Skip to content
Skip to navigation menu

English

Glanhau dŵr glo

20 Mai 2011

Dr Devin Sapsford, yr Ysgol Beirianneg, ac Dr Ian Watson, Yr Awdurdod GloDr Devin Sapsford, yr Ysgol Beirianneg, ac Dr Ian Watson, Yr Awdurdod Glo

Mae technoleg newydd sy’n helpu i lanhau dŵr mewn hen lofeydd, hyrwyddo diogelwch ymysg y cyhoedd ac amddiffyn cymunedau lleol, wedi ennill gwobr o bwys gan Brifysgol Caerdydd am arloesedd.

Llwyddodd y prosiect buddugol – sy’n rhan o Wobrau Arloesedd blynyddol y Brifysgol – i ddod ag arbenigwyr peirianneg amgylcheddol o Ysgol Beirianneg y Brifysgol ynghyd i gydweithio ag Awdurdod Glo’r DU i ddatblygu technolegau newydd sy’n cael gwared ar amhuredd mewn dŵr yn yr hen lofeydd, yn ogystal â mynd i’r afael â materion sy’n peryglu iechyd y cyhoedd.

Meddai Dr Kevin Sapsford, o’r Ysgol Beirianneg, sy’n arwain y gwaith: "Mae afonydd yn hen ardaloedd glo’r de yn parhau i fod wedi’u dadfaethu yn sgil llygredd yn nŵr y glofeydd.

"Gall lefelau uchel yr haearn a’r metelau eraill beryglu iechyd a thirwedd y cymunedau hyn. Galluogodd y prosiect i ni ddylunio a chreu ffyrdd newydd a mwy effeithiol o drin a gwella ansawdd y dŵr hwn.

"Drwy weithio’n uniongyrchol yn y cymunedau hyn, roeddem yn gallu dylunio, adeiladu a pheilota safleoedd trin newydd i wella ansawdd y dŵr yn yr hen lofeydd glo."

Cydweithiodd academyddion y Brifysgol ag arbenigwyr yr Awdurdod Glo mewn hen lofeydd ar gyfer y prosiect hwn. Roedd glofa Six Bells yn Abertyleri ym mherfedd maes glo de Cymru ymhlith yr hen lofeydd hyn.

O ganlyniad i’r prosiect, crëwyd Adweithydd Llif Fertigol (VFR) newydd, defnyddiwyd technoleg diosg carbon deuocsid i drin dŵr glofeydd, a pharatowyd canllawiau peirianneg newydd ar gyfer dylunio systemau confensiynol ac anghonfensiynol o drin dŵr glofeydd er lles diwydiant.

Llaid glo - Cafodd cydweithrediad y Brifysgol gydnabyddiaeth am helpu i gael gwared ar amhureddau o ddŵr hen lofeydd a mynd i’r afael â materion sy’n peryglu iechyd y cyhoeddLlaid glo - Cafodd cydweithrediad y Brifysgol gydnabyddiaeth am helpu i gael gwared ar amhureddau o ddŵr hen lofeydd a mynd i’r afael â materion sy’n peryglu iechyd y cyhoedd

Nod y gwaith presennol a gwaith y dyfodol yw datblygu technolegau newydd i gael gwared ar fetelau gwenwynig fel sinc, cadmiwm a phlwm o ddŵr glofeydd gan gadw’r costau mor isel â phosibl.

Meddai Dr Ian Watson o’r Awdurdod Glo: "Yr Awdurdod Glo sy’n gyfrifol am ddiogelu’r amgylchedd parthed glofeydd sydd wedi’u gadael – yn enwedig trin llygredd yn nŵr glofeydd.

"Drwy gydweithio ag arbenigwyr o Brifysgol Caerdydd, rydym wedi gallu meithrin ein dealltwriaeth a chreu technolegau newydd ar gyfer trin dŵr glofeydd. Mae hyn yn gwella ansawdd y dŵr ac yn hyrwyddo diogelwch cyhoeddus yn y mannau hyn."

Mae’r Awdurdod Glo yn gorff ar gyfer pob rhan o’r DU ac mae’n gyfrifol am adfer arllwysiadau cyfredol ac atal rhai newydd o safleoedd glo. Maent yn atal oddeutu 6,000 kg o haearn rhag mynd i ddyfrgorsydd y wlad bob dydd ac maent hefyd yn gwella sawl can km o afonydd.

Disgwylir i’r gwaith rhwng Prifysgol Caerdydd a’r Awdurdod Glo allu cael ei gyflwyno’n ehangach a’i ddefnyddio mewn hen lofeydd eraill ledled y DU. Caiff hyn ei wneud drwy drosglwyddo gwybodaeth ymchwil a datblygu i amrywiaeth o gwmnïau lleol gan gynnwys peirianwyr sifil a phenseiri tirwedd.

Ychwanegodd Dr Devin Sapsford: "Mae sawl un o’r cynlluniau trin dŵr glofeydd wedi’u hadeiladu lle gellir trin y dŵr yn gymharol rwydd. Felly, nid yw llawer o’r arllwysiadau dŵr mewn glofeydd sy’n anodd eu cyrraedd neu sydd wedi’u cyfyngu, wedi cael eu trin hyd yma.

"Drwy greu’r technolegau newydd hyn ar gyfer trin dŵr, gobeithiwn y gallwn wella ansawdd dŵr a chynorthwyo’r ardaloedd cyfagos i adfywio."

Dolenni cysylltiedig

Newyddion Cysylltiedig