Skip to content
Skip to navigation menu

English

Ai waliau a thoeon yw’r ateb i ddyfodol carbon isel?

12 Ebrill 2010

Sustainable BuildingArgraff arlunydd o’r Ganolfan Amlen Adeiladu Cynaliadwy (SBEC) yn y Gogledd – canolfan brofi ac arddangos ar gyfer cynhyrchion cynaliadwy

Mae un o athrofeydd ymchwil mwyaf blaenllaw’r Brifysgol wedi cymryd cam pwysig arall tuag at helpu Cymru i lwyddo i sicrhau dyfodol carbon isel.

Mae’r Sefydliad Ymchwil Carbon Isel (LCRI), sy’n rhan o Ysgol Bensaernïaeth Cymru yn y Brifysgol, wedi sefydlu’r Ganolfan Amlen Adeiladu Cynaliadwy (SBEC). Bydd yn datblygu’r technolegau adeiladu cynaliadwy gorau oll o ran lefelau carbon isel a lefelau ynni isel lle defnyddir wynebau’r adeiladau – y waliau a’r toeon - i drawsnewid yr adeiladau i fod yn ddefnyddwyr ynni i fod yn gynhyrchwyr ynni.

Bydd y ganolfan ymchwil newydd yn y Gogledd, un o’r prosiectau arloesol a ddaeth yn sgil yr LCRI sy’n werth £34 miliwn, yn gyfle i arddangos cynnyrch cynaliadwy ac yn cael ei defnyddio i brofi a monitro systemau awyru, ynni a gwresogi integredig newydd ar saernïaeth yr adeilad.

Bydd SBEC, sy’n cael ei sefydlu mewn partneriaeth â Corus Colors ar ei safle yn Shotton ar Lannau Dyfrdwy, yn cefnogi’r dyhead i Gymru ddod yn batrwm ar gyfer adeiladu cynaliadwy yn Ewrop.

Mae dau ddiben i’r nod:

  • Darparu atebion carbon isel a di-garbon yn gyflymach ar gyfer amgylchedd adeiledig Cymru er mwyn bodloni’r targedau amgylcheddol heriol a bennwyd gan Lywodraeth y Cynulliad;
  • Cynyddu’r manteision economaidd ar gyfer cadwyni cyflenwi Cymru drwy gefnogi’r broses o fasnacheiddio’r atebion hyn yn fyd-eang.

Bydd tîm o ddeunaw o bobl yn SBEC, gan gynnwys staff o’r LCRI a Corus, yn gysylltiedig â’r gwaith o ddylunio, modelu, creu prototeipiau, profi a monitro cyfres o atebion ynni a gwresogi sy’n seiliedig yn bennaf ar dechnolegau ffotofoltäig a solar thermol. Byddant yn canolbwyntio ar y gwaith o blethu’r systemau hyn yn ymarferol yn yr ystod lawn o fathau o adeiladau, ac yn cydweithio gydag amrywiaeth eang o bartneriaid datblygu Disgwylir i’r adeilad, a ddyluniwyd gan Ysgol Bensaernïaeth Cymru gydag arian oddi wrth Corus a’r LCRI, gael ei gwblhau erbyn mis Hydref eleni.

Dywedodd yr Athro Phil Jones, Cadeirydd yr LCRI a Phennaeth Ysgol Bensaernïaeth Cymru, fod y cydweithio ar flaenymyl datblygu technoleg adeiladu cynaliadwy ac yn targedu atebion a fydd yn cael effaith sylweddol ar yr amgylchedd adeiledig modern.

"Nod SBEC yw datblygu atebion ymarferol sy’n atyniadol yn economaidd ac yn esthetig ac a fydd yn gweithio cystal mewn adeiladau newydd ac adeiladau sy’n bodoli." Mae’r pwynt olaf yn hanfodol, oherwydd ni fydd modd cyrraedd y targedau ymestynnol ar gyfer lleihau CO2 ac ynni oni ellir dod o hyd i ffyrdd cost effeithiol o uwchraddio’r stoc adeiladau presennol."

Dywedodd Ieuan Wyn Jones, y Gweinidog dros yr Economi a Thrafnidiaeth fod y prosiect o bwys strategol i’r economi, gan sbarduno gwaith ymchwil a datblygu mewn meysydd twf allweddol a chreu cyfleoedd i hybu swyddi gwyrdd. Meddai Mr Jones: "Mae gennym gryfderau sylweddol yn y sector hwn mewn diwydiant ac yn ein prifysgolion ac mae gan y prosiect hwn y potensial i roi Cymru ar flaen y gad o ran datblygiadau newydd cyffrous ym maes adeiladu cynaliadwy ac ar yr un pryd mae’n golygu buddion amgylcheddol gwirioneddol."

Rhoddodd Lesley Griffiths, y Dirprwy Weinidog dros Wyddoniaeth, Arloesi a Sgiliau groeso i'r cyhoeddiad ac fe’i disgrifiodd fel prosiect ymchwil cyffrous. "Mae’n enghraifft ardderchog o sut y gall y byd academaidd, diwydiant a’r Llywodraeth gydweithio’n agos i gyflymu’r gwaith o droi syniadau arloesol yn werth economaidd gwirioneddol."

Esboniodd Kevin Bygate, Cyfarwyddwr Datblygu Busnes Corus Colors, bwysigrwydd strategol y prosiect: "Mae’r cyfleodd ar gyfer micro-gynhyrchu ar raddfa fawr yn enfawr a gall wneud cyfraniad sylweddol tuag at ein targedau byd-eang o ran ynni adnewyddadwy. "Ein gweledigaeth yw rhoi defnydd i doeon a waliau adeiladau a’u trawsnewid o fod yn ddefnyddwyr ynni i fod yn gynhyrchwyr ynni. Heb os, SBEC yw un o’r prosiectau mwyaf cyffrous i mi fod yn gysylltiedig ag ef, ac rydym yn hynod falch o allu cydweithio mor agos gyda’r Sefydliad Ymchwil Carbon Isel a Llywodraeth y Cynulliad."

Cefnogir yr LCRI gan arian Ewropeaidd drwy Lywodraeth y Cynulliad ac fe’i harweinir gan Ysgol Bensaernïaeth Cymru. Gyda chefnogaeth pump o brifysgolion eraill Cymru, mae’n sbarduno ymchwil blaenllaw i sicrhau dyfodol carbon isel i Gymru, creu swyddi gwyrdd a helpu busnesau i ddatblygu cynhyrchion a thechnolegau cynaliadwy.

Y mis diwethaf, dyfarnwyd prosiect SEREN sy’n werth £8.3 miliwn, i Ganolfan Ymchwil Daearamgylcheddol y Brifysgol, yn Ysgol Beirianneg y Brifysgol. Bydd yn ymchwilio i storio carbon, a thynnu gwres yn fwy effeithlon o’r ddaear, gyda’r nod o greu dau ddiwydiant newydd yng Nghymru gan gefnogi swyddi a busnesau newydd, a chyda’r potensial i wneud cyfraniad pwysig i ymgais Cymru i ddod yn hunangynhaliol o ran ynni.