Skip to content
Skip to navigation menu

English

Data am eliffantod yn helpu i ddiogelu cynefinoedd

24 Chwefror 2010

Mae’r myfyriwr Nurzhafarina Othman yn astudio ymddygiad cymdeithasol eliffant BorneoMae’r myfyriwr Nurzhafarina Othman yn astudio ymddygiad cymdeithasol eliffant Borneo

Mae gwaith ymchwil ar y cyd gan Brifysgol Caerdydd sy’n olrhain symudiadau tri eliffant Borneo’n llywio camau i ddiogelu eu cynefin.

Gosodwyd coleri lloeren ar yr eliffantod mewn prosiect ar y cyd a gynhaliwyd gan Ganolfan Maes Danau Girang (a weithredir ar y cyd gan Brifysgol Caerdydd ac Adran Bywyd Gwyllt Sabah) a’r sefydliad anlywodraethol Ffrengig, Hutan.

Dywedodd y myfyriwr Nurzhafarina Othman sy'n dilyn gradd ddoethuriaeth: "Gwnaethom osod un coler lloeren ar fwl gwrywaidd, un arall ar fenyw y gwnaethom ei nodi drwy arsylwi fel arweinydd y grŵp neu’r matriarch a gwnaethom ei henwi’n Benina.

"Cafodd y coler olaf ei osod ar fenyw iau, a oedd wedi cael coler yn flaenorol gan WWF-Malaysia a gwnaethom ei henwi’n Bod Tai"

Mae’r data a gasglwyd dros bron i ddwy flynedd yn dangos patrwm symudiadau sy’n amrywio rhwng y gwrywod a’r benywod. Bydd y data a gasglwyd yn llywio rhagor o waith ymchwil i’r rheswm dros yr amrywio yma. Caiff y gwaith ymchwil hwn ei gyhoeddi ar ddiwedd gradd ddoethuriaeth Nurzhafarina, wedi i ddigon o ddata lloeren hirdymor gael ei gasglu i esbonio patrymau’r symudiadau.

Bod Tai, eliffant iau a gafodd goler yn 2008 yng Ngwarchodfa Bywyd Gwyllt KinabatanganBod Tai, eliffant iau a gafodd goler yn 2008 yng Ngwarchodfa Bywyd Gwyllt Kinabatangan

Dywedodd Dr Benoît Goossens, Ysgol y Biowyddorau a Chyfarwyddwr Canolfan Maes Danau Graig fod y data a gasglwyd yn hollbwysig o ran helpu deall sut roedd symudiadau eliffantod yn amrywio o fewn eu poblogaeth yn seiliedig ar oedran a rhyw.

Dywedodd: "Mae’n hanfodol gwybod a oes unrhyw lwybrau traddodiadol neu gyffredin a ddefnyddir gan yr eliffantod gan y bydd yn helpu rheolwyr bywyd gwyllt i nodi meysydd pwysig o fewn y warchodfa i sefydlu coridorau bywyd gwyllt ar gyfer yr eliffantod."

Mae Canolfan Maes Danau Giran yn gyfleuster ymchwil a hyfforddiant ar y cyd a reolir gan Brifysgol Caerdydd ac Adran Bywyd Gwyllt Sabah.

Fe’i lleolir yn y Warchodfa Bywyd Gwyllt yn Kinabatangan Is yn Saban, Malaysia ac mae cymysgedd o goedwigoedd dipterocarp yn ei hamgylchu, sy’n amrywio o goedwigoedd cynnar i goedwigoedd eilradd cythryblus, mewn tirwedd fatrics gydag effaith ddynol sylweddol gan gynnwys pentrefi, amaethyddiaeth ar raddfa fach a phlanhigfeydd palmwydd olew.

Tags