Skip to content
Skip to navigation menu

English

Synnwyr digrifwch

06 Mawrth 2008

Mae plant yn gallu gwahaniaethu rhwng cellwair a chamgymeriadau a hynny mor ifanc â 19 mis oed yn ôl ymchwil Prifysgol Caerdydd.

Gwnaeth Dr Merideth Gattis o’r Ysgol Seicoleg, ynghyd â’r fyfyrwraig PhD, Elena Hoicka, archwilio a yw plant 19-36 mis oed yn gallu gwahaniaethu rhwng camgymeriadau a chellwair a deall bwriadau doniol.

Fel rhan o’r arbrawf, gwnaeth yr ymchwilwyr nifer o weithrediadau â gwrthrychau cyfarwydd y tŷ. Roedd rhai o’r gweithrediadau’n gellwair diamwys, megis rhoi esgid ar eu llaw, ac fe’u dilynwyd gan chwerthin, ac roedd rhai o’r gweithrediadau’n gamgymeriadau diamwys, megis ysgrifennu ag ochr anghywir yr ysgrifbin, wedi ei ddilyn gyda’r gair "Wps!".

Gwnaethant hefyd amrywiaeth o weithrediadau a oedd yn fwy amwys, a allai fod yn gellwair neu’n gamgymeriad, yn dibynnu ar p’un ai oedd chwerthin neu "Wps!" yn dilyn y weithred.

Rhoddwyd y cyfle i’r plant chwarae gyda’r gwrthrychau, ond ni roddwyd cyfarwyddiadau iddynt ynglŷn â beth i’w wneud â nhw.

Dangosodd y canfyddiadau fod plant mor ifanc â 19 mis oed yn efelychu cellwair diamwys, ond yn cywiro’r camgymeriadau diamwys, gan wahaniaethu rhwng y ddau felly. Plant 25-36 mis oed, yn unig, a allai wahaniaeth gywir rhwng gweithrediadau amwys ar sail bwriad.

Meddai Dr Merideth Gattis o’r Ysgol Seicoleg: "Mae ein canfyddiadau’n datgelu bod plant, mor ifanc â 19 mis oed, yn gallu gwahaniaethu rhwng rhywun yn gwneud rhywbeth o’i le’n fwriadol a gwneud rhywbeth o’i le trwy ddamwain ar sail gwybodaeth am weithrediadau confensiynol gyda gwrthrychau. Gallwch roi esgid am y droed anghywir trwy ddamwain, ond mae rhoi esgid ar eich llaw yn wahanol i beth y byddech fel arfer yn ei wneud gydag esgid, felly mae’n rhaid mai cellwair ydyw.

"Yn ychwanegol, mae plant o ddwy flwydd oed yn gallu gwahaniaethu rhwng cellwair a chamgymeriadau ar sail bwriad yn unig. Mae’r canfyddiad hyn yn arwyddocaol oherwydd dyma’r arddangosiad cyntaf o blant yn deall bwriad pobl i wneud y peth anghywir. Mae plant yn datblygu dealltwriaeth o fwriadau doniol cyn eu bod yn deall y bwriad i gogio neu i ddweud celwydd, felly, gall deall hiwmor fod yn gam cyntaf wrth ddysgu i wneud y peth anghywir."

Cyhoeddir yr ymchwil ‘Do the wrong thing: How toddlers tell a joke from a mistake’ yn cylchgrawn Cognitive Development.