Skip to content
Skip to navigation menu

English

Gwahaniaethau rhwng hunaniaeth Cymru a’r Alban?

11 Mai 2011

Flag

Bydd prif hanesydd yr Alban, yr Athro Tom Devine, yn ymweld â’r Brifysgol ar 17 Mai i roi darlith gyhoeddus am ddim ar farw ac ailddyfeisio’r Alban.

Mae’r Athro Devine wedi cwestiynu "natur gul" hunaniaeth Cymru cyn traddodi ei ddarlith, a fydd yn archwilio’r dadeni grymus yn hunaniaeth yr Alban, sef y cyd-destun hanfodol yn ei farn ef ar gyfer sefydlu Senedd yr Alban yn 1999.

Meddai’r Athro Devine: "Mae rhai Albanwyr, yn gam neu’n gymwys, yn ystyried hunaniaeth Cymru yn rhywbeth cyfyngedig, wedi ei seilio ar fater unigol a chaeëdig yr iaith."

"Ar y llaw arall, cyfeiria’r Albanwyr at yr ystod lawer ehangach o nodau diwylliannol a sifil sy’n llunio eu synnwyr ohonynt eu hunain fel cenedl, lle nad oes gan iaith ddim ond rhan fechan, ac a gyfrannodd at ddyfodiad Senedd newydd ac ystyrlon i’r gogledd o’r Ffin yn 1999, pan optiodd y Cymry, ym marn llawer o Albanwyr, am Gynulliad cymharol ddiddannedd."

Yr Athro Tom DevineYr Athro Tom Devine

"Edrychaf ymlaen at drafod y safbwyntiau dadleuol hyn gyda’r gynulleidfa ar 17 Mai," ychwanegodd.

Bydd y ddarlith yn ystyried hunaniaeth genedlaethol, sut mae’n ffurfio, yn trawsnewid ac yn ymateb i ddatblygiadau ideolegol a gwleidyddol gwahanol.

Yn nechrau’r bedwaredd ganrif ar bymtheg roedd nifer o feddylwyr mwyaf blaenllaw’r Alban yn darogan diwedd ar syniad traddodiadol y genedl ohoni ei hun. Ond roedd yr hyn a ddigwyddodd mewn gwirionedd nid yn unig yn mynd yn groes i’r pesimistiaid deallusol, ond tyfodd hefyd yn naratif swynol o drawsffurfio diwylliannol sydd wedi dylanwadu ar feddylfryd cenedlaethol pobl yr Alban. Gadewir i’r gynulleidfa farnu faint o’r stori hon, os oes dim o gwbl ohoni, sydd yn atseinio yn hanes Cymru.

Cynhelir ‘"Marw" ac Ailddyfeisio’r Alban’ ar Ddydd Mawrth 17 Mai am 6.30pm yn Theatr Ddarlithio Wallace, Y Prif Adeilad, Prifysgol Caerdydd, Plas y Parc, CF10 3AT. Dyma ddarlith O’Donnell flynyddol Prifysgol Cymru.

Mae’r digwyddiad yn agored i bawb ac mae am ddim ond mae’n rhaid archebu lle o flaen llaw. Cysylltwch os gwelwch yn dda â publicbookings@caerdydd.ac.uk neu ar 02920 876935.

Yr Athro Devine sydd yng Nghadair Hanes yr Alban a Phalaeograffeg Syr William Fraser ym Mhrifysgol Caeredin. Mae’n awdur neu’n olygydd bron i dri dwsin o lyfrau, ac roedd un ohonynt, The Scottish Nation (1999) yn werthwr mawr ar draws y byd - am gyfnod yn gwerthu’n well yn yr Alban nag anturiaethau Harry Potter.

Ef yw’r unig ysgolhaig yn y dyniaethau yn y DU sydd wedi ei ethol i’r tair academi genedlaethol yn Ynysoedd Prydain – Cymdeithas Frenhinol Caeredin (FRSE), Academi Frenhinol Iwerddon (Hon MRIA) a’r Academi Brydeinig (FBA).