Skip to content
Skip to navigation menu

English

Cynefin eliffantod yn chwalu yn Borneo

13 Chwefror 2012

Elephant's habitat fragments in Borneo 5 WebCynefin eliffantod yn chwalu yn Borneo 5: Putut a’i theulu, ar ôl cael eu coleru ym mis Hydref 2011.

Dylanwadir ar gylch cartref a chyfradd symud eliffantod Borneo gan faint mae eu cynefin yn chwalu, yn ôl astudiaeth newydd gan ymchwilwyr a chadwraethwyr.

Cafodd yr astudiaeth, a gynhaliwyd gan Adran Bywyd Gwyllt Sabah (SWD), Prifysgol Caerdydd a Chanolfan Maes Danau Girang (DGFC), Universiti Malaysia Sabah (UMS) a Chronfa Bywyd Gwyllt y Byd (WWF) - Malaysia, ei chyhoeddi’n ddiweddar yn y cylchgrawn gwyddonol Public Library of Science One (PLoS 1). Derbyniwyd cyllid gan WWF o’r UDA, yr Iseldiroedd a’r Almaen, a Chronfa Gadwraeth Eliffantod Asiaidd Gwasanaeth Pysgod a Bywyd Gwyllt yr Unol Daleithiau.

"Yn 2005 aeth WWF Malaysia ac Adran Bywyd Gwyllt Sabah ati i gychwyn y rhaglen olrhain lloeren gyntaf i ymchwilio i symudiadau eliffantod gwyllt Borneo yn Sabah", meddai Raymond Alfred, Pennaeth Ymchwil a Chadwraeth yn Ymddiriedolaeth Cadwraeth Borneo (BCT), ac arweinydd yr astudiaeth. "Gosodwyd coleri lloeren ar bedwar eliffant benyw llawndwf o Warchodfeydd Coedwigoedd Kalabakan, Taliwas, Ulu Segama-Malua a Gunung Rara, ac un o Warchodfa Bywyd Gwyllt Kinabatangan Isaf, a phennwyd maint eu cylchoedd cartref gan ddefnyddio’r data lleoliad a gasglwyd o’r lloerenni.

Canfu’r tîm fod cylch cartref eliffantod yn llai mewn coedwig heb ei chwalu nag mewn coedwig wedi’i chwalu, oherwydd ar ôl i gynefin gael ei glirio a’i drawsnewid, roedd llai o blanhigion bwyd ac adnoddau dŵr ar gael, gan orfodi’r eliffantod i deithio i ardaloedd coedwig cyfagos.

"Mae’r astudiaeth hon yn dangos yn glir fod rhaid i’n bywyd gwyllt addasu i newidiadau tirwedd a bod eliffantod yn sensitif iawn i darfu ar gynefin", dywedodd Dr Laurentius Ambu, cyfarwyddwr SWD a chydawdur ar y papur. "Er enghraifft, yng Ngwarchodfa Goedwig Gunung Rara (canol Sabah), cynhaliwyd gweithgareddau torri a thrin coed yn ystod y cyfnod olrhain, ac fe wnaeth eliffantod symud ymhellach nag mewn coedwigoedd nad oedd gwaith torri a thrin coed yn mynd ymlaen yno."


Ychwanegodd y cydawdur Dr Benoit Goossens, Cyfarwyddwr DGFC ac Uwch Gydymaith Ymchwil yn Ysgol Biowyddorau Caerdydd: "Yn dilyn yr astudiaeth hon, byddem yn tynnu sylw at ddau argymhelliad i sicrhau cadwraeth hirdymor eliffant Borneo: (1) Y dylai’r holl goedwigoedd dipterocarp tir isel sy’n cynnal eliffantod gael eu cadw o dan reolaeth coedwig naturiol a rhaid peidio â’u trawsnewid yn blanhigfeydd; a (2) mae angen lleihau tarfu ar goedwigoedd gymaint â phosibl lle bynnag y mae eliffantod gwyllt. Mewn coedwigoedd cynhyrchu pren, gellir cyflawni hyn drwy gyfyngu ar raddau ac amlder gweithrediadau torri a thrin coed mewn unrhyw adran reoli benodol."

"Yn y Kinabatangan, ers 2008, mae SWD, HUTAN a DGFC wedi colero naw o eliffantod er mwyn nodi’r dull gorau o ailgysylltu tameidiau coedwig yn yr ardal ranedig iawn hon, ond ardal sydd â nifer fawr o eliffantod. Gwneir hyn gyda Chymorth Sw Houston, Sw Columbus, Elephant Family, Cronfa Cadwraeth Rhywogaethau Mohamed bin Zayed a Gwasanaeth Pysgod a Bywyd Gwyllt yr Unol Daleithiau."

Dolenni Cysylltiedig

Yr Ysgol Biowyddorau

Canolfan Maes Danau Girang