Skip to content
Skip to navigation menu

English

Darganfyddiad bôn-gelloedd canser

14 Medi 2011

LUKE PIGGOTT web

Mae tîm o Gaerdydd wedi adnabod gwendid mewn bôn-gelloedd canser y fron a allai helpu i rwystro’r clefyd rhag lledaenu.

Mae’r tîm wedi darganfod dull yn y labordy o ddiffodd gwrthwynebiad bôn-gelloedd canser y fron i gyffur neilltuol. Mae’r torri tir newydd hwn yn cynnig y posibilrwydd tymor hir o rwystro’r celloedd rhag creu tyfiannau newydd mewn cleifion.

Mae’r canfyddiad hefyd yn amlygu cryfder Caerdydd ym maes mwyfwy pwysig ymchwil bôn-gelloedd canser, ar ôl creu Sefydliad Ymchwil Bôn-Gelloedd Canser Ewrop. Mae’r darganfyddiad newydd hwn yn tanlinellu pa mor hanfodol yw bôn-gelloedd canser wrth i’r clefyd ledaenu ac ailymddangos.

Nid yw bôn-gelloedd canser yn ddim ond cyfran fechan o’r celloedd mewn tyfiant ond mae llawer o wyddonwyr bellach yn credu eu bod yn gyfrifol am dwf y canser, canser yn ymledu ac yn ailymddangos. Mae hefyd yn hysbys eu bod yn wrthwynebus iawn i gyffuriau. Fodd bynnag mae tîm Caerdydd, yn Ysgol y Biowyddorau, yn awr wedi llwyddo i wneud bôn-gelloedd canser y fron yn sensitif i’r asiant gwrth-ganser TRAIL.

Nid oedd TRAIL yn cael ei ystyried cyn hyn yn driniaeth ar gyfer canser y fron, gan ei fod yn cael ei rwystro gan brotein yn y celloedd o’r enw c-FLIP. Mae gwyddonwyr Caerdydd wedi atal effaith c-FLIP, gan wneud y bôn-gelloedd canser yn sensitif i TRAIL. Gyda’r dull hwn, llwyddodd y gwyddonwyr i gael 98 y cant o ostyngiad mewn tyfiannau eilaidd. Yn bwysig, dangoswyd hefyd ganddynt fod ailadrodd y driniaeth yn llawn mor effeithiol wrth ddileu bôn-gelloedd canser os byddant yn ailymddangos. Nod tymor hir tîm Caerdydd erbyn hyn yw treialu’r dull ar ganser y fron yn y corff.

Mae’r papur ar y canfyddiadau newydd ei gyhoeddi yn y cyfnodolyn Breast Cancer Research, gyda’r myfyriwr PhD Luke Piggott yn brif awdur. Dywedodd goruchwyliwr Luke, Dr Richard Clarkson o’r Ysgol Biowyddorau: "Rydym yn credu ein bod wedi dod o hyd i ‘sawdl Achiles’ hanfodol mewn bôn-gelloedd canser y fron. Rydym yn gallu atal bron yn llwyr eu gallu i ledaenu’r clefyd drwy’r corff drwy dyfiannau eilaidd. Mae ein llwyddiant gydag ailadrodd triniaethau hefyd yn bwysig, ac yn cynnig gobaith y gallwn leihau cyfraddau ailymddangos y clefyd.

"Mae’r rhain yn ganlyniadau addawol dros ben ond hyd yn hyn dim ond wedi gweld y dull yn gweithio ar gelloedd yn y labordy rydym ni. Mae angen llawer mwy o waith i sefydlu beth yw’r ffordd orau i atal c-FLIP mewn cleifion a gweld a all hyn ddileu bôn-gelloedd canser mewn tyfiannau yn y fron."

Ychwanegodd yr Athro Alan Clarke, Cyfarwyddwr Sefydliad Ymchwil Bôn-Gelloedd Canser Ewrop: "Mae canlyniadau Luke yn amlygu’r rhan allweddol a chwaraeir gan fôn-gelloedd wrth i ganser y fron ledaenu ac ailymddangos. Mae ei astudiaeth yn dystiolaeth bellach i gred y Sefydliad ei bod hi’n hanfodol dileu bôn-gelloedd os ydym am fod yn gwbl lwyddiannus wrth drin pob math o ganser."

Ariennir cyfnod myfyriwr PhD Luke gan yr elusen Canser Tenovus drwy raglen gefnogi i ymchwilwyr canser yn gynnar yn eu gyrfa. Dywedodd y Swyddog Grantiau Ymchwil, Dr Anita Howman: "Mae ymchwil drwy arian Tenovus yn parhau i wella ein gwybodaeth am sut mae canserau yn ffurfio a chreu cyffuriau newydd i rai o’r canserau anoddaf eu trin. Rydym wrth ein boddau yn gallu cefnogi gwaith PhD Luke sydd wedi gwneud darganfyddiad arloesol a fydd â’r potensial i fod o les i lawer o bobl mae canser y fron yn effeithio arnynt.

"Un o’r pethau mae Tenovus yn fwyaf balch ohonynt yw’r gwyddonwyr ymchwil cynnar ar eu gyrfa rydym wedi cynorthwyo i’w cefnogi a’u hyfforddi drwy’n rhaglen ariannu myfyrwyr PhD sydd wedi bod o fudd i bron i 200 o fyfyrwyr. Mae gennym naw o fyfyrwyr PhD yn weithredol ar hyd a lled Cymru ar hyn o bryd, gyda deg arall ar fin dechrau ym mis Medi. Mae’r prosiectau hyn nid yn unig yn anelu at ffyrdd newydd i ganfod a thrin canser, ond hefyd i helpu i feithrin y genhedlaeth nesaf o ymchwilwyr canser o safon byd."

Ariannwyd yr ymchwil hefyd gan Ymgyrch Canser y Fron. Dywedodd Dr Lisa Wilde, Cyfarwyddwr Ymchwil yr elusen: "Mae dros 12,000 o bobl yn dal i farw bob blwyddyn o ganser y fron yn y DU, yn bennaf yn sgil bod y clefyd yn lledaenu i rannau eraill o’r corff. Mae’r gwaith ymchwil hwn yn gam cyntaf pwysig mewn deall y rhan mae bôn-gelloedd canser yn ei chwarae yn y broses hon a gallai ein cynorthwyo i ddatblygu triniaethau newydd y mae angen mawr amdanynt i rwystro canser y fron rhag lledaenu."

 
The European Cancer Stem Cell Research Institute

Newyddion Cysylltiedig