Skip to content
Skip to navigation menu

English

Ateb y cwestiynau mawr

14 Mehefin 2010

Yr Athro Alan Clarke, Cyfarwyddwr y Sefydliad Ymchwil Bôn-gelloedd CanseYr Athro Alan Clarke, Cyfarwyddwr y Sefydliad Ymchwil Bôn-gelloedd Canse

Sut allwn wella’r cyfraddau goroesi ar gyfer pob math o ganser?

Sut allwn adeiladu ac ailgynllunio dinasoedd a rhanbarthau fel bod ganddynt ddyfodol cynaliadwy?

Sut allwn wella ein dealltwriaeth wael o anhwylderau meddwl a gwella’r triniaethau cyfyngedig sydd ar gael?

Mae’r Brifysgol yn lansio tri Sefydliad Ymchwil newydd o bwys, gan gynnig ffyrdd newydd radical o fynd i’r afael â’r cwestiynau hyn. Mae pob Sefydliad yn cyfuno doniau academaidd o nifer o ddisgyblaethau, gan adeiladu ar gryfderau cyfredol Caerdydd a chreu màs critigol o arbenigedd er mwyn mynd i'r afael â materion o bwysigrwydd byd-eang.

Y tri Sefydliad newydd, pob un ag ymagwedd nodedig ei hun, yw:

Sefydliad Ymchwil Bôn-gelloedd Canser. Nod y Sefydliad yw datblygu i fod y ganolfan bwysicaf yn y DG ar gyfer deall sut mae bôn-gelloedd canser yn cyfrannu at ffurfiant a thyfiant tiwmorau. Y bwriad hirdymor yw ymchwilio i weld a yw therapïau newydd wedi’u targedu ar y celloedd hyn yn cynnig gwell cyfraddau goroesi na thriniaethau cyfredol sydd wedi'u hanelu at gelloedd yn y tiwmor.

Yr Athro Michael Owen, Cyfarwyddwr Sefydliad Ymchwil y Niwrowyddorau ac Iechyd MeddwlYr Athro Michael Owen, Cyfarwyddwr Sefydliad Ymchwil y Niwrowyddorau ac Iechyd Meddwl

Sefydliad Ymchwil Mannau Cynaliadwy. Bydd y Sefydliad yn canolbwyntio ar ddatrysiadau cynaliadwy ar gyfer dinasoedd unigol a’r rhanbarthau o’u hamgylch, wedi’u teilwra i amodau penodol o amgylch y byd. Bydd yn creu datrysiadau cynhwysfawr trwy gyfuno arbenigwyr mewn adeiladau, systemau ynni, cymunedau, yr amgylchedd naturiol, seilwaith, iechyd a llunio polisïau – sydd yn aml yn gweithio ar eu pennau eu hunain fel arfer.

Sefydliad Ymchwil y Niwrowyddorau ac Iechyd Meddwl. Mae Caerdydd eisoes yn gyfrifol am ddatblygiadau allweddol megis darganfod tarddiadau geneteg clefydau fel sgitsoffrenia, anhwylder deubegynol a Chlefyd Alzheimer. Bydd y Sefydliad yn rhoi’r datblygiadau hyn ar waith, er mwyn deall sut yn hollol y maent yn newid ymddygiad pobl a cheisio therapïau newydd i’w trechu.

Oni wneir hyn, bydd pob problem yn fygythiad cymdeithasol ac ariannol cynyddol.

  • Mae canser yn gyfrifol am dros 7 miliwn o farwolaethau yn fyd-eang bob blwyddyn, ac mae'r cyfraddau goroesi ar ôl triniaeth yn parhau’n rhwystredig o isel. Yn y DG yn unig, mae yna oddeutu 300,000 o achosion yn flynyddol, sy’n gyfrifol am 5 y cant o gyllideb y GIG.
  • Am y rhagwelir y bydd poblogaeth y byd yn cyrraedd 9 biliwn erbyn 2050, bydd rhaid i ddinasoedd a’u rhanbarthau ailasesu’r modd y maent yn defnyddio adnoddau. Yn y DG, bydd prisiau uwch o hyd am fwyd confensiynol ac ynni’n golygu galw am ddewisiadau cynaliadwy.
  • Mae iechyd meddwl gwael yn effeithio ar oddeutu 16.7 miliwn o bobl yn y DG ar hyn o bryd ac amcangyfrifir ei fod yn costio ymron i £80 biliwn y flwyddyn. Mae disgwyl i’r ffigur godi wrth i’r boblogaeth heneiddio.

Mae Prifysgol Caerdydd mewn sefyllfa ddelfrydol i greu’r clystyrau o ragoriaeth ymchwil sydd eu hangen i fynd i’r afael â’r problemau hyn. Mae’r Brifysgol yn cael ei chydnabod yn rhyngwladol am ei chyflawniadau ym maes geneteg clefydau’r meddwl ac mae’n gartref i Ganolfan gyntaf y Cyngor Ymchwil Feddygol yn y maes hwn. Cafodd un datblygiad allweddol ynglŷn â Chlefyd Alzheimer ei gynnwys yn rhestr y cylchgrawn Time o ddeg prif gyflawniad academaidd 2009.

Mae amrediad cryfderau’r Brifysgol ynglŷn â chynaladwyedd yn rhychwantu pensaernïaeth, cynllunio, meddygaeth, y gyfraith, biowyddorau, gwyddorau seicolegol, gwyddorau’r ddaear a gwyddorau cymdeithasol . Mae’r Ganolfan Ymchwil ar gyfer Cysylltiadau Busnes, Atebolrwydd, Cynaliadwyedd a Chymdeithas, sy’n cael ei hariannu gan y Cyngor Ymchwil Economaidd a Chymdeithasol, wedi cyflwyno syniadau newydd am gynaliadwyedd a chyfrifoldeb cymdeithasol i’r byd busnes.

Yr Athro Terry Marsden, Cyfarwyddwr y Sefydliad Ymchwil Mannau CynaliadwyYr Athro Terry Marsden, Cyfarwyddwr y Sefydliad Ymchwil Mannau Cynaliadwy

Hefyd, mae gan Gaerdydd gryfderau mewn gwyddorau biofeddygol sylfaenol, datblygu cyffuriau newydd a threialon clinigol a fydd yn ategu’r gwaith ar fôn-gelloedd canser. Enillodd Llywydd y Brifysgol, Syr Martin Evans, Wobr Nobel am Feddygaeth 2007 am ddarganfyddiadau yn y maes perthynol o fôn-gelloedd embryonig.

Dywedodd Is-ganghellor Prifysgol Caerdydd, Dr David Grant: "Am fod cymdeithas a’r amgylchedd yn newid, mae’n bwysicach nag erioed i academyddion gyfuno’u harbenigedd er mwyn astudio’r heriau byd-eang mwyaf. Dyna pam rydym yn cefnogi’r tair ymagwedd chwyldroadol newydd hyn. Bydd y tri Sefydliad yn dod ag ymchwilwyr o ddisgyblaethau academaidd gwahanol at ei gilydd mewn ffyrdd newydd o weithio, ac rydym yn ffyddiog y bydd y tri’n cynnig syniadau a all drawsnewid bywydau a chymunedau."

Mae’r Brifysgol yn buddsoddi ymron i £10M yn y tri Sefydliad newydd. Mae’r ymrwymiad yn cyd-fynd â datblygiad campws Parc Maendy, sef datblygiad gwerth miliynau o bunnau gan y Brifysgol a gafodd ganiatâd cynllunio gan Gyngor Caerdydd yr wythnos ddiwethaf. Bydd sawl adeilad ymchwil rhyngddisgyblaethol uwch-dechnoleg newydd yn cael eu datblygu dros y ddau ddegawd nesaf. Mae disgwyl i’r cyntaf, sef Adeilad y Porth, datblygiad gwerth £30M a fydd yn gartref newydd i’r sefydliadau bôn-gelloedd canser a iechyd meddwl, gael ei gwblhau erbyn 2012.

Mae rhagor o wybodaeth am y tri sefydliad newydd ar eu gwefannau newydd yn

http://www.cf.ac.uk/research/cancerstemcell

http://www.cf.ac.uk/research/neuroscience

http://www.cf.ac.uk/research/sustainableplaces