Skip to content
Skip to navigation menu

English

Caerdydd yn arwain canolfan ryngddisgyblaethol

13 Mai 2009

Mae plant a phobl ifainc yn y DU ar fin elwa ar ganolfan ragoriaeth newydd sy'n canolbwyntio ar y pynciau iechyd sydd o'r pwys mwyaf iddyn nhw.

O dan arweiniad Prifysgol Caerdydd bydd y Ganolfan Datblygu ac Asesu Ymyriadau Cymhleth i Wella Iechyd y Cyhoedd (DECIPHer) yn dwyn ynghyd arbenigwyr blaenllaw o ystod eang o ddisgyblaethau er mwyn cryfhau ymchwil i iechyd cyhoeddus yng Nghymru a de-orllewin Lloegr, a dod o hyd i ffyrdd effeithlon o wella iechyd y cyhoedd.

Yn y Brifysgol mae DECIPHer yn ffrwyth cydweithio ar draws pedair Ysgol, Gwyddorau Cymdeithasol, Meddygaeth, Deintyddiaeth a'r Gyfraith.

Y prif broblemau iechyd sydd yn ein hwynebu heddiw yw iechyd gwael a disgwyliad hyd oes isel poblogaethau amddifad a chlefydau y gellir eu hatal fel clefydau'r galon, cancr a diabetes. Ymhlith prif achosion y problemau hyn y mae pynciau cymdeithasol, amgylcheddol ac ymddygiadol fel segurdod, bwydydd, yfed alcohol, ysmygu, tai gwael ac anweithgarwch. I raddau helaeth bydd y graddau y bydd rhywun o dan ddylanwad yr achosion hyn yn ystod ei oes wedi eu pennu yn ystod ei ieuenctid pan fydd diwylliant yr ifanc, chwalu teuluoedd, ymddygiad gwrthgymdeithasol, ymddieithrio oddi wrth yr ysgol a mabwysiadu ymddygiad fel ysmygu, goryfed mewn pyliau a ffordd eisteddog o fyw yn gallu effeithio'n fawr ar iechyd yn y tymor hir.

Bydd DECIPHer yn canolbwyntio ar benderfynyddion iechyd ac ymddygiad iach ymhlith plant a phobl ifainc a thynnu sylw at bolisïau ac ymyriadau effeithlon i wella iechyd a lles a lleihau'r nifer sy'n dewis ymddygiadau peryglus.

Bydd y Ganolfan o dan arweiniad y Cyfarwyddwr yr Athro Laurence Moore, sydd hefyd yn Gyfarwyddwr Sefydliad Caerdydd ar gyfer Cymdeithas, Iechyd a Moeseg, ynghyd â chyd-weithwyr ym Mhrifysgol Bryste, o dan arweiniad yr Athro Rona Campbell, a Chanolfan ar gyfer Gwybodaeth Iechyd, Ymchwil ac Asesu (CHIRAL) ym Mhrifysgol Abertawe o dan arweiniad yr Athro Ronan Lyons.

Mae'n un o bum Canolfan Ragoriaeth Ymchwil Iechyd y Cyhoedd yn y DU sydd wedi ei sefydlu gan wyth o bartneriaid nawdd o dan arweiniad Cydweithredu ar Ymchwil Glinigol y Deyrnas Unedig (UKCRC), ond dyma'r unig un a fydd yn canolbwyntio ar iechyd a lles plant a phobl ifainc.

Dywedodd Dr Tony Jewell, Prif Swyddog Iechyd Cymru: "Does dim dwywaith fod iechyd yng Nghymru yn gwella ond o hyd rydym tu ôl i weddill y DU ac Ewrop. Bydd y Ganolfan newydd yn allweddol wrth adeiladu hyd yn oed fwy o le i faint ac ansawdd ymchwil sydd ar y blaen yn rhyngwladol i iechyd y cyhoedd, a thrwy ganolbwyntio ar blant a phobl ifainc byddwn yn gallu rhoi cefnogaeth yn gyflym i gyflwyno polisïau ac ymyriadau i wella iechyd cenedlaethau'r dyfodol.

"Bydd yn gyffrous gweld y byd academaidd, sefydliadau ac unigolion o gefndiroedd amrywiol yn cydweithio er mwyn gwella a gwarchod iechyd pobl Cymru."

Bydd y Ganolfan drawsddisgyblaethol newydd yn derbyn £5m dros bum mlynedd tuag at greu swyddi academaidd newydd ynghyd ag offer ymchwil ac adnoddau strwythurol er mwyn cefnogi ymchwil o ansawdd uchel.

Dywedodd yr Athro Moore:"Mae anghydraddoldebau iechyd ac iechyd gwael yn gyffredinol yn broblemau mawr yn y DU ac yn rhoi pwysau cynyddol ar y GIG. Ond gellir osgoi llawer o hyn os gellir dod o hyd i ffyrdd effeithlon i wella iechyd a lles a lleihau anghydraddoldebau iechyd.

"Yr allwedd i lwyddiant DECIPHer fydd cydweithio mewn partneriaeth â llunwyr polisi, ymarferwyr a'r cyhoedd bob cam o'r ffordd er mwyn sicrhau bod yr ymchwil a wneir yn berthnasol i'w hanghenion ac yn cael dylanwad ar iechyd y cyhoedd. Yn ogystal â chreu argraff ar dirlun Ymchwil i Faes Iechyd y Cyhoedd y DU y nod fydd creu argraff bellgyrhaeddol ar iechyd plant a phobl ifainc ledled Cymru, de-orllewin Lloegr a'r byd."

www.cardiff.ac.uk/webresources/video/video-player.swf width=440 height=340 type=application/x-shockwave-flash bgcolor="#ffffff" quality="high" wmode="" salign="t" allowfullscreen="true" flashvars="autoP=false&vidWidth=320&vidHeight=240&vidVolume=.7&vidSkin=http://www.cardiff.ac.uk/styles/_core/videoskins/CF_SkinUnderAllNoCaption.swf&vidSource=http://www.cardiff.ac.uk/webresources/video/decipher.flv">