Skip to content
Skip to navigation menu

English

Newid yn yr hinsawdd yn arwain at broblemau i afonydd asidiedig

03 Rhagfyr 2008

Mae newid yn yr hinsawdd yn rhwystro adferiad tymor hir afonydd o effeithiau glaw asid, wrth i dywydd gwlyb wrthweithio’r gwelliannau, yn ôl astudiaeth newydd gan y Brifysgol.

Cynhaliwyd yr ymchwil gan yr Athro Steve Ormerod a Dr Isabelle Durance o’r Ysgol Biowyddorau dros gyfnod o 25 mlynedd o amgylch Llyn Brianne yng nghanolbarth Cymru. Cyhoeddir eu canfyddiadau ar-lein heddiw yn y ‘British Ecological Society's Journal of Applied Ecology’.

Roedd yr ymchwil, a gynhaliwyd mewn 14 nant, yn cynnwys asesu nifer ac amrywiaeth y pryfaid a oedd yn bresennol yn y nant bob blwyddyn. Mesurodd y gwyddonwyr grynodiadau’r asid ac agweddau eraill yng nghemeg y nant, a chofnodi amrywiad yn yr hinsawdd megis gaeafau cynhesach, gwlypach.

Gan fod yr asidedd cyfartalog yn yr afonydd yn disgyn o achos gostyngiad yn lefelau’r glaw asid, roedd yr ymchwilwyr yn disgwyl bod hyd at 29 rhywogaeth o bryfaid wedi ail-goloneddio mewn nentydd llai asidig yng Nghymru. Roedd y rhain yn cynnwys clêr Mai sy’n sensitif a grwpiau eraill a fwyteir yn aml gan frithyllod ac eogiaid.

Serch hynny, dangosodd y canfyddiadau ddiffyg mawr o ran adferiad biolegol, gan gofnodi pedair rhywogaeth newydd yn unig yn yr afonydd sy’n gwella a samplwyd.

Dywedodd yr Athro Steve Ormerod, sydd wedi arwain y prosiect ers ei gychwyn yn yr 1980au cynnar "Ers y 1970au, gwnaethpwyd ymdrech enfawr i lanhau ffynonellau glaw asid, a dengys ein hymchwil bod yr afonydd yn symud yn y cyfeiriad cywir. Serch hynny, mae ein canlyniadau’n cefnogi’r theori bod amgylchiadau asidig yn ystod stormydd glaw yn lladd anifeiliaid sy’n sensitif. Yn ystod y gaeafau gwlypach diweddar, mae nentydd yr ucheldir wedi’u hasideiddio digon i ddadwneud hyd at 40 y cant o waith da’r 25 mlynedd diwethaf: mae effeithiau’r hinsawdd yn amlwg wedi gweithio yn erbyn ein hymdrechion gorau."

Dywedodd Dr Isabelle Durance, a gyd-ysgrifennodd y papur: "Erbyn hyn mae mwy a mwy o dystiolaeth yn dangos bod rhai o effeithiau gwaethaf newid yn yr hinsawdd ar gynefinoedd naturiol wedi dod yn dilyn rhyngweithio gyda straenachoswyr a oedd eisoes yn bodoli - glaw asid yn yr achos hwn. Awgrymiad ehangach ein hymchwil yw, drwy leihau’r problemau amgylcheddol eraill, gallwn leihau rhai o effeithiau newid yn yr hinsawdd o leiaf."

Tags