Skip to content
Skip to navigation menu

English

Ai dyma’r model DNA mwyaf yn y byd?

04 Awst 2009

Enjoying an exhibitMae gwyddonydd o Ysgol Fferylliaeth Cymru’r Brifysgol yn arwain cais gan bobl ifanc o Gymru i dorri record byd am adeiladu’r model DNA mwyaf.

Bydd mwy na 50 o blant ysgol ac ieuenctid yn ymgynnull yn y Pafiliwn Gwyddoniaeth ar Faes yr Eisteddfod yn y Bala heddiw (Dydd Mawrth, 4 Awst) i fynd i’r afael â sut y caiff DNA ei ffurfio. Byddant yn derbyn yr her o greu’r llinyn hwyaf o ‘barau bôn’ i ffurfio’r cod genetig ar gyfer albwmen wy ieir (sy’n fwy cyfarwydd fel albwmen gwyn wy).

Ar hyn o bryd, model DNA yn mesur 21.5 metr (70 troedfedd 6 modfedd) o hyd, sy’n copïo’r cod genetig am inswlin dynol sydd biau’r record. Mae pedwar math o sylfaen mewn DNA ac mae eu trefn yn creu’r cod genetig.

"Fe wnaethom ddewis albwmen wy ieir gan fod hwn tua 50 bôn yn hwy na’r record byd presennol, ond bydd dilyniant y DNA yn wahanol iawn" esboniodd yr uwch-ddarlithydd, Dr Arwyn Tomos Jones.

"Mae’n her gymhleth am nifer o resymau, ond rydym wedi cyfrifo faint o flociau adeiladu fydd arnom eu hangen ac rydym wedi dod o hyd i’r nifer priodol o fonau niwcliotid sy’n cyfateb i’r dilyniant DNA ar gyfer albwmen wy ieir. Bydd y model mawr yn gopi o’r cod genetig ac yn cynnwys 1161 pâr o fonau, a phob un ohonynt wedi’u gosod yn ofalus yn y drefn gywir."

Cydweithiodd y Dr Arwyn Jones a Dr Robyn Wheldon-Williams, sef Ymgynghorydd Gwyddonol yr Eisteddfod Genedlaethol, gyda’i gilydd i nodi’r dilyniant am thema eleni ar gyfer y Pafiliwn Gwyddoniaeth – sef Charles Darwin ac Esblygiadnd Evolution.

"Ond y bobl ifan fydd yn gwneud y gwaith caled. Bydd yn dipyn o hwyl i geisio cadw’r DNA yn y drefn gywir a’i gadw’n un darn. Os byddwn yn llwyddiannus, bydd y model 22metr o hyd, bron cyn hired â’r Pafiliwn Gwyddoniaeth a Thechnoleg ei hun", meddai Arwyn.

Wedi i’r her ddod i ben, caiff y model ei ddadosod yn yr Eisteddfod yn gydrannau unigol, gan alluogi i flociau adeiladu llai gael eu dosbarthu i ysgolion lleol.

Mae Prifysgol Caerdydd yn cymryd rhan mewn, ac yn cyflwyno nifer o ddigwyddiadau drwy gydol yr wythnos yn yr Eisteddfod. Ymhlith yr uchafbwyntiau ym Mhafiliwn y Brifysgol, sydd nesaf i’r Pafiliwn Gwyddoniaeth a Thechnoleg yw digwyddiad aduno ar gyfer cyn-fyfyrwyr Ysgol y Gymraeg, darlleniadau gan fyfyrwyr ysgrifennu creadigol yr Ysgol, ac arddangosiadau o Herschel a Planck - sef dwy loeren a lansiwyd gan Asiantaeth Gofod Ewrop, ac sydd ar hyn o bryd yn trosglwyddo’r lluniau seryddol cyntaf a gynhyrchir gan yr offer y bu’r Brifysgol yn arwain yn ôl i’r ddaear.

Eisteddfod Genedlaethol Cymru, y gellid ei holrhain yn ôl i 1176, yw’r ŵyl ddiwylliannol fwyaf a hynaf o gerddoriaeth a barddoniaeth gystadleuol yn Ewrop. Yr Eisteddfod yw prif ŵyl gelfyddydol Cymru sy’n denu tua 150,000 o bobl, a mwy na 6,000 o gystadleuwyr bob blwyddyn.

Am fwy o wybodaeth am ddigwyddiadau’r Brifysgol yn yr Eisteddfod – www.caerdydd.ac.uk/eisteddfod/

Tags

More Tags