Skip to content
Skip to navigation menu

English

Gordewdra ymhlith plant

23 Mai 2011

Girl Eating Apple WEB

Mae ymchwil newydd a gomisiynwyd gan elusen fwyd flaenllaw yn dangos bod ymagwedd ysgol gyfan at fwyd sy’n cysylltu addysg fwyd ymarferol â chiniawau ysgol o ansawdd yn arwain at ddeiet gwell i’r teulu ac y gall wella perfformiad academaidd ac ymddygiad.

Sefydlwyd Partneriaeth Bwyd am Oes (FFLP) i annog disgyblion yn Lloegr a’u rhieni i fwyta bwyd iach a dysgu sut i’w goginio a’i dyfu eu hunain. Mae hefyd yn ailgysylltu teuluoedd â ffermydd a chyfyng-gyngor cynhyrchu bwyd yn yr oes sydd ohoni. Mae gwerthusiad annibynnol o’i gwaith, gan dîm o Brifysgol Caerdydd a Phrifysgol Gorllewin Lloegr, yn rhoi tystiolaeth bod arolygwyr wedi graddio ysgolion yn uwch ar ôl cymryd rhan yn rhaglen FFLP. Dangosodd hefyd fod diddordeb disgyblion mewn bwydydd iach a chynaliadwy yn cael "effaith gymhellgar" ar eu harferion bwyta ac arferion siopa eu rhieni.

Mae mwy na 3,600 o ysgolion yn aelodau o’r rhaglen erbyn hyn sy’n eu hannog i weithio tuag at lefelau Efydd, Arian ac Aur ar gyfer cynllun gwobrwyon Partneriaeth Bwyd am Oes. Mae dros 2,800 o ysgolion yn cynnig bwydlenni Bwyd am Oes a gaiff eu paratoi gyda chynhwysion tymhorol a ffres heb unrhyw fraster hydrogenig neu wyau batri.

Canfu gwerthusiad o’r prosiect FFLP:

· Derbyniodd mwy na dwywaith yn fwy o ysgolion cynradd FFLP graddfa eithriadol Ofsted ar ôl iddynt gymryd rhan (37.2% o’u cymharu â graddfa eithriadol o 17.3% cyn cofrestru). Soniodd penaethiaid am effaith gadarnhaol ar ymddygiad, talu sylw a chyrhaeddiad disgyblion.

· Mae’r rhaglen yn gysylltiedig â newidiadau mewn arferion bwyta, gyda chynnydd yng nghyfran y blant o oedran ysgol gynradd sy’n dweud eu bod yn bwyta pum cyfran o ffrwythau neu lysiau y dydd o 5 pwynt canran i 21% (cododd y rhai sy’n dweud eu bod yn bwyta pedair cyfran neu fwy o 12 pwynt canran i 49%). A dywedodd 45% o rieni fod y teulu’n bwyta mwy o lysiau, gyda 43% yn gwneud dewisiadau iachach a mwy cynaliadwy yn y fasged siopa.

· Mae disgyblion dan anfantais ar eu hennill: dros gyfnod o ddwy flynedd, cynyddodd y niferoedd a oedd yn cael prydau ysgol am ddim o 13 pwynt canran mewn ysgolion FFLP, 20.9% mewn ysgolion uwchradd ac o 21% ym mhob un o’r ysgolion sy’n ennill ein gwobr Arian neu Aur. Yn genedlaethol, mae dros 20% o ddisgyblion ysgolion cynradd a 20% o ddisgyblion ysgolion uwchradd sy’n gymwys i gael prydau ysgol iach am ddim yn dewis peidio â’u bwyta am resymau gan gynnwys ofn stigma ac apêl unedau cludfwyd.

Mae arolygwyr wedi cydnabod rôl gadarnhaol FFLP o ran cefnogi datblygiad personol a lles: roedd 67.1% o ysgolion yn teimlo bod y rhaglen yn cael effaith amlwg ar eu hadroddiad Ofsted o ran datblygiad personol a lles disgyblion.

Dywedodd Libby Grundy, cyfarwyddwr Rhaglen Bwyd am Oes : "Mae gan y DU y gyfradd uchaf o ordewdra ymhlith plant yn Ewrop eisoes, gyda bron i chwarter o oedolion a thua un ym mhob deg o blant yn cael eu hystyried yn ordew a rhwng 20 a 25% arall o blant yn cael eu hystyried i fod dros eu pwysau. Mae’r dystiolaeth yn dangos bod ein rhaglen wedi gwneud gwahaniaeth cadarnhaol o ran gwella deiet ac mae hyn yn ei dro’n cael effaith uniongyrchol ar ymddygiad a chyrhaeddiad. Er, wrth iddi ymddangos bod y rhaglen wedi cyrraedd ei phenllanw o ran symud tuag at newid diwylliannol, gallai toriadau i gyllidebau prydau ysgol awdurdodau lleol a dyfodol ariannu ansicr i’r rhaglen FFLP ei hun – ddadwneud yr holl waith da."

Dywedodd yr Athro Kevin Morgan, o Ysgol Cynllunio Dinesig a Rhanbarthol Prifysgol Caerdydd: "Mae’r ymchwil hon yn dangos y byddai dod â chynllun y Bartneriaeth Bwyd am Oes i ben oherwydd y pwyslais tymor byr presennol ar dorri costau’n cael effaith hir dymor negyddol ar iechyd cyhoeddus a’r pwrs cyhoeddus."

Dywed Mat Jones ym Mhrifysgol Gorllewin Lloegr : "Mae FFLP yn brosiect eithriadol o ran ei uchelgais i gysylltu materion bwyd ar draws yr ysgol gyfan ac yn y gymuned. Mae’n dod â myfyrwyr, athrawon, cogyddion a rhieni at ei gilydd mewn cenhadaeth gyffredin. Ymddengys fod yr ymagwedd gyfannol hon yn gwneud llawer o synnwyr i blant sy’n cael eu hannog i fynd â’u dysgu o’r ystafell ddosbarth i’r neuadd fwyta ac i’w cartrefi. Mae tystiolaeth o ganlyniadau cadarnhaol – ar gyfer iechyd, ymwybyddiaeth amgylcheddol, dysgu ehangach a chynnwys rhieni – yn amlygu’r potensial am weithredu ar y cyd mewn ysgolion."

Dywedodd Monty Don, cyflwynydd rhaglen Gardeners’ World a llywydd Cymdeithas y Pridd: "Nid yn unig y mae plant mewn ysgolion FFLP yn bwyta bwyd da, maent hefyd yn dysgu o ble y daw, sut y caiff ei gynhyrchu a sut i’w dyfu a’i goginio. Caiff amseroedd bwyta eu trawsnewid i fod yn brofiadau cymdeithasol mwy cadarnhaol lle y gall disgyblion eistedd i lawr i fwyta gyda’i gilydd a dysgu arferion a sgiliau trafod gwell."

Mae copi llawn o’r adroddiad ar gael yn https://eprints.uwe.ac.uk/14453/

Dolenni cysylltiedig