Skip to content
Skip to navigation menu

English

A gaiff ymddygiad oedolion ei ysgogi yn y groth?

06 Awst 2013

Placenta web

Gallai oedolion wynebu risg uwch o bryder a thueddiad i ddioddef iechyd meddwl gwael os cawsant eu hamddifadu o hormonau penodol pan oeddent yn datblygu yn y groth, yn ôl ymchwil newydd gan wyddonwyr y Brifysgol.

Mae ymchwil newydd mewn llygod wedi datgelu rôl y brych wrth raglennu ymddygiad emosiynol yn y tymor hir ac, am y tro cyntaf, mae gwyddonwyr wedi cysylltu newidiadau mewn ymddygiad oedolion â newidiadau yng ngweithrediad y brych.

Dangoswyd bod ffactor twf 2 tebyg i inswlin yn chwarae rôl amlwg yn natblygiad y ffoetws a’r brych mewn mamaliaid, ac mae newidiadau yn lefelau’r hormon hwn yn y brych a’r ffoetws yn gysylltiedig â chyfyngu ar dwf yn y groth.

"Mae twf baban yn broses gymhleth iawn ac mae llawer o fecanweithiau rheoli sy’n gwneud yn siwr bod y fam yn gallu cyflenwi’r maetholion y mae eu hangen ar faban i dyfu," yn ôl Dr Trevor Humby, niwrowyddonydd ymddygiadol yn yr Ysgolion Seicoleg a Meddygaeth, a arweiniodd yr ymchwil ar y cyd â’r Athro Lawrence Wilkinson.

"Mae gennym ddiddordeb mewn sut y gallai tarfu ar y cydbwysedd hwn ddylanwadu ar ymddygiadau emosiynol amser hir ar ôl genedigaeth, fel oedolyn," ychwanegodd.

Er mwyn archwilio sut y gallai diffyg cyfatebiaeth rhwng y cyflenwad a’r galw am faetholion penodol effeithio ar bobl, bu’r Dr Trevor Humby a’r Athro Wilkinson a’u cydweithwyr Mikael Mikaelsson, Claire Dent a Dr Miguel Constancia o Brifysgol Caergrawnt, yn archwilio ymddygiad llygod aeddfed gyda chyflenwad diffygiol o hormon hanfodol.

Ychwanega Dr Humby: "Cyflawnom hyn trwy amharu ar hormon o’r enw ffactor twf 2 tebyg i inswlin, sy’n bwysig ar gyfer rheoli twf yn y groth. Pan wnaethom hyn, darganfuom anghydbwysedd yng nghyflenwad y maetholion a reolir gan y brych, a bod yr anghydbwysedd hwn yn cael effeithiau mawr ar ymddygiad y gwrthrychau yn ystod oedolaeth – hynny yw, roedd y gwrthrych hwnnw’n mynd yn fwy pryderus yn ddiweddarach mewn bywyd.

"Roedd newidiadau penodol ym mynegiant genynnau’r ymennydd yn gysylltiedig â’r math hwn o ymddygiad yn cyd-fynd â’r symptomau hyn. Dyma’r enghraifft gyntaf o’r hyn rydym ni wedi’i alw’n ymddygiad oedolion ‘wedi’i raglennu gan y brych’. Nid ydym yn gwybod yn union sut mae’r digwyddiadau cynnar iawn hyn mewn bywyd yn gallu achosi effeithiau pellgyrhaeddol ar ein rhagdueddiadau emosiynol, ond rydym yn amau y gallai canfyddiadau ein hymchwil awgrymu bod hadau ein hymddygiad, ac efallai tueddiad i ddioddef anhwylderau’r ymennydd ac iechyd meddwl, yn cael eu hau dipyn yn gynt nag a dybiwyd yn flaenorol."

Mae astudiaethau pellach yn yr arfaeth i archwilio mecanweithiau’r ymennydd sy’n cysylltu digwyddiadau yn gynnar mewn bywyd, camweithrediad y brych a chyflwr emosiynol oedolion.

Caiff ‘Placental programming of anxiety in adulthood revealed by Igf2-null models’ ei gyhoeddi heddiw (16:00 (GMT) dydd Mawrth 6 Awst 2013) yn Nature Communications.

Ariannwyd yr ymchwil gan gyllid LINK Prifysgol Caerdydd.

Dolenni perthynol

Yr Ysgol Seicoleg

Nature Communications