Skip to content
Skip to navigation menu

English

Chwalu e-drosedd

12 Medi 2012

Cracking e-Crime

Mae angen rhagor o gydweithredu ymhlith sefydliadau cyhoeddus a phreifat er mwyn lleihau lefelau cynyddol o e-drosedd; dyna’r casgliad y daeth astudiaeth Brifysgol bwysig iddo.

Mae e-drosedd yn weithgarwch troseddol lle cyfrifiadur neu rwydwaith cyfrifiadurol yw ffynhonnell, offeryn, targed, neu leoliad trosedd. Gall e-drosedd gynnwys troseddau traddodiadol - megis twyll, lladrata, blacmel, ffugio ac embeslu.

Mae e-drosedd yn ddrwg-enwog am fod yn anodd ei chanfod a’i chosbi oherwydd ei chymhlethdod technegol ac oherwydd gall ymosodwyr anweledig daro dioddefwyr o gannoedd neu hyd yn oed miloedd o filltiroedd i ffwrdd.

Arolygodd yr Athro Mike Levi a Dr Matthew Williams, a ariennir gan yr Ymddiriedolaeth Nominet, o Ysgol y Gwyddorau Cymdeithasol yng Nghaerdydd, dros bum deg y cant o Gymuned Sicrhau Gwybodaeth y DU er mwyn adnabod mesurau ychwanegol sydd eu hangen er mwyn mynd i’r afael ag effaith E-drosedd.

Dywedodd yr Athro Levi: "Cafodd rhai amcangyfrifon e-drosedd eu gwrthod oherwydd eu bod yn codi bwganod, ond heb ystyried hynny, hyd yn oed yn yr ystod geidwadol mae’r gost yn fwy na throsedd yn y cartref a throsedd ar y stryd. Nid oes fawr o amheuaeth mai dyma drosedd y dyfodol ar gyfer y rhai a all ddod o hyd i ffordd o droi ‘benthyca’ hunaniaeth a ffyrdd cudd trallodus eraill o amharu ar breifatrwydd yn arian."

Gwelodd eu hymchwil fod y rhan fwyaf o sefydliadau’n adrodd am gael ‘rhywfaint o gydweithredu’, ac mae adrannau cyllid, academyddion a’r heddlu yn adrodd am y lefelau uchaf.

Roedd y rhai a adroddodd am gael y cydweithredu lleiaf yn cynnwys llywodraeth a chwmnïau nad ydynt yn rhai cyllid a rhai nad ydynt ym maes TG, lle gwelwyd ansawdd eu cydweithredu yn ‘eithaf da’.

Mae Dr Williams yn ychwanegu: "Roedd y rhwystrau rhag cydweithredu a ganfuwyd yn cynnwys diffyg arweinyddiaeth gan y llywodraeth, dryswch a gorgyffwrdd o ran cyfrifoldebau i leihau e-drosedd rhwng sefydliadau, a diffyg data dibynadwy ar e-droseddau. 

"Mae dulliau hŷn o adrodd ar droseddau ac ymchwilio iddynt yn rhy araf ac yn annibynadwy, ac mae’r adroddiad yn amlygu’r angen i reoli’r broblem drwy gyngor i unigolion a busnesau – fel sydd bellach yn dod i’r amlwg drwy bolisïau – lle mae’r heddlu’n canolbwyntio ar ble mae’r difrod yn arbennig o wael a ble y gall wneud gwahaniaeth i ddioddefwyr a lefelau e-drosedd yn gyffredinol".

Adroddodd tua hanner y sefydliadau a arolygwyd y byddai rhagor o gydweithredu yn y DU yn helpu i leihau problem e-droseddau. Roedd llai nag un o bob deg yn credu y byddai rhagor o ddeddfwriaeth yn helpu.  Roedd traean eisiau rhagor o arestio ac erlyn ac ymateb mwy effeithiol o ran cyfiawnder troseddol.

Yn unol â Strategaeth Seiberddiogelwch Llywodraeth y DU, mae’r awduron yn argymell creu partneriaethau lleihau e-drosedd sy’n dwyn ynghyd aelodau o lywodraeth ganolog a lleol, y sector preifat, yn fawr ac yn fach, y byd academaidd, gorfodi’r gyfraith, y senedd, y sector cyhoeddus a’r gymdeithas sifil.

Dywedodd Y Gwir Anrhydeddus Alun Michael AS, a ddechreuodd yr ymchwil: "Mae’r adroddiad hwn yn darparu tystiolaeth a drafodwyd yn ofalus am y potensial am gamau gweithredu mewn partneriaethau rydym wedi chwilio amdanynt ers cyhyd. Mae’n datblygu’r gronfa dystiolaeth i’r pwynt y bu’r Gweinidogion yn chwilio amdano ers nifer o flynyddoedd."

Dolenni perthynol:

Ysgol y Gwyddorau Cymdeithasol Caerdydd

Ymddiriedolaeth Nominet

Y Gwir Anrhydeddus Alun Michael AS