Skip to content
Skip to navigation menu

English

Baledi @ Caerdydd

26 Gorffennaf 2008

Ar un adeg, byddai pobl yn talu ceiniog neu ddimai i wrando ar faled mewn tafarn, yn y cartref neu yn y ffair. Y dyddiau hyn mae pobl yn talu miloedd dim ond i glywed un yn cael ei pherfformio gan eu hoff fand.

Y traddodiadol, y llenyddol, y modern, y poblogaidd neu’r pŵer – p’un bynnag sy’n well gennych – mae baledi, neu gerddi wedi’u gosod i gerddoriaeth, wedi bod o’n cwmpas ers canrifoedd a byddant yn destun ffocws cynhadledd ryngwladol fawr sy’n cael ei chynnal yng nghanol Caerdydd.

Mae’r 38ain Gynhadledd Faledi Ryngwladol o’r Kommission für Volksdichtung (y ‘Comisiwn Baledi Rhyngwladol’), sy’n denu academyddion amlwg, perfformwyr a ‘lleygwyr’ brwd o bob cwr o’r byd i astudio’r faled a chanu traddodiadol, yn cael ei chynnal gan Ysgol y Gymraeg, yn ystod y flwyddyn y mae’r Ysgol a’r Brifysgol fel ei gilydd yn dathlu eu pen-blwydd yn 125 oed.

Bydd yn cael ei hagor gan y Prif Weinidog Rhodri Morgan a’r Athro Sabine Wienker-Piepho, Llywydd y Kommision für Volksdichtung. Cyflwynir y sesiwn lawn agoriadol gan yr Athro Prys Morgan, Llywydd Cymdeithas Anrhydeddus y Cymrodorion – a brawd y Prif Weinidog.

Yn ystod y Gynhadledd (Dydd Llun 28 Gorffennaf – Dydd Sadwrn 2 Awst) bydd tua 60 o bapurau’n cael eu traddodi gan arbenigwyr o bob cwr o’r byd – o Sweden i Dwrci, o Belarus i Lydaw, o Ganada i Dde Affrica, yn ymwneud â themâu hunaniaeth; ecoleg; rôl menywod; caneuon gwaith; a’r berthynas rhwng y faled ysgrifenedig a pherfformiadau llafar.

Bydd traddodiad y faled yng Nghymru yn cael sylw arbennig mewn cyfres o bapurau a draddodir ar ddydd Iau’r Gynhadledd.

Meddai Dr E Wyn James o Ysgol y Gymraeg, trefnydd y Gynhadledd eleni ac awdurdod blaenllaw ar faledi a chaneuon gwerin Cymru: "Yn ystod y blynyddoedd diwethaf, cynhaliwyd y Gynhadledd yng Ngwlad Belg, Latfia, Tecsas, yr Almaen a’r Wcráin ac eleni, tro Cymru yw hi i’w chroesawu.

"Mae’n hynod o briodol mai Ysgol y Gymraeg sy’n gyfrifol am drefnu’r Gynhadledd eleni – nid yn unig oherwydd cyfraniad arwyddocaol yr Ysgol at faes llên gwerin ac astudiaethau gwerin dros y blynyddoedd."

Meddai’r Prif Weinidog: "Mae Cymru’n adnabyddus fel Gwlad y Gân - rydym yn aml yn meddwl yn gyntaf am emynau a cherddoriaeth gorawl fawr fel pethau a ddaw yn naturiol i ni. Ond mae gennym ddigon o gantorion sy’n feistri ar y faled draddodiadol a’r faled fodern yn y Gymraeg a’r Saesneg. Dymunaf gymeradwyo Ysgol y Gyrmaeg, Prifysgol Caerdydd am drefnu’r gynhadledd hon a’u llongyfarch am ddwyn ynghyd cynifer o arbenigwyr o bob cwr o’r byd."

Yn ogystal â gwrando ar amrywiaeth o bapurau, un o nodau eraill y Gynhadledd yw cyflwyno’r cynadleddwyr i ddiwylliant y wlad y maent yn ymweld â hi.

Yn rhan o arlwy’r rhaglen ar gyfer y Gynhadledd eleni yw araith ar hanes Caerdydd gan y cyn-Aelod Cynulliad Owen John Thomas, gwibdaith i Gymoedd De Cymru, ymweliadau â’r Eisteddfod Genedlaethol ac ag Amgueddfa Werin Cymru: Sain Ffagan. Bydd yr wythnos hefyd yn cynnwys cyngerdd gwerin a noddir gan Gymdeithas Caneuon Gwerin Cymru, dawnsio gwerin gan Ddawnswyr Nantgarw, a chyngerdd gyda’r nos gan Dafydd Iwan a Gwennan Gibbard dan nawdd Cwmni Recordiau Sain.

Mae croeso i ymwelwyr dyddiol am ffi o £15 y diwrnod. Ewch i www.caerdydd.ac.uk/cymraeg am fwy o fanylion neu cysylltwch â Threfnydd y Gynhadledd, Dr E. Wyn James, ar Ff: 029-2087-4843 neu drwy anfon neges e-bost: baledi@caerdydd.ac.uk.

Mae gan Lyfrgell Salisbury – llyfrgell Gymreig a Cheltaidd nodedig Prifysgol Caerdydd – un o’r casgliadau pwysicaf o daflenni baledi Cymreig. Yn 2006, creodd Llyfrgell Prifysgol Caerdydd ‘Wefan Baledi Cymru’ o dan olygyddiaeth Dr E. Wyn James o Ysgol y Gymraeg, ac mae’n cynnwys fersiynau digidol o drawstoriad o’r baledi yng nghasgliad Llyfrgell Salisbury.

Yn ystod Eisteddfod Genedlaethol 2008 yng Nghaerdydd, bydd Dr E Wyn James yn cael ei dderbyn i Urdd uchaf Gorsedd y Beirdd, mewn cydnabyddiaeth o’i gyfraniad neilltuol i fywyd diwylliannol ac academaidd Cymru.

Tags