Skip to content
Skip to navigation menu

English

Darganfod salwch meddwl ymhlith mamau newydd

01 Mawrth 2012

Spotting mental illness in new mothers Web

Mae pecyn ar-lein newydd a DVD a ddatblygwyd gan arbenigwyr y Brifysgol i helpu bydwragedd i nodi a thrin y mamau newydd sydd â risg o salwch meddwl difrifol wedi cael eu lansio’n swyddogol gan Jean White, Prif Swyddog Nyrsio Cymru ac Athro Gwadd Anrhydeddus.

Mae Maternal Mental Health: A learning Programme for Midwives, wedi cael ei lunio gan Grŵp Iechyd Meddwl Amenedigol Cymru Gyfan dan arweiniad tîm o Ysgolion Meddygaeth, Nyrsio a Bydwreigiaeth y Brifysgol.

Yn ganolog i’r modiwl dysgu newydd yw cael pob gweithiwr gofal iechyd proffesiynol sy’n ymwneud â gofal cyn geni ac ôl-enedigol i ofyn cwestiynau allweddol er mwyn helpu i ragweld, ynghyd â darganfod, y menywod hynny sy’n wynebu risg o salwch meddwl difrifol yn ystod beichiogrwydd a geni plant.

"Rai blynyddoedd yn ôl, cynigiodd Sefydliad Iechyd y Byd nad oes iechyd heb iechyd meddwl," meddai Dr Ian Jones, yr Ysgol Feddygaeth ac aelod o’r Ganolfan Genedlaethol er Iechyd Meddwl, sydd â’i Chartref ym Mhrifysgol Caerdydd ac a arweiniodd ddatblygiad y modiwl hyfforddi.

"Mae hunanladdiad yn brif achos marwolaeth mamau yn y Deyrnas Unedig ac mae’n hanfodol bod menywod sydd â risg uchel o salwch meddwl difrifol ar yr amser hwn yn cael eu darganfod fel bod modd rhoi help iddynt i’w helpu i gadw’n iach.

"Mae lles ac iechyd meddwl menywod yn ystod beichiogrwydd yn holl bwysig i sicrhau deilliannau clinigol, cymdeithasol a seicolegol da i’r fam a’r baban ac i gynnig dechrau iachus i fywyd teuluol.

"Yng ngoleuni hyn, mae’n hanfodol bod iechyd meddwl yn elfen ganolog o ofal bydwreigiaeth – sef y prif ysgogiad wrth ddatblygu’r pecyn dysgu ar-lein newydd hwn," ychwanegodd.

Mae’r modiwl yn ymdrin ag amrywiaeth o feysydd pwnc gwahanol, gan gynnwys: credoau cyffredin am iechyd meddwl a beichiogrwydd; nodweddion y menywod hynny sydd â’r risg mwyaf o salwch meddwl difrifol; help i weithwyr gofal iechyd proffesiynol ofyn cwestiynau am iechyd meddwl unigolyn yn y ffordd gywir ac yna sut i ddehongli’r atebion; a phryd i gyfeirio menywod i gael mwy o help.

"Trwy ddatblygu’r rhaglen ddysgu newydd hon, ein nod yw cynnig yr hanfodion y mae ar fydwragedd eu hangen ac, yn wir y mae ar bob gweithiwr gofal iechyd proffesiynol eu hangen i adnabod y menywod hynny sy’n wynebu risg o salwch meddwl difrifol yn y cyfnod ôl-enedigol neu yn dilyn beichiogrwydd," meddai Grace Thomas, yr Ysgol Nyrsio a Bydwreigiaeth a Bydwraig Ymgynghorol ym Mwrdd Iechyd Aneurin Bevan.

"Trwy ddarparu’r sgiliau hanfodol hyn, rydym yn gobeithio sicrhau y bydd menywod yn cael cyngor amserol, yn cael eu cyfeirio ac yn cael triniaeth yn amserol ac yn gallu cael at ofal medrus priodol."

Mae’r modiwl newydd sydd ar gael yn cynnwys cyfres o adnoddau ar-lein gan gynnwys fideos a deunyddiau dysgu y gellir mynd atynt unrhyw bryd, gan helpu bydwragedd a myfyrwyr prysur i gwblhau eu hyfforddiant pan fo’n gyfleus o gwmpas eu diwrnod gwaith, ynghyd â bod yn adnodd gwerthfawr mewn sesiynau grŵp a gweithdai addysg.

Mae Prif Swyddog Nyrsio Cymru, yr Athro Jean White ac Athro Gwadd Anrhydeddus, wedi bod yn monitro cynnydd y pecyn ac mae’n croesawu ei hygyrchedd ar-lein.

Meddai’r Athro White: "Mae cael babi yn brofiad arbennig, ond i rai mamau, gall fod yn brofiad sy’n gorlethu. Gallai gofyn y cwestiynau cywir olygu’r gwahaniaeth rhwng mam newydd yn teimlo’n unig ac ar ei phen ei hun, neu’n cael yr help y mae arni ei angen.

"Fel adnodd ar-lein, mae’n amhrisiadwy. Gall myfyrwyr, ac yn wir fydwragedd a gweithwyr proffesiynol eraill sydd â blynyddoedd lawer o brofiad, adolygu’r modiwl hyfforddi hwn a gwneud yn siwr eu bod yn meddu ar yr offer a’r ddealltwriaeth i ddelio â lefel angen mam unigol."

Meddai Helen Rogers, Cyfarwyddwr Cymru, Coleg Brenhinol y Bydwragedd: "Yn rhy aml, mae iechyd meddwl menywod beichiog a menywod ar ôl geni yn cael ei anwybyddu neu ei esgeuluso, felly mae’r fenter hon yn gam mawr a chadarnhaol.

"Mae angen gwirioneddol i godi ymwybyddiaeth o’r mater hwn ymhlith bydwragedd a gweithwyr iechyd proffesiynol eraill a bydd y pecyn hwn yn mynd yn bell tuag at gyflawni hyn. Mae mor bwysig ein bod yn cael y cymorth a'r gwasanaethau yn eu lle i fenywod, oherwydd gall canlyniadau methu â gwneud hynny fod yn drychinebus."

Mae’r modiwl hyfforddi ar gael i’w weld ar-lein yn: www.beatingbipolar.org/perinataltraining/

Dolenni cysylltiedig

Yr Ysgol Feddygaeth

Yr Ysgol Nyrsio a Bydwreigiaeth

Y Ganolfan Genedlaethol er Iechyd Meddwl (NCMH)

Coleg Brenhinol y Bydwragedd (RCM)

Bwrdd Iechyd Aneurin Bevan

Llywodraeth Cymru