Skip to content
Skip to navigation menu

English

Datblygiad allweddol yn erbyn ymwrthedd rhag gwrthfiotigau

27 Mai 2011

Burkholderia_on_plant_roots WEBDelwedd micrograff sganio gan ddefnyddio electronau o Burkholderia yn tyfu ar wraidd planhigyn pys

Gallai bacteria sy’n heintio pobl â ffibrosis systig helpu i frwydro yn erbyn microbau eraill sydd ag ymwrthedd rhag gwrthfiotigau, yn ôl tîm o Brifysgolion Caerdydd a Warwick.

Oherwydd defnydd parhaus ar wrthfiotigau sy’n bodoli’n bresennol, mae bacteria ymwrthol bellach yn achosi problemau iechyd mawr ledled y byd. Mae angen gwrthfiotigau newydd ar frys i frwydro yn erbyn ymddangosiad bacteria sydd ag ymwrthedd rhag llawer o gyffuriau, fel yr arch-fyg MRSA.

Bellach, daeth ffynhonnell annisgwyl o obaith i’r amlwg, ar ffurf Burkholderia, sef grŵp o facteria sy’n gallu achosi heintiau difrifol i’r ysgyfaint ymhlith pobl sydd â’r anhwylder genetig ffibrosis systig. Fodd bynnag, mae tîm Caerdydd a Warwick nawr wedi darganfod bod gwrthfiotigau o Burkholderia yn effeithiol yn erbyn MRSA a hyd yn oed bacteria eraill sy’n heintio pobl â ffibrosis systig.

Mae Dr Eshwar Mahenthiralingam, o Ysgol y Biowyddorau Prifysgol Caerdydd, wedi bod yn astudio Burkholderia am y degawd diwethaf. Gan ddefnyddio profion ôl bysedd fforensig i adnabod bacteria yn enynnol, mae grŵp ymchwil Dr Mahenthiralingam wedi dilyn rhywogaethau o bob cwr o’r byd ac wedi helpu datblygu canllawiau i’w hatal rhag lledaenu.

Andrea_Sass_Esh_Mahenthiralingam_Othman_Boaisha  WEB(o’r chwith i’r dde) Dr Andrea Sass, Dr Eshwar Mahenthiralingam ac Othman Boaisha, oll o Ysgol y Biowyddorau, a fu’n gweithio ar y darganfyddiad Burkholderia

Erbyn haf 2007, roedd Dr Mahenthiralingam wedi creu casgliad mawr o facteria Burkholderia. Yna, penderfynodd ef a’i dîm eu sgrinio nhw am wrthfiotigau sy’n weithgar yn erbyn bacteria eraill, yn enwedig cyffuriau sydd â’r potensial i ladd bacteria eraill sy’n heintio cleifion â ffibrosis systig. Dros y ddwy flynedd nesaf, darganfu tîm Dr Mahenthiralingam fod tua chwarter bacteria Burkholderia yn cynnal gweithgarwch gwrthfiotig cryf ar bathogenau sydd ag ymwrthedd rhag cyffuriau lluosog fel MRSA. Darganfuwyd bod un rhywogaeth benodol, Burkholderia ambifaria, yn cynhyrchu dau wrthfiotig cryf iawn a oedd yn gweithredu ar facteria ymwrthol, ac ar Acinetobacter baumanii yn benodol.

Bellach, mae darganfyddiadau’r tîm wedi cael eu cyhoeddi yn y cyfnodolyn Chemistry and Biology. Dywedodd Dr Mahenthiralingam: "Mae Burkholderia yn facteria’r pridd fel Streptomyces, sef ffynhonnell y mwyafrif o’n gwrthfiotigau presennol. Mae ein hymchwil felly’n cynnig gobaith gwirioneddol am ffynhonnell gwbl newydd ar gyfer adnabod a dyfeisio gwrthfiotigau hynod nerthol. Oherwydd bod bacteria ag ymwrthedd rhag gwrthfiotigau yn achosi dioddefaint mawr ledled y byd, mae angen y ffynonellau newydd hyn ar frys."

Cafodd strwythurau cemegol y gwrthfiotigau, a elwir yn enacyloxins, eu pennu gan yr Athro Gregory Challis a Dr Lijiang Song ym Mhrifysgol Warwick, gan ddangos eu bod yn perthyn i un o’r teuluoedd mwyaf llwyddiannus o gyffuriau sy’n gynhyrchion naturiol, sef y polyketides. Mae enghreifftiau eraill o polyketides yn cynnwys erythromycin, sy’n cael ei ddefnyddio i wella llawer o heintiau bacteriol, a doxorubin, sy’n cael ei ddefnyddio’n gyffur gwrth ganser. Meddai’r Athro Challis: "Mae’r cyfuniad o ensymau sy’n cael eu defnyddio gan Burkholderia i greu’r enacyloxins yn anghyffredin iawn. Dylai ein gwybodaeth am y broses hon ganiatáu i ni ddefnyddio’r technegau bioleg synthetig diweddaraf oll i gynhyrchu analogau enacyloxin newydd gyda rhinweddau fferyllol gwell."