Prifysgolion (13-19 Mehefin), sy’n cael ei chynnal am yr ail flwyddyn yn olynol. Ei nod yw cynyddu ymwybyddiaeth y cyhoedd ynghylch y ffyrdd gwahanol y mae prifysgolion yn effeithio ar ein bywydau.

Dolenni perthnasol

Your computer cannot play the audio in your browser. To fix this, you need to make sure both Javascript and Adobe Flash are available.

Get the Adobe Flash plug-in by clicking here

To find out how to enable JavaScript, check the Help option for your browser.


Cardiff University campus users

If you are on the Cardiff University campus and have problems with plug-ins or browsers, you can contact the INSRV Helpdesk on extension 74487 or visit the INSRV webpages


Gwrando i Dr Ben Ward esbonio mwy am ei waith ymchwil