Skip to content
Skip to navigation menu

English

Torri tir newydd wrth ddeall datblygiad celloedd

30 Mehefin 2010

Patrymau celloedd yng ngwreiddyn planhigyn Arabidopsis.Patrymau celloedd yng ngwreiddyn planhigyn Arabidopsis.

Sut mae planhigion ac anifeiliaid yn cael y nifer gywir o gelloedd yn y mannau cywir?

Am y tro cyntaf, mae gwyddonwyr wedi dirnad sut caiff y broses ei chyd-gysylltu mewn planhigion. Mae tîm rhyngwladol, sy’n cynnwys Ysgol y Biowyddorau a Phrifysgol Duke yn UDA, wedi cysylltu’r broses o rannu celloedd gyda’r ffordd y mae celloedd yn caffael eu nodweddion gwahanol.

Darganfuwyd bod protein a elwir yn Short-root, y gwyddwn eisoes ei fod yn chwarae rhan mewn penderfynu beth fydd celloedd, yn rheoli ymraniad celloedd hefyd.

Bydd yr ymchwilwyr yn adrodd ar eu darganfyddiadau ar 1 Gorffennaf yng nghylchgrawn Nature. Gall y darganfyddiad hwn olygu goblygiadau a fydd yn berthnasol i anifeiliaid a gall wella’n dealltwriaeth o’r hyn sy’n digwydd pan mae organau’n ffurfio ar gam.

Cell patterns in the root of the Arabidopsis plant

Yn barod, mae’r tîm ymchwil wedi astudio’r digwyddiadau ar lefel folecwlar sy’n penderfynu sut mae celloedd neilltuol mewn planhigion yn datblygu’n fathau gwahanol. Mae’r digwyddiadau hyn yn ymwneud â Short-root a phrotein arall, sef Scarecrow.


Hefyd roedd gan yr ymchwilwyr ddealltwriaeth dda o’r ffactorau sy’n caniatáu i gelloedd fynd trwy eu cylchdro a rhannu’n ddwy ferchgell. "Yr hyn a oedd ar goll oedd cysylltiad rhwng y ddau," dywedodd Dr Rosangela Sozzani, sy’n ymchwilydd ôl-ddoethurol yn Sefydliad Gwyddorau a Pholisi Genom Duke yng Ngogledd Carolina ac awdur arwain yr astudiaeth newydd.

Cyfunodd y tîm ymchwil nifer o dechnegau a thechnolegau arbrofol i lunio golwg ddynamig o’r digwyddiadau genynnol y mae Short-root a’i bartner, Scarecrow, yn eu hysgogi o fewn un math o gell mewn planhigion Arabidopsis. Canfuwyd bod Short-root a Scarecrow, ar yr union adeg pan mae celloedd yn ymrannu, yn tanio’r cyclin genynnol D6. Mae cyclin D6 yn un o deulu o enynnau sy’n rheoli tyfiant ac ymraniad celloedd.

Yr Athro Jim Murray, a gafodd ei benodi’n bennaeth yr Adran Ymchwil Biowyddorau Molecwlar newydd yn Ysgol y Biowyddorau yn ddiweddar, a arweiniodd gyfraniad Caerdydd yn y darganfyddiad. Dywedodd: "Nid yn unig y mae gan y darganfyddiad hwn arwyddocâd ymarferol o ran y ffordd y mae planhigion yn datblygu, ond gall fod yn broses sylfaenol sy’n berthnasol i anifeiliaid yn ogystal. Er enghraifft, rydym yn gwybod eisoes bod cyclin D6 yn bresennol mewn bodau dynol. Hefyd gwyddwn fod tarfu ar y broses hon yn gallu arwain at diwmorau neu organau sy’n ffurfio ar gam, felly mae’n hollbwysig ein bod ni’n gwybod mwy am hyn."

Ariannwyd yr ymchwil yng Nghaerdydd gan grant gan y Cyngor Ymchwil Biotechnoleg a Gwyddorau Biolegol a gan rwydwaith Ardal Ymchwil Ewropeaidd mewn Genomeg Planhigion ar Fôn-gelloedd Planhigion.

Tags