Skip to content
Skip to navigation menu

English

Anghydraddoldeb economaidd yng Nghymru

23 Mai 2011

WISERD weB

Mae adroddiad newydd pwysig gan y Brifysgol wedi amlygu’r ffaith bod anfantais yn dechrau effeithio ar bobl o’r adeg y maent yn cael eu geni, yn parhau drwy gydol addysg, cyflogaeth ac ymddeoliad yng Nghymru.

Mae’r adroddiad nodedig hwn, a grëwyd gan Sefydliad Ymchwil, Data a Methodoleg Gymdeithasol ac Economaidd Cymru (WISERD) a’r Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol, wedi casglu tystiolaeth newydd sy’n rhoi darlun o wlad lle mae anghydraddoldeb yn rhemp.

Eglurodd ‘Hanfod Anghydraddoldeb Economaidd yng Nghymru’ sut y gall cefndir teuluol effeithio ar gyfleoedd unigolyn mewn bywyd.

Drwy edrych ar nodweddion fel rhyw, ethnigrwydd, oed ac anabledd, mae’r adroddiad yn awgrymu bod anfantais yn dechrau i rai o’r eiliad y cânt eu geni a’i fod yn parhau drwy gydol addysg, cyflogaeth ac ymddeoliad.

Mae’r anawsterau hyn yn aml yn gallu cael eu trosglwyddo i’r genhedlaeth nesaf.

Meddai’r Athro Teresa Rees, Ysgol y Gwyddorau Cymdeithasol: "Dylai’r adroddiad hwn, fydd yn peri i’r darllenydd feddwl o ddifrif am y materion dan sylw, fod yn rhan allweddol o bolisïau sy’n seiliedig ar dystiolaeth yng Nghymru sy’n ceisio mynd i’r afael â mathau o anghydraddoldeb sydd wedi bodoli ers amser maith a’r rhai newydd.

"Yn anad dim, ni ddylai tlodi fod yn rhywbeth i’w drosglwyddo ymlaen gan rieni i’w plant."

Dyma brif ganfyddiadau’r adroddiad:

  • Mae disgyblion sy’n cael hawlio prydau am ddim yn yr ysgol, ddwywaith a hanner yn llai tebygol o ennill graddau A*-C mewn pynciau craidd o gymharu â’u cyfoedion
  • Nid yw 74% o bobl anabl a 46% o bobl Pacistani a Bangladeshi yn gweithio nac mewn addysg amser llawn
  • Mae 20% o bobl yng Nghymru yn byw mewn tlodi
  • Mae bron 50% o rieni sengl yn byw mewn tlodi yn ogystal â 13% o deuluoedd sydd yn gweithio
  • Mae dynion Mwslemaidd 50% yn llai tebygol o fod yn gweithio o gymharu â dynion Cristnogol
  • Mae graddedigion gwrywaidd yn ennill £15.40 yr awr ar gyfartaledd o gymharu â’r £9.10 y mae dynion heb radd yn eu hennill
  • Mae graddedigion benywaidd yn ennill £13.53 yr awr ar gyfartaledd o gymharu â’r £7.33 y mae merched heb radd yn eu hennill

Fodd bynnag, mae’r adroddiad yn ychwanegu bod y bwlch rhwng y cyfoethog a’r tlawd yng Nghymru yn gulach nag ydyw yng ngweddill y DU.

Yn ôl Kate Bennett, Cyfarwyddwr Cenedlaethol Cymru yn y Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol: "Bydd pawb sy’n darllen yr adroddiad hwn yn siwr o ddod o hyd i o leiaf un ffaith sy’n eu synnu am sut rydym yn byw yng Nghymru yn yr 21ain ganrif.

"Mae pob un ohonom yn ymwybodol nad yw pobl yn teimlo eu bod yn cael eu gwerthfawrogi, eu parchu na’u hymddiried mewn cymdeithasau lle mae bwlch mawr rhwng y cyfoethog a’r tlawd.

"Os ydym am greu Cymru hyderus a chryf yn y dyfodol, ni allwn ganiatáu i rieni drosglwyddo tlodi ac anfantais i’r genhedlaeth nesaf".

Menter ar y cyd yw WISERD rhwng Prifysgolion Aberystwyth, Bangor, Caerdydd, Morgannwg ac Abertawe. Mae’n Ganolfan Ymchwil Genedlaethol ar gyfer ymchwil gwyddorau cymdeithasol ar draws gwahanol ddisgyblaethau.

Mae’n cyfuno ac yn datblygu arbenigedd ac ymchwil ar draws Cymru ar ffurf dulliau, methodoleg a dadansoddiadau mesurol, ansoddol a chymysg.

Dolenni cysylltiedig

Your computer cannot play the audio in your browser. To fix this, you need to make sure both Javascript and Adobe Flash are available.

Get the Adobe Flash plug-in by clicking here

To find out how to enable JavaScript, check the Help option for your browser.


Cardiff University campus users

If you are on the Cardiff University campus and have problems with plug-ins or browsers, you can contact the INSRV Helpdesk on extension 74487 or visit the INSRV webpages


Gwrandewch ar Dr Rhys Davies, Cymrawd Ymchwil yn WISERD a gydlynodd y tîm ymchwil, yn esbonio rhagor am yr adroddiad