Skip to content
Skip to navigation menu

English

Arwyddion cynnar o rybudd

31 Mai 2011

SARTRE -  logo WEB

Mae system fonitro unigryw sy’n cynnig system rhybuddio cynnar i ddarparwyr gofal iechyd er mwyn iddynt ragweld a chynorthwyo â rheoli un o’r heintiau mwyaf cyffredin a phoenus wedi cael ei datblygu gan wyddonwyr o’r Brifysgol.

Bob dydd, mae’n rhaid i filoedd o gleifion yn y DU, llawer ohonynt yn hen, yn fregus ac yn agored i niwed, gael cathetr wrinol wedi’i osod oherwydd anymataliaeth neu oherwydd na allant symud.

Mae rhwystrau’n datblygu yng nghathetrau dros hanner y cleifion hynny sydd â chathetrau am gyfnod hirdymor, a gall hyn arwain at boen eithriadol a chymhlethdodau difrifol eraill gan gynnwys heintiau ar yr arennau a’r gwaed.

Mae gwyddonwyr yng Nghaerdydd wedi datblygu synhwyrydd sy’n ffitio ar gathetr, ac sy’n newid o felyn i las/du cyn bod y rhwystr yn datblygu yn y cathetr. Mae hyn yn caniatáu i feddygon weithredu a thrin haint cyn bod cymhlethdodau’n datblygu.

Dywedodd Dr David Williams, yr Ysgol Ddeintyddiaeth, a arweiniodd y datblygiad: "Mae’r effaith ar iechyd y claf, os oes rhwystr yn datblygu mewn cathetr, yn ddifrifol. Nid yn unig y bydd yn arwain at anghysur eithriadol, ond mae’n bosibl y gall achosi problemau clinigol eraill a all fod yn angheuol.

"Ar hyn o bryd, nid oes dull effeithiol o reoli’r broblem hon. Mae rhwystrau mewn cathetrau’n parhau heb reolaeth arnynt, heb allu eu rhagweld ac – yn amlach na heb – cânt eu trin yn rhy hwyr. Mae hyn yn hynod boenus i’r claf, mae’n rhwystredig i feddygon ac mae’n draul ariannol enfawr.

"Trwy ddatblygu’r system gyntaf o roi rhybudd cynnar o rwystr mewn cathetr wrinol, ein gobaith yw gallu cynnig ffordd gywir i feddygon a staff nyrsio o ragweld ac atal crawennu cyn ei bod yn rhy hwyr."

Daw’r synhwyrydd newydd i fodolaeth o ganlyniad i gydweithrediad arwyddocaol rhwng Prifysgolion Caerdydd a Bryste. Sefydlwyd Cynghrair Ymchwil Drosiannol Glannau Hafren (SARTRE) yn 2009 i gyfuno a chyflymu ymchwil drosiannol.

Fe’i cefnogir gan Swyddfa Cymru ar gyfer Ymchwil a Datblygu a’r Cyngor Ymchwil Meddygol (MRC) i greu canolfan ymchwil drosiannol yn y maes meddygol yn ne-orllewin Lloegr a de Cymru.

Fel rhan o Bortffolio Datganoledig, Cynllun Cyllido Llwybrau Datblygiadol (Developmental Pathway Funding Scheme - DPFS) 2010 yr MRC, mae ymchwilwyr o Brifysgol Caerdydd wedi datblygu nodweddion uwch y dechnoleg synwyryddion newydd a bellach, mae hon yn barod ar gyfer treialon ymhlith cleifion.

Yn wreiddiol, datblygwyd y dechnoleg synwyryddion gan Dr David Stickler, Ysgol y Biowyddorau, a’r Athro Mark Waters o’r Ysgol Ddeintyddiaeth.

Ers hynny, mae Dr David Williams a Dr Sladjana Malic wedi parhau â’r gwaith datblygu trwy gyfrwng prosiect DPFS y Cyngor Ymchwil Meddygol, gan wella’r dechnoleg synwyryddion a dilysu gallu a chysondeb y ddyfais o ran darganfod rhwystr yn y cathetr yn gynnar.

Bu’r labordy polymerau meddygol yn yr Ysgol Peirianneg, a ddatblygwyd ar y cyd â Principality Medical, sy’n cynnig cyfleuster unigryw ar gyfer cynhyrchu synwyryddion prototeip ar gyfer treialon clinigol, hefyd yn rhan o’r cydweithrediad.

Mae MBI Wales Limited, sydd â phrofiad helaeth o gynhyrchu deunyddiau newydd, gyda sail cymhwyso iddynt, ar gyfer y diwydiant meddygol, wedi bod yn cefnogi’r prosiect cyfan ac mae ganddynt opsiwn ar y drwydded ar gyfer cynhyrchu a dosbarthu’r synhwyrydd.

Mae’r cydweithrediad â Phrifysgol Bryste yn parhau a bydd y Bristol Urological Institute yn cynnal y treialon clinigol cyntaf yn ystod Gwanwyn 2011, o dan gyfarwyddyd Adele Long yn Ysbyty Southmead.

Ychwanegodd Dr Williams: "Wrth i ni ddechrau ar y rhan bwysig nesaf sef treialon clinigol, rydym yn nesáu fwyfwy at wireddu’r prosiect hwn i gleifion. Mae’r synhwyrydd yn cynnig ateb syml a defnyddiol sy’n gost-effeithiol ac a all gael ei gysylltu ag unrhyw linell, felly am y tro cyntaf, mae hyn yn gyfle gwirioneddol i ddatrys yr hen broblem hon i gleifion."

Dolenni cysylltiedig