Skip to content
Skip to navigation menu

English

Arddangos arbenigedd bôn-gelloedd Caerdydd mewn cynhadledd genedlaethol

10 Ebrill 2008

Arddangosir ymchwil o Brifysgol Caerdydd mewn cynhadledd wyddonol flynyddol sy’n dathlu’r diweddaraf a’r gorau mewn gwyddoniaeth bôn-gelloedd yn y DU.

Mae’r Athro Alan Clarke o Ysgol Biowyddorau Caerdydd yn cyflwyno ei ganfyddiadau ymchwil tuag at driniaeth bosibl ar ganser y coluddion yng Nghyfarfod Gwyddonol Blynyddol Rhwydwaith Bôn-Gelloedd Cenedlaethol y DU yng Nghaeredin.

Darganfu’r Athro Clarke, gyda’i gydweithiwr Owen Sansom o Brifysgol Glasgow, sut oedd llwybrau canser hefyd yn gallu rheoli’r boblogaeth bôn-gelloedd oedolion drwy ymchwilio i fecanwaith sydd fel arfer yn gyrru’r bôn-gelloedd oedolion i atgyweirio’r coluddyn. Canfu ei waith os oedd y gennyn perthnasol yn cael ei golli neu ei ddifrodi oddi mewn i gelloedd pant y coluddion, yna roedd y swyddogaeth arferol o reoli’r boblogaeth bôn-gelloedd oedolion hon yn chwalu ac yn y pen draw yn arwain at dyfiant.

Meddai’r Athro Clarke: "Os ydym am ddefnyddio bôn-gelloedd oedolion ar gyfer therapi yna rhaid inni ddeall sut maent yn ymddwyn fel arfer a beth sydd weithiau yn tanio iddynt fynd o chwith gyda’r potensial o achosi canser. Fel arall efallai na fyddwn byth yn gallu manteisio’n llawn ar eu potensial, neu wneud hynny’n ddiogel. Dyna pam rydym wedi dewis ymchwilio i atgyweirio coluddion fel enghraifft o sut mae bôn-gelloedd oedolion yn gweithio a beth sy’n digwydd pan mae’r llwybr sy’n eu rheoli yn mynd o chwith.

"Mae’n hysbys ers tro fod colli neu ddifrodi’r gennyn Apc oddi mewn i gelloedd pant y coluddion yn gallu arwain at ganser, ond beth sydd heb fod yn eglur yw beth yn union mae’n ei wneud. Mae’n gwaith ni’n dangos fod gan y gennyn hwn ran mewn diffodd ‘signalu Wnt’, rheoli’r boblogaeth bôn-gelloedd oedolion a rhwystro tyfiannau rhag ffurfio."

Hefyd o Ysgol Biowyddorau Caerdydd bydd yr Athro Charlie Archer yn trafod ei waith ymchwil a allai fod o les i ddioddefwyr arthritis – yn enwedig cleifion ifanc bywiog gyda namau cartilag sy’n gallu arwain at osteoarthritis llawn.

Mae osteoarthritis yn effeithio ar fwy na dwy filiwn o bobl yn y DU ac fe’i ceir pan fydd newidiadau yng ngwneuthuriad cartilag y corff yn achosi i’r cymalau fethu â gweithio’n iawn. Triniaeth sydd ar gael i gartilag wedi ei ddifrodi oherwydd trawma mewn cleifion iau yw cynaeafu celloedd cartilag o gartilag iach cyfagos a’u trawsblannu i’r man a ddifrodwyd. Gwaetha’r modd, dim ond nifer gyfyngedig o gelloedd sy’n cael eu cynhyrchu.

Fodd bynnag, llwyddodd y tîm o Ysgol Biowyddorau Caerdydd i adnabod bôn-gelloedd yng nghartilag cymalol oedolion dros 75 oed, er na allant droi’n unrhyw gell yn y corff fel bôn-gelloedd llawn, sydd â’r gallu i gael eu troi’n chonodrocytau (y celloedd sy’n ffurfio cartilag y corff) mewn digon o niferoedd i wneud triniaeth yn bosibilrwydd realistig.

Meddai’r Athro Archer: "Rydym wedi adnabod cell sydd, ar ôl ei thyfu yn y labordy, yn gallu cynhyrchu digon o gartilag fel y gellir ei drawsblannu’n effeithiol. Mae cyfyngderau ar geisio trawsblannu celloedd cartilag presennol y claf ond drwy eu tyfu o fôn-gell breswyl credwn y gallwn oresgyn y cyfyngiad hwn."

Bydd yr Athro Syr Martin Evans, Cyfarwyddwr Ysgol Biowyddorau Caerdydd a enillodd y Wobr Nobel am Feddygaeth am gyfres o ganfyddiadau arloesol gyda bôn-gelloedd embryonig ac ailgyfuno DNA mewn mamolion, yntau yn siarad yn y Gynhadledd yn ei swyddogaeth fel aelod o Bwyllgor Llywio’r Rhwydwaith.

Tags