Skip to content
Skip to navigation menu

English

Cemeg Lliwgar

04 Awst 2011

Dr Joel Loveridge a James Pritchard yn dangos priodweddau anhygoel carbon deuocsidDr Joel Loveridge a James Pritchard yn dangos priodweddau anhygoel carbon deuocsid

Darparodd yr Ysgol Gemeg gyflwyniad lliwgar i fyd cemeg i ymwelwyr Techniquest yn ddiweddar.

Yn rhan o ddathliadau Techniquest ar gyfer Blwyddyn Ryngwladol Cemeg, bu staff o’r Ysgol yn cydweithio â’r Gymdeithas Gemeg Frenhinol (RSC) i ddiddanu torfeydd gydag amrywiaeth o weithgareddau ac arbrofion ymarferol. Roedd hyn yn cynnwys balŵns oedd yn llenwi ag aer ar eu pen eu hunain, marcwyr lliwgar a bresych coch anhygoel. Cymerodd bron 400 o blant ac oedolion ran yn y gweithgareddau yn ystod y dydd.

Meddai Dr Dayna Mason, Cydlynydd RSC yng Nghymru sy’n gweithio yn yr Ysgol Gemeg: "Cromatograffig papur oedd un o’r gweithgareddau mwyaf poblogaidd - defnyddio papur hidlo a dŵr i wahanu lliwiau pinnau marcwyr. Roedd plant o bob oed wrth eu bodd yn gweld llinellau du, brown a gwyrdd yn troi’n staeniau oren, pinc a glas. Dychwelodd llawer o ymwelwyr i’n stondin i gasglu eu campweithiau enfys i fynd â nhw adref gyda nhw."

Dr Dayna Mason yn arddangos sbectrometregDr Dayna Mason yn arddangos sbectrometreg

Dangosodd arbrawf arall sut gellir defnyddio sudd bresych coch i ddangos os yw rhywbeth yn asidig neu’n alcalïaidd. Bu ymwelwyr stondin yr ysgol yn astudio pa mor asidig yw cynnyrch cyffredin y cartref drwy ychwanegu toddiannau at sudd bresych coch. Mewn toddiant niwtral, mae’r sudd yn troi’n wyrdd. Mewn asid, mae’n troi’n binc, ac mae’n troi’n wyrdd mewn toddiant alcalïaidd.

Bu’r tîm hefyd yn sôn am y ffaith fod carbon deuocsid yn newid o solid i nwy yn uniongyrchol ar bwysau arferol. Gan fod nwyon yn cymryd mwy o le na solidau, drwy roi rhywfaint o garbon deuocsid solid mewn balŵn neu faneg latecs, ei glymu a’i ysgwyd, mae’n ymddangos fel bod y balŵn yn llenwi ag aer ar ei ben ei hun.

Roedd tîm y Brifysgol yn cynnwys Dr James Redman, Dr Joel Loveridge, Dr Emma Carter, James Pritchard, Bruce Rogers a Dr Dayna Mason. Roedd y gweithgareddau a’r arbrofion yn seiliedig ar adnoddau a ddatblygwyd gan RSC.

Dolenni cysylltiedig