Skip to content
Skip to navigation menu

English

Anogaeth i gleifion ofyn 3 chwestiwn

25 Awst 2011

Ask 3 questions - web

Gallai gofyn tri chwestiwn syml helpu cleifion i gael mwy o ddweud yn eu dewisiadau triniaeth a’u deall yn well, yn ôl ymchwil gan y Brifysgol.

Mae ymchwilwyr o Adran Gofal Sylfaenol ac Iechyd y Cyhoedd Ysgol Feddygaeth y Brifysgol wedi bod yn gweithio ochr yn ochr â meddygon a nyrsys o Bwrdd Iechyd Prifysgol Caerdydd a’r Fro i ddatblygu’r offer i gael y cyhoedd i chwarae mwy o ran yn y penderfyniadau ynghylch y dull o’u trin.

Trwy annog cleifion i ofyn tri chwestiwn syml: Beth yw fy newisiadau? Beth yw manteision a risgiau posibl y dewisiadau hyn? Pa mor debygol o ddigwydd y mae manteision a risgiau pob dewis?, gobaith yr ymchwilwyr yw gwella gwybodaeth cleifion a’u hannog nhw i ymwneud â staff iechyd er mwyn datblygu triniaeth sydd wedi’i theilwra’n well.

Mae’r gwaith wedi’i seilio ar ymchwil sy’n dangos bod penderfynu ar y cyd yn gallu arwain at ddeilliannau gwell i gleifion. Mae’r rhaglen Gwneud Penderfyniadau Da ar y Cyd (MAGIC), sy’n cael ei hariannu gan y Sefydliad Iechyd, yn fenter ar y cyd rhwng Ysgol Feddygaeth Caerdydd, Prifysgol Newcastle, Bwrdd Iechyd Prifysgol Caerdydd a’r Fro ac Ymddiriedolaeth Sefydledig y GIG Ysbytai Newcastle-upon-Tyne.

MAGIC - web

Nod y rhaglen 18 mis, sy’n cael ei harwain ar y cyd gan yr Athro Glyn Elwyn, yr Ysgol Feddygaeth, yw archwilio sut gall clinigwyr gael cleifion i gymryd rhan mewn gwneud penderfyniadau ar y cyd a sut gall hyn gael ei ymgorffori mewn gwasanaethau iechyd prif ffrwd.

Mae Keith Cass, sydd wedi cael diagnosis o ganser y prostad, wedi bod yn defnyddio’r 3 Chwestiwn yn ystod ei driniaeth ac wedi chwarae rhan yn natblygiad yr offeryn. Meddai Mr Cass: "Rwy’n falch iawn o’r ffordd y mae hyn yn mynd yn ei flaen a nifer y cleifion sydd wedi cymryd rhan. Rydym ni’n sicr yn teimlo ein bod ni’n rhan o’r tîm sy’n gwneud penderfyniadau.

"Ni sy’n sâl ac rydym ni eisiau cael o leiaf rhywfaint o reolaeth dros y penderfyniadau am ein hiechyd a’n triniaeth. Rwy’n credu y bydd yr offeryn hwn yn sicr o fod yn ddefnyddiol.

"Mae cleifion yn gofyn cwestiynau na fydden nhw wedi gofyn o’r blaen. Rwy’ wedi gwneud penderfyniadau am fy nhriniaeth sydd wedi cael eu seilio ar ansawdd fy mywyd. Rwy’n credu bod Prosiect MAGIC wedi fy helpu i i wneud y penderfyniadau hynny. Mae wedi fy helpu i oherwydd rwy’n fwy ymwybodol o fy salwch. Mae hynny’n fudd enfawr i gleifion."

Mae’n hysbys bod gwneud penderfyniadau ar y cyd yn gweithio’n dda mewn sefyllfaoedd lle mae mwy nag un trywydd gweithredu rhesymol.

Yn aml, bydd gwneud penderfyniadau anodd yn wynebu cleifion, boed yn benderfyniadau ynghylch dewis cael triniaeth neu ddewis rhwng gwahanol opsiynau triniaeth. Bydd y penderfyniad gorau i’r claf yn dibynnu ar yr hyn sy’n bwysicaf iddynt. Er mwyn meddwl am yr hyn sy’n bwysig, mae angen iddynt gael gwybod am yr ystod gyfan o ddewisiadau sydd ar gael a’r tebygolrwydd y bydd deilliannau gwahanol yn digwydd – gall y tri chwestiwn helpu i gefnogi hyn.

Dywedodd yr Athro Elwyn, yr Ysgol Feddygaeth: "Mae llawer o offerynnau da sy’n cefnogi gwneud penderfyniadau yn bodoli eisoes, ond nid ydynt yn cael eu defnyddio’n helaeth. Rydym eisiau codi ymwybyddiaeth o wneud penderfyniadau ar y cyd a dod o hyd i ffyrdd o gyflwyno newid cynaliadwy sy’n gallu cael ei ailadrodd yn hawdd mewn meysydd eraill."

Mae mwy o wybodaeth am yr ymgyrch Gofyn 3 Chwestiwn ar gael yn: www.cardiffandvaleuhb.wales.nhs.uk/ask3

Dolenni: