Skip to content
Skip to navigation menu

English

Cyflymder prosesu’r ymennydd ymhlith plant yn dangos risg o seicosis

25 Ebrill 2013

brainscan web

Mae ymchwil newydd gan brifysgolion Caerdydd a Bryste’n dangos bod plant y mae eu hymennydd yn prosesu gwybodaeth yn arafach na’u cyfoedion mewn mwy o berygl o gael profiadau seicotig.

Mae’r rhain yn gallu cynnwys clywed lleisiau, gweld pethau nad ydynt yno neu fod â chredoau afrealistig nad yw pobl eraill yn eu rhannu. Yn aml gall y profiadau hyn fod yn ofidus a brawychus gan amharu ar eu bywyd beunyddiol.

Mae plant sy’n cael profiadau seicotig yn fwy tebygol o ddatblygu salwch seicotig megis sgitsoffrenia yn ddiweddarach yn eu bywydau.

Gan ddefnyddio data a gasglwyd o 6,784 o gyfranogwyr yn astudiaeth Children of the 90s ym Mhrifysgol Bryste, bu ymchwilwyr o Ganolfan y Cyngor Ymchwil Feddygol ar gyfer
Geneteg a Genomeg Niwroseiciatrig ym Mhrifysgol Caerdydd yn archwilio a yw perfformiad mewn nifer o brofion gwybyddol a gynhaliwyd ymhlith plant wyth oed, 10 oed ac 11 oed yn gysylltiedig â risg o gael profiadau seicotig yn 12 oed.

Roedd y profion yn asesu pa mor gyflym roedd y plant yn gallu prosesu gwybodaeth, yn ogystal â’u gallu i ganolbwyntio, cofio, rhesymu a datrys problemau.

Ymhlith y rhai a gafodd eu cyfweld, roedd 787 (11.6 y cant) wedi cael profiadau seicotig tybiedig neu bendant yn 12 oed. Roedd plant a sgoriodd yn is yn y gwahanol brofion yn 8 oed, 10 oed ac 11 oed yn fwy tebygol o gael profiadau seicotig yn 12 oed.

Roedd hyn yn arbennig o wir yn y prawf oedd yn asesu pa mor gyflym roedd y plant yn prosesu gwybodaeth. Ar ben hynny, roedd plant a brofodd arafu yn eu cyflymder o ran prosesu gwybodaeth rhwng 8 oed ac 11 oed mewn mwy o berygl o gael profiadau seicotig yn 12 oed.

Nid oedd y canfyddiadau hyn yn newid pan gymerwyd ffactorau eraill, gan gynnwys hanes seiciatryddol y rhieni ac oedi datblygiadol yn y plant eu hunain, i ystyriaeth.

Wrth siarad am y canfyddiadau, dywedodd yr awdur arwain a myfyriwr PhD Miss Maria Niarchou o Ysgol Meddygaeth Prifysgol Caerdydd:

"Mae ymchwil flaenorol wedi dangos cysylltiad rhwng arafu o ran prosesu gwybodaeth a sgitsoffrenia a gwelwyd bod hyn o leiaf yn rhannol o ganlyniad i feddyginiaeth wrth-seicotig.

"Fodd bynnag, mae’r astudiaeth hon yn dangos y gall nam ar gyflymder prosesu gwybodaeth fod yn bresennol yn ystod plentyndod ac mae’n gysylltiedig â risg uwch o gael profiadau seicotig, ar wahân i feddyginiaeth.

"Mae ein canfyddiadau yn gwella ein dealltwriaeth o brosesau’r ymennydd sy’n gysylltiedig â risg uchel o brofiadau seicotig yn ystod plentyndod ac yn ei thro risg uchel o anhwylder seicotig yn ddiweddarach mewn bywyd."

Gallai canfyddiadau’r astudiaeth fod â goblygiadau pwysig o ran adnabod plant sydd â risg o seicosis, gyda’r fantais o roi triniaeth gynnar.

Dywedodd yr uwch awdur Dr Marianne van den Bree o Ysgol Meddygaeth Prifysgol Caerdydd:

"Mae sgitsoffrenia’n gyflwr iechyd meddwl cymhleth a chymharol brin, yn digwydd ar gyfradd o 1% yn y boblogaeth yn gyffredinol. Nid yw pob plentyn sydd â nam ar eu cyflymder prosesu gwybodaeth mewn perygl o brofi seicosis yn ddiweddarach yn eu bywyd. Mae angen ymchwil bellach i benderfynu a all ymyriadau i wella’r cyflymder prosesu mewn plant sydd mewn perygl arwain at leihau trawsnewidiad i anhwylderau seicotig. "

Dywedodd Ruth Coombs, Rheolwr Dylanwad a Newid Mind Cymru:

"Mae hwn yn ddarn diddorol iawn o waith ymchwil, a allai helpu pobl ifanc sydd mewn perygl o ddatblygu problemau iechyd meddwl yn ddiweddarach mewn bywyd adeiladu gwytnwch ac elwa ar ymyrraeth gynnar.

"Mae’n bwysig cofio bod pobl yn gallu gwella, ac yn gwella, o broblemau iechyd meddwl, ac rydym hefyd yn croesawu ymchwil bellach sy’n cefnogi adeiladu gwytnwch mewn pobl ifanc."

Cyhoeddir y papur hwn heddiw, 1 Mai, yn The American Journal of Psychiatry.