Skip to content
Skip to navigation menu

English

Lleihau nifer y presgripsiynau gwrthfiotig ‘diangen’

09 Chwefror 2012

Cutting 'unnecessary' antibiotic prescriptionsYr Athro Chris Butler

Gallai astudiaeth flaenllaw gan y Brifysgol a arweiniodd at leihau nifer y presgripsiynau am wrthfiotigau gan feddygon teulu yng Nghymru yn y tymor hir, arwain at gwtogi ar 1.6m o bresgripsiynau ‘diangen’ bob blwyddyn pe byddai gweddill y DU yn ei hefelychu.

Dyluniwyd a gweithredwyd rhaglen Atal y Llif Gwrthficrobaidd neu STAR gan arbenigwyr yn Sefydliad Gofal Sylfaenol ac Iechyd Cyhoeddus ac Uned Treialon De-ddwyrain Cymru (SEWTU) o Ysgol Feddygaeth y Brifysgol er mwyn lleihau nifer y presgripsiynau gwrthfiotig diangen ar gyfer cyflyrau cyffredin fel peswch cas a llid y sinysau.

Dan arweiniad yr Athro Chris Butler, roedd yr arbrawf a barodd ddwy flynedd yn cynnwys 68 o feddygfeydd ledled Cymru a 480,000 o gleifion, yn cynnig data unigryw am wrthsefyll a rhagnodi gwrthfiotigau i feddygon teulu. Roedd y data hwn yn tarddu o’u harferion eu hunain yn ogystal â dulliau ‘ymgynghori’ estynedig.

Mae’r dulliau dysgu, sy’n seiliedig ar dros 15 mlynedd o waith yn y gwyddorau heintio a chyfathrebu gan aelodau o’r Sefydliad Gofal Sylfaenol ac Iechyd Cyhoeddus, wedi’u dylunio i alluogi meddygon teulu i drafod mathau o driniaethau gyda’u cleifion yn fwy effeithiol er mwyn gwneud penderfyniadau gwell ar y cyd ar sail tystiolaeth a thriniaeth dderbyniol.

Roedd yr astudiaeth yn galluogi’r meddygon teulu i gael gafael ar ddeunyddiau dysgu ar-lein gan gynnwys fideos, yn ogystal â’r hyblygrwydd i roi cynnig ar y sgiliau newydd gyda’u cleifion ar adegau oedd yn hwylus iddynt.

"Mae ymwrthedd gwrthfiotigau yn parhau i fod yn un o’r prif anawsterau ym maes iechyd y cyhoedd ar hyn o bryd, gan fod rhagnodi gwrthfiotigau yn cynyddu ymwrthedd," meddai’r Athro Butler, a arweiniodd yr astudiaeth.

"Gan fod y rhan fwyaf o wrthfiotigau’n cael eu rhagnodi mewn meddygfeydd, mae lleihau nifer y presgripsiynau diangen yn hanfodol. Mae rhaglen STAR wedi helpu meddygon teulu Cymru i feithrin sgiliau newydd ar sail cyfweliadau cymelliannol er mwyn iddynt benderfynu ar driniaeth ar sail tystiolaeth ac ystyried safbwyntiau’r claf ar yr un pryd.

"Er bod canran y gostyngiad yn nifer y gwrthfiotigau a ragnodwyd yn fychan, ar sail amcangyfrifon o boblogaeth y wlad, pe byddai canfyddiadau’r astudiaeth hon yn cael eu hefelychu ledled Cymru gyfan, byddai ymhell dros 78,000 yn llai o eitemau gwrthfiotigau geneuol yn cael eu rhagnodi bob blwyddyn. Ar ben hynny, byddai eu hefelychu ledled y DU yn golygu y byddai dros 1.6m yn llai o eitemau gwrthfiotigau geneuol yn cael eu rhagnodi bob blwyddyn," ychwanegodd.

O ganlyniad i’r astudiaeth, a gyhoeddwyd yn y British Medical Journal (BMJ), rhagnodwyd llai o wrthfiotigau geneuol ymhlith yr holl wrthfiotigau a gyflwynwyd yn ystod blwyddyn gyfan mewn meddygfeydd lle bu’r meddygon yn dilyn hyfforddiant STAR.

Ni welwyd unrhyw gynnydd amlwg mewn cymhlethdodau, ymweliadau i’r ysbyty, cyfraddau ailymgynghori na chostau i gleifion mewn cysylltiad â rhagnodi llai o wrthfiotigau.

Ychwanegodd yr Athro Butler: "Mae’r hyn mae STAR wedi’i gyflawni o ran rhagnodi llai o wrthfiotigau’n arwyddocaol gan ei fod wedi llwyddo tra bod ymdrechion eraill fel ymgyrchoedd iechyd cyhoeddus am ymwybyddiaeth o wrthfiotigau wedi methu; er gwaethaf yr ymgyrchoedd hyn, mae’n edrych fel bod rhagor o wrthfiotigau’n cael eu rhagnodi ar lawr gwlad yn y DU unwaith eto.

"Mae rhaglen STAR yn mynd i wraidd sylfeini athronyddol y feddygfa am ei bod yn seiliedig ar ddata sydd gan y meddygfeydd am gleifion, y dystiolaeth wyddonol orau, a chyfathrebu’n effeithiol â chleifion.

"Rydym wedi dangos bod llai o wrthfiotigau geneuol wedi’u rhagnodi ar gyfer yr holl symptomau yn ystod blwyddyn gyfan pan ddilynodd clinigwyr hyfforddiant STAR."

Dolenni

Yr Ysgol Feddygaeth