Skip to content
Skip to navigation menu

English

Buddsoddiad mewn technoleg yn ehangu sbectrwm Cemeg

16 Ionawr 2014

MS web

Bydd ymchwilwyr, myfyrwyr a phartneriaid diwydiannol yr Ysgol Cemeg yn elwa ar ystafell sbectrometreg màs o’r radd flaenaf.

Sbectrometreg màs, sy’n mesur màs moleciwlau, yw un o’r technegau dadansoddol craidd mewn cemeg. Mae’r Ysgol newydd ennill buddsoddiad mawr gan y Cyngor Ymchwil Peirianneg a’r Gwyddorau Ffisegol ar gyfer tri offeryn cyflenwol, gan wneud cyfleuster Prifysgol Caerdydd yn un o’r rhai mwyaf blaenllaw o’i fath yn y Deyrnas Unedig.

Bydd yr ystafell, y disgwylir iddi agor yn ystod haf 2014, wedi’i lleoli mewn labordy penodol sydd newydd gael ei adnewyddu yn y Prif Adeilad. Bydd y tri offeryn yn amlygu cyfansoddion moleciwlaidd ac atomig ehangder enfawr o samplau, o gatalyddion metel i broteinau. Bydd y cyfleuster newydd yn cefnogi ymgyrch yr Ysgol i ddatrys heriau byd-eang megis byw’n iach, aer a dŵr glân, ynni gwyrdd a gweithgynhyrchu cemegau cynaliadwy.

Mae offeryn blaenllaw’r ystafell yn caniatáu ar gyfer gwahanu cymysgeddau cymhleth yn foleciwlau cyfansoddol er mwyn eu dadansoddi ymhellach i bennu màs a maint. Bydd yr offeryn yn amhrisiadwy i brosiectau biolegol sy’n ymwneud â pheptidau a phroteinau, fel ymchwilio i weithrediad atalwyr ensymau sy’n cyfrannu at arthritis gwynegol.

Gall yr ail offeryn, sef sbectromedr màs plasma wedi’i gyplysu’n anwythol, ganfod a meintoli metelau sy’n bresennol mewn crynodiadau bach iawn. Bydd yr offeryn hwn yn cael ei ddefnyddio i weithio ar brosiectau fel ymchwilio i gydio ionau metel â ffibrolion amyloid clefyd Alzheimer.

Bydd yr offeryn terfynol yn caniatáu ar gyfer adnabod yn gemegol foleciwlau anweddol sy’n esblygu wrth wresogi solidau’n rheoledig. Bydd yr offeryn yn arbennig o fuddiol i brosiectau sy’n ymwneud â chatalyddion pibellau gwacáu modurol, bioynni, prosesu biomas a deunyddiau perfformiad uchel.

Bydd yr ystafell newydd yn adnodd pwysig i brosiectau cydweithredol niferus yr Ysgol â diwydiant yn fyd-eang, gan gynnwys y sectorau petrocemegol, modurol, metelau gwerthfawr a fferyllol. Bydd hefyd yn galluogi cydweithrediadau trawsddisgyblaethol gyda chydweithwyr yng Ngholeg y Gwyddorau Ffisegol a Pheirianneg ac mewn meysydd eraill yn y Brifysgol. Er enghraifft, bydd ymchwilwyr yr Ysgol yn gweithio gyda’r Ysgolion Meddygaeth a Deintyddiaeth i ddatblygu deunyddiau ar gyfer dyfeisiau meddygol fel cathetrau hunansterileiddio. Bydd myfyrwyr ac ymchwilwyr ôl-ddoethurol yr Ysgol hefyd yn cael profiad ymarferol o’r offer arloesol hwn, gan roi sgiliau dadansoddi iddynt y mae mawr alw amdanynt mewn diwydiant ac academia.

Dywedodd Pennaeth Ysgol Cemeg Prifysgol Caerdydd, yr Athro Rudolf Allemann: "Mae’r buddsoddiad diweddaraf hwn mewn sbectrometreg màs yn ategu’n berffaith welliannau diweddar i gyfleusterau cyseinedd magnetig niwclear (NMR) a pheledr X yr Ysgol. Gall ein hymchwilwyr gael mynediad ymarferol at yr offerynnau dadansoddol diweddaraf. Disgwyliwn i hyn arwain at nifer o gydweithrediadau cynhyrchiol o fewn Caerdydd a thu hwnt, ac i’n myfyrwyr ddefnyddio eu harbenigedd yn y byd ehangach."

Dolenni cysylltiedig

Yr Ysgol Cemeg