Skip to content
Skip to navigation menu

English

Ailhyfforddi’r ymennydd

09 Tachwedd 2011

Parkinson's training - web

Gellid gwella symptomau pobl sy’n profi arwyddion cynnar clefyd Parkinson trwy broses o reoleiddio ac ailhyfforddi’r modd y mae eu hymennydd yn ymateb i weithgareddau a symudiadau, yn ôl darganfyddiad ymchwil newydd y Brifysgol.

Fe wnaeth arbenigwyr o Ganolfan MRC y Brifysgol ar gyfer Geneteg a Genomeg Niwroseiciatrig a’r Ysgol Seicoleg, mewn papur a gyhoeddwyd yn The Journal of Neuroscience, ddefnyddio delweddu ymennydd mewn amser go iawn i nodi sut y mae pobl â chlefyd Parkinson yn adweithio i ymatebion eu hymennydd eu hunain.

Trwy ddefnyddio techneg o’r enw niwroadborth – sy’n monitro gweithgarwch yr ymennydd mewn sganiwr MRI – caiff lefelau gweithgarwch eu bwydo yn ôl i’r claf ar ffurf arddangosiad ar sgrin.

Trwy ddefnyddio’r adborth hwn, gall cleifion ddysgu addasu gweithgarwch mewn rhannau penodol o’u hymennydd.

"Dyma’r tro cyntaf i’r dechneg niwroadborth gael ei defnyddio gyda chleifion sydd â chlefyd Parkinson," yn ôl yr Athro David Linden o Ysgol Seicoleg Prifysgol Caerdydd, a arweiniodd yr astudiaeth.

"Mae hunanreoleiddio gweithgarwch yr ymennydd mewn pobl ar sail adborth amser go iawn yn ymddangos yn dechneg bwerus. Yn yr astudiaeth hon, fe wnaethom asesu a yw cleifion â chlefyd Parkinson yn gallu addasu gweithgarwch eu hymennydd i wella eu gweithrediad echddygol.

"Gwelsom fod y pum claf a gafodd niwroadborth yn gallu cynyddu’r gweithgarwch yn rhwydweithiau’r ymennydd sy’n bwysig ar gyfer symudiadau a bod yr ymyrraeth hon wedi arwain at welliant cyffredinol mewn cyflymder echddygol – sef tapio bysedd yn yr achos hwn."

Roedd yr astudiaeth yn cynnwys 10 claf, ac roedd pob un ohonynt yng nghyfnod cynnar clefyd Parkinson. Rhannwyd y cleifion yn ddau grŵp – cafodd hanner y grŵp adborth ymennydd ac ni roddwyd hyn i’r grŵp arall.

Er bod hunanreoleiddio trwy ddefnyddio’r dechneg hon wedi cael ei ddefnyddio i gofnodi gweithgarwch mewn cyflyrau eraill fel sgitsoffrenia ac ADHD, ar wahân i astudiaeth ar boen cronig – nid yw potensial clinigol y dechneg ar gyfer anhwylderau niwrolegol wedi cael ei archwilio.

Ystyriwyd clefyd Parkinson yn darged addas ar gyfer y dechneg – ac yn gyfle i ddangos y gallai hyn helpu cleifion ag anhwylderau niwrogynhyrchiol.

Ychwanegodd yr Athro Linden: "Er mai astudiaeth fechan iawn oedd hon, ein nod oedd pennu a allai’r dechneg hon fod yn ymarferol ar gyfer dioddefwyr.

"Arweiniodd yr hyfforddiant at welliant perthnasol clinigol mewn gweithrediadau echddygol – felly, gan dybio y gall cleifion ddysgu trosglwyddo’r strategaethau sy’n cael eu defnyddio yn ystod niwroadborth mewn sefyllfaoedd bywyd go iawn, efallai y bydd hefyd yn bosibl cynnal y manteision clinigol."

Mae’r gwyddonwyr yn awr yn gobeithio mynd â’r dull hwn ymhellach mewn arbrofion clinigol ffurfiol er mwyn pennu a yw’n cynnig addewid i gleifion.

Ychwanega’r Athro Linden: "Rhaid i ni fod yn glir: fydd hyn ddim yn atal datblygiad y clefyd nac yn cynnig gobaith ffug i gleifion, ond mae ganddo’r potensial i addasu cwrs symptomau echddygol a lleihau’r gofynion cyffuriau yng nghyfnodau cynnar y clefyd o bosibl.

"Gallai hyn ohirio cymhlethdodau echddygol mwy difrifol a gwella ansawdd bywyd cleifion y mae clefyd Parkinson yn effeithio arnyn nhw."

Dolenni Cysylltiedig

Yr Ysgol Seicoleg

Y Ganolfan MRC ar gyfer Geneteg a Genomeg Niwroseiciatrig

The Journal of Neuroscience

Canolfan Ddelweddu Ymchwil i’r Ymennydd Prifysgol Caerdydd (CUBRIC)