Skip to content
Skip to navigation menu

English

Darlunio bywyd gyda HIV

31 Gorffennaf 2013

Whizzkids web

Yn Ne Affrica, mae dros 5.5 miliwn o bobl yn byw gyda HIV/AIDS – ac mae tua 460,000 ohonynt yn blant 0 i 14 mlwydd oed.

Mae ymdopi â chyflwr sy’n peryglu bywyd yn anodd i berson o unrhyw oedran, ond mae academydd ym Mhrifysgol Caerdydd yn defnyddio cyfrwng anarferol llyfr comics i helpu plant yn eu harddegau yn Ne Affrica i ddod i delerau â’u cyflwr drwy roi pin ar bapur.

Bu Dr Lisa El Refaie o Ysgol Saesneg, Cyfathrebu ac Athroniaeth Prifysgol Caerdydd yn cydweithio ag elusen addysg iechyd o Dde Affrica, Whizzkids United (WKU), i drefnu gweithdy lle bu plant yn eu harddegau’n llunio stribedi comics i fynegi eu teimladau a’u profiadau o fyw gyda HIV.

Wedyn cafwyd cymorth yr artist comics Stephen Marchant i droi rhai o’r cynigion yn llyfr comics lliwiog. Mae’r canlyniadau’n creu llyfr comics bywiog, trawiadol ac ysbrydoledig sy’n bwrw golwg ar obeithion, ofnau, breuddwydion ac anobaith y plant hyn.

Mae’r stori "Gossip" yn cynrychioli un o bryderon pennaf y plant yn eu harddegau a gymerodd ran yn y gweithdy – sef yr ofn y byddant yn cael eu diarddel gan eu cyfeillion. Wedi i brif gymeriad y stori, Nondy, gael diagnosis o HIV, i gychwyn mae’n darganfod bod ei chyfeillion yn trin y peth fel jôc ac maen nhw’n chwerthin ar ei phen.

Mae "Lola’s Story" yn neges o obaith a dygnwch. Ar ôl cael diagnosis o HIV, mae Lola’n llawn anobaith, ond gyda chymorth ei theulu cefnogol a chwnsela, erbyn hyn mae’n ymweld ag ysgolion i addysgu eraill am HIV a sut i gadw’n iach a pheidio â pheryglu eu hiechyd.

Dechreuodd Dr El Refaie weithio gyda’r elusen oherwydd ei hymchwil ar ddefnyddio trosiadau i siarad am bynciau anodd, sut mae plant yn eu harddegau’n darllen cartwnau a chomics, a’r rôl y mae comics yn ei chwarae mewn adrodd hanesion bywyd.

gossip resized bweb

Dywedodd Dr El Refaie: "Awgrymais y gallai WKU gynnal gweithdai ar sut i ddarlunio comics, fel ffordd o annog plant yn eu harddegau i archwilio a mynegi eu profiadau a’u teimladau, a chreu negeseuon addysgol sy’n berthnasol i bobl ifanc eraill yn eu cymuned. Roedd y canlyniadau’n rhyfeddol, gyda phlant yn eu harddegau’n adrodd rhai hanesion gwefreiddiol dros ben am y tro cyntaf."

Ers 2010, mae’r elusen addysg gofal iechyd Whizzkids United wedi cael llwyddiant mawr gyda defnyddio hyfforddiant pêl-droed fel trosiad ar gyfer addysgu plant yn eu harddegau yn Ne Affrica ynghylch peryglon HIV/AIDS ac mae’r rhaglen wedi arwain at 35,000 o raddedigion hyd yn hyn. Mae’r bobl ifanc a dargedir yn byw mewn ardaloedd lle mae hyd at 60% o oedolion wedi’u heintio â’r clefyd.

Mae WKU yn awyddus i ddarganfod ffyrdd eraill o gyrraedd plant yn eu harddegau, ac o sicrhau y bydd y rhai sy’n cymryd rhan yn eu rhaglenni pêl-droed yn symud ymlaen i Academi Iechyd WKU, lle gellir eu profi ar gyfer HIV a lle gallant dderbyn cwnsela a gwybodaeth. Mae’r gweithdy llyfrau comics wedi bod yn llwyddiant mawr o ran cael plant yn eu harddegau i agor eu calonnau a mynegi eu teimladau tra’n derbyn cefnogaeth ac addysg.

Fe wnaeth llwyddiant y gweithdy gyffwrdd â chalon sylfaenydd a chyfarwyddwr yr elusen, Marcus McGilvray o Gas-gwent. Wrth sôn am aelodau ifanc un o dimau’r gweithdy, nad oedd yn gwybod bod unrhyw un arall yno yn HIV positif, dywedodd: "Un o’r pethau mwyaf rhyfeddol oedd pan agoron nhw eu calonnau a sylweddoli bod gan bawb ohonynt yr un broblem, sef HIV... Cafwyd ton o emosiwn a rhyddhad wrth iddynt ddarganfod bod pob un ohonynt yn HIV positif."

Ychwanegodd Marcus bod y cwnselwyr a oedd yn bresennol yn y gweithdy wedi’u synnu gan y materion a oedd mwyaf o bwys i blant yn eu harddegau. Nid oeddent yn pryderu cymaint am y perygl o farw, ond yn hytrach am gael eu diarddel gan eu cyfeillion – rhywbeth sy’n nodwedd gref yn y comics. O ganlyniad, bydd WKU yn datblygu dulliau cefnogaeth a chwnsela newydd sy’n mynd i’r afael a’r pryder hwn yn ogystal â chynnal mwy o weithdai llyfrau comics yn y dyfodol.

Dolenni cysylltiedig

Whizzkids United (WKU)

Yr Ysgol Saesneg, Cyfathrebu ac Athroniaeth

Fersiwn llawn o lyfr comics WKU