Skip to content
Skip to navigation menu

English

A roddodd ‘bowns’ cysawd yr haul ddiwedd ar y deinosoriaid?

03 Mai 2008

Mae symudiad yr haul drwy’r Llwybr Llaethog yn rheolaidd yn anfon sêr cynffon yn chwyrlïo i ran fewnol cysawd yr haul – gan gyd-daro â diflaniadau bywyd enfawr ar y ddaear, yn ôl astudiaeth newydd.

Mae gwyddonwyr yng Nghanolfan Astrobioleg Caerdydd wedi adeiladu model cyfrifiadur o symudiad cysawd yr haul ac wedi canfod ei fod yn "bownsio" i fyny ac i lawr drwy blân yr alaeth. Wrth inni symud drwy ran fwyaf trwchus y plân, mae grymoedd disgyrchiannol o’r cymylau nwy a llwch enfawr sydd o’i hamgylch yn gwyro sêr cynffon oddi ar eu llwybrau. Mae’r sêr cynffon yn syrthio i gysawd yr haul, a rhai ohonynt yn gwrthdaro â’r ddaear.

Canfu’r tîm o Gaerdydd ein bod yn symud drwy’r plân galaethol bob 35 i 40 miliwn o flynyddoedd, gan gynyddu’r tebygrwydd o sêr cynffon yn gwrthdaro ddeg gwaith. Mae tystiolaeth o geudyllau ar y Ddaear hefyd yn awgrymu ein bod yn cael mwy o wrthdrawiadau bob 36 miliwn o flynyddoedd. Dywedodd yr Athro William Napier, o Ganolfan Astrobioleg Caerdydd: "Mae’n cyd-fynd yn fendigedig rhwng beth a welwn ar y ddaear a’r hyn a ddisgwylir o’r cofnod galaethol."

Mae’r cyfnodau o fombardiadau gan sêr cynffon hefyd yn cyd-daro gyda diflaniadau ar raddfa enfawr, fel diflaniad y deinosoriaid 65 miliwn o flynyddoedd yn ôl. Mae ein safle yn yr alaeth ar hyn o bryd yn awgrymu ein bod yn agos iawn at gyfnod arall o’r fath.

Er bod yr effaith "bowns" wedi bod yn newydd drwg dros ben i’r deinosoriaid, efallai iddo fod o gymorth i fywyd ymledu. Awgryma’r gwyddonwyr y gallai’r gwrthdrawiad fod wedi taflu malurion yn cynnwys micro-organebau i’r gofod ac ar draws y bydysawd.

Dywedodd cyfarwyddwr y Ganolfan yr Athro Chandra Wickramasinghe: "Mae hwn yn bapur arloesol sy’n gosod rhyngweithio sêr cynffon-bywyd ar sail gadarn, ac yn dangos mecanwaith y gall bywyd gael ei ledu drwyddo ar raddfa alaethol."

Cyhoeddir y papur gan yr Athro Napier a Dr Janaki Wickramasinghe yn y Monthly Notices of the Royal Astronomical Society.