Skip to content
Skip to navigation menu

English

Canmlwyddiant Cochrane

29 Ebrill 2009

Chwith i’r dde: yr Athro Steve Tomlinson, Profost, Prifysgol Caerdydd, yr Is-ganghellor Dr David Grant, Syr Iain Chalmers, Jane Hutt AC, a’r Athro Max Blythe.

Gan mlynedd ar ôl ei eni, mae bywyd ac etifeddiaeth nodedig yr Athro Archie Cochrane (1909 - 1988), a ystyrir gan lawer yn dad meddygaeth seiliedig ar dystiolaeth, yn cael ei nodi gan Brifysgol Caerdydd.

Mae arddangosfa gyhoeddus, gan gynnwys fideo ac eitemau o archif bersonol Cochrane sydd prin wedi cael eu gweld, wedi agor yn Adeilad y Senedd, Llywodraeth Cynulliad Cymru, a bydd yn parhau tan 12.30pm ddydd Gwener 1 Mai 2009.

Agorwyd yr arddangosfa yn swyddogol gan Syr Iain Chalmers, a sefydlodd y Ganolfan Cochrane gyntaf, a gydag eraill wedi hynny, Ganolfan Cydweithredu fyd-eang Cochrane. Cyn datgan bod yr arddangosfa ar agor, dywedodd: "Rwy’n falch iawn agor yr arddangosfa ganmlwyddiant hon i anrhydeddu Archie Cochrane, fy mentor a mentor miloedd yn fyd-eang. Dylai Cymru fod yn fodlon a balch ei bod wedi rhoi cartref a gweithle i’r fath Albanwr ddelwddrylliol."

Cafodd Rhifyn Canmlwyddiant Prifysgol Caerdydd o One Man’s Medicine ei lansio yn y digwyddiad neithiwr hefyd, hunangofiant Archie Cochrane, wedi’i gyd-ysgrifennu gan yr Athro Max Blythe. Cyflwynwyd y copi cyntaf o’r rhifyn newydd i’r Prif Weinidog Rhodri Morgan gan Is-ganghellor y Brifysgol, Dr David Grant a’r Athro Blythe.

Dywedodd y Prif Weinidog Rhodri Morgan: "Mae Archie Cochrane yn cael ei adnabod orau am y ffordd y diffiniodd a chrisialodd hapbrofion wedi’u rheoli. Dyna’r egwyddor sylfaenol y tu ôl i feddygaeth seiliedig ar dystiolaeth. Ond mae cyfraniad Archie Cochrane yn ehangach na hynna - mae’n cynnwys meddygaeth seiliedig ar ddinasyddion, cysylltu â chleifion a chydraddoldeb mewn meddygaeth. Mae Rhifyn Canmlwyddiant Prifysgol Caerdydd o One Man's Medicine yn dangos bod gan Archie tua deg bywyd cyffredin wedi’u cyfuno yn un."

Gwnaed sylwadau rhagarweiniol y digwyddiad gan Jane Hutt AC, Gweinidog dros Blant, Addysg Gydol Oes a Sgiliau, lle disgrifiodd pa mor ffodus yr oedd hi i gyfarfod ag Archie Cochrane amser maith yn ôl fel gweithredwr cymunedol yn gweithio yn y Cymoedd: "Roeddwn yn cydnabod bod gennyf lawer i’w ddysgu gan rywun fel ef. Mae dylanwad Archie Cochrane ar addysg yn ddwys a byth yn fwy perthnasol na heddiw. Hoffwn longyfarch Prifysgol Caerdydd am gymryd y cam arweiniol i’n galluogi ni i gydnabod gwaith Archie Cochrane. Edrychaf ymlaen at ddarllen One Man’s Medicine er mwyn dysgu sut y datblygodd ei syniadau a sut y datblygodd ei yrfa."

Mae One Man’s Medicine yn cofnodi troeon nodedig gyrfa Cochrane, a aeth ag ef o’i fan geni yn yr Alban i wersyll carcharorion rhyfel yn Salonica, i’r Uned Ymchwil Clefyd y Llwch yn Ysbyty Llandoche, ac arweiniodd y cyfan at ddylanwad chwyldroadol, annisgwyl ar feddygaeth fodern.

Ei bris yw £13.99. Ceir mwy o wybodaeth ynglŷn â sut i archebu copïau ar www.caerdydd.ac.uk/cochrane.