Skip to content
Skip to navigation menu

English

Crac mewn comed

22 Mawrth 2010

Cracked CometDelwedd C2007 Q3 Siding Spring fel y’i cafwyd gan Nick Howes yn defnyddio Telesgop Gogleddol Faulkes

Mae seryddwr amatur blaenllaw wedi gwneud darganfyddiad seryddol pwysig diolch i brosiect telesgop addysgol soffistigedig dan arweiniad seryddwyr Prifysgol Caerdydd.

Mae’r seryddwr amatur, Nick Howes, wedi tynnu’r lluniau cyntaf sy’n dangos hollt yn niwclews rhewllyd Comed C2007 C3 gan ddefnyddio telesgop wedi’i reoli o bell drwy gyfrwng Prosiect Telesgop Faulkes, sydd â’i gartref yn yr Ysgol Ffiseg a Seryddiaeth.

Mae’r prosiect yn cynnig cyfle i allu defnyddio pâr o delesgopau, ar ynys Maui, Hawaii ac yn Siding Spring yn Awstralia, sy’n cael eu rheoli o bell dros y Rhyngrwyd.

Gan ddefnyddio Telesgop Gogleddol Faulkes ym Maui, cipiodd Nick ddelwedd o’r gomed wan gyda manylder gogoneddus, gan gynhyrchu cyfres o chwe delwedd yn dangos cyddwysiad eilaidd yn llusgo’r tu ôl i’r prif niwclews. Mae’n ymddangos bod hwn yn dalp maint mynydd o iâ sydd wedi torri i ffwrdd o’r ‘belen eira fudr’ enfawr sy’n llunio niwclews comed.

Dangosodd ail gyfres o ddelweddau a gafwyd y diwrnod canlynol (dydd Gwener 19 Mawrth) yn glir bod y darn newydd yn parhau i lusgo’r tu ôl i’r gomed. Y gobaith nawr yw y bydd seryddwyr yn mynd ar drywydd darganfyddiad Nick gan ddefnyddio offer fel Telesgop Gofod Hubble. Cipiodd Nick y delweddau pan oedd yn eistedd wrth ei ddesg yn y gwaith yn Swydd Wiltshire, gan weithredu’r telesgop gwerth £5 miliwn yn Hawaii dros y Rhyngrwyd.
Dywedodd Dr Paul Roche o’r Ysgol Ffiseg a Seryddiaeth, a chyfarwyddwr Prosiect Telesgop Faulkes: "Rydym wrth ein bodd bod Nick wedi gallu cipio delweddau dramatig sy’n ymddangos fel petaent yn dangos bod niwclews y gomed yn ymddatod.
"Mae hyn yn dangos beth y gellir ei gyflawni pan fydd seryddwyr amatur yn gallu defnyddio telesgop mor bwerus. Ein gobaith yw cynnwys ysgolion mewn gwylio’r gomed hon dros yr wythnosau nesaf, fel y gallwn weld beth sy’n digwydd i’r darn newydd hwn."

Gobeithir y bydd y darganfyddiad hwn yn helpu annog pobl eraill i ddefnyddio’r telesgop at ddiben ymchwil a helpu i wneud darganfyddiadau gwyddonol newydd. Y llynedd, fe wnaeth seryddwr amatur arall a oedd yn gweithio gyda nifer o ysgolion y Deyrnas Unedig a Phrosiect Telesgop Faulkes, ddarganfod yr asteroid sy’n cylchdroi gyflymaf yng nghysawd yr haul.

Mae dros 200 o ysgolion y Deyrnas Unedig wedi defnyddio’r telesgopau i helpu mewn gwersi gwyddoniaeth, yn aml yn casglu data sy’n cael ei ddefnyddio gan ymchwilwyr prifysgol.

Ychwanegodd Dr Roche: "Ynghyd â seryddwyr amatur, mae’r prosiect hwn yn caniatáu i ymchwilwyr o’r Brifysgol helpu ysgolion i gael defnyddio offer proffesiynol a dysgu mwy am sut mae gwyddoniaeth fodern yn cael ei chyflawni go iawn.

"Ein gobaith yw y bydd y darganfyddiad hwn yn helpu annog pobl eraill i ddefnyddio Telesgopau Faulkes ac arwain at fwy fyth o ddarganfyddiadau gwyddonol."

Lansiwyd Prosiect Telesgop Faulkes ym Mawrth 2004 gan Ymddiriedolaeth Addysgol Dill Faulkes, fel ffordd o helpu ysbrydoli myfyrwyr ysgol i astudio gwyddoniaeth a mathemateg.

Tags