Skip to content
Skip to navigation menu

English

Ymgysylltu â’r gorffennol

09 Mai 2011

Engaging with the past 2 WEBJosh Smith ac Annabel Avison o Ysgol Gyfun Gwynllyw yn dysgu am y Sarcoffagws o’r Aifft sydd gan yr Ysgol

Mae plant ysgol o dde Cymru a roddodd bethau cofiadwy gan eu teuluoedd o’r Rhyfel Byd Cyntaf i brosiect ymchwil y Brifysgol wedi dysgu wrth lygad y ffynnon sut y defnyddiwyd eu cyfraniadau.

Bu disgyblion o Ysgol St Martin yng Nghaerffili ac Ysgol Gwynllyw ym Mhont-y-pŵl yn ymweld â’r Ysgol Hanes, Archaeoleg a Chrefydd a dysgu mwy am y prosiect Lleisiau Cymreig y Rhyfel Mawr Ar-lein.

Dan arweiniad Dr Gethin Matthews o’r Ysgol, roedd y prosiect digidol yn casglu arteffactau a phethau cofiadwy o’r Rhyfel Byd Cyntaf a oedd mewn dwylo preifat a’u gwneud ar gael i’r cyhoedd. Y nod oedd rhoi i bobl ar hyd a lled Cymru y cyfle i rannu eu trysorau anghofiedig a hanes eu teuluoedd gyda gweddill y wlad.

Gan fynd o haf 2010 tan fis Mawrth 2011 roedd y tîm yn gweithio gyda theuluoedd y rhai yng Nghymru a oedd wedi ymladd, neu wasanaethu fel arall, yn y Rhyfel Byd Cyntaf. Cynhaliwyd sioeau teithiol ar draws Cymru i aelodau’r cyhoedd allu dod â’u pethau cofiadwy draw iddynt a gwahoddwyd ysgolion uwchradd hefyd i gyflwyno deunydd fel rhan o’u hastudiaethau TGAU.

"Un o’r problemau y daethom ar eu traws gyda’r prosiect oedd nad oedd y genhedlaeth oedd â’r deunydd ganddynt ddim o reidrwydd yn gallu defnyddio’r mecanwaith cyflwyno ar-lein" eglurodd Dr Matthews. "Felly gwnaethom ein gorau i ymwneud â chymdeithasau hanes lleol a grwpiau cymunedol, a lansiwyd menter i ysgolion gymryd rhan trwy gasglu deunyddiau.

Engaging with the past 3WEBTom Morgan a Casey Richards o Ysgol St Martin yng Nghaerffili yn derbyn siec eu gwobr gan Dr Gethin Matthews

"Yn ysgogiad pellach, roeddem hefyd yn cynnig dwy wobr ariannol i’r ysgolion oedd yn ymgysylltu orau â’r prosiect. Yn y pen draw, yr enillwyr oedd Ysgol St Martin yng Nghaerffili ac Ysgol Gwynllyw ym Mhont-y-pŵl, ond diolch i’r holl ysgolion a’r grwpiau cymunedol a gymerodd ran llwyddasom i gasglu popeth o lythyrau a dyddiaduron at gardiau post a thoriadau papur newydd yn ogystal â chael gwybod am straeon sydd wedi eu trosglwyddo o genhedlaeth i genhedlaeth am y rhyfel."

Fel rhan o’r ymweliad ar 4 Mai, dysgodd y disgyblion am y gwaith arloesol drwy’r byd mae’r Ysgol yn ei wneud a’r dewis o raddau a gynigir ganddi. Roedd sgyrsiau yn ystod yr achlysur wedi’u hanelu at gyflwyno’r disgyblion i hanes, archaeoleg a chrefydd mewn ffordd hygyrch a hwyliog. Roeddent yn cynnwys:

  • Cael swydd! Beth allwn i ei wneud â gradd mewn hanes, archaeoleg neu grefydd?
  • ‘Os byddwch yn dwyn iogwrt cewch eich aileni fel fflamingo’! Crefydd a chymdeithas yn India’r hen oesoedd
  • Straeon hanes erchyll a gweledigaethau o’r Llychlynwyr

Cafodd y disgyblion y cyfle hefyd i gael profiad hanes ymarferol gyda thaith o amgylch labordai ac adran gadwraeth yr Ysgol, a gweithdy ar hen grochenwaith, dan ofal y fyfyrwraig ôl-raddedig Alice Forward.

Dywedodd Tom Corbett, disgybl ysgol 17 oed, o Gaerffili: "Roedd y dewis o ddeunydd a welsom yn drawiadol ac yn addysgiadol dros ben. Mwynheais gael gweld y crys mael yn arbennig: wedi gweld gymaint o ffilmiau o ymladdwyr mewn arfwisg, roedd hi’n ddiddorol iawn cael gweld gwrthrych hanesyddol a oedd wedi ei ddefnyddio go iawn gan rywun go iawn."

Trefnwyd y prosiect ‘Lleisiau Cymreig y Rhyfel Mawr Ar-lein’ gan yr Ysgol Hanes, Archaeoleg a Chrefydd, mewn partneriaeth ag Amgueddfa Genedlaethol Cymru a Llyfrgell Genedlaethol Cymru.

Casglwyd cyfanswm o fwy na 2,500 o ddelweddau, sydd bellach ar gael i’r cyhoedd ar wefan ‘Casgliad y Werin Cymru’. (Am fwy o fanylion, ewch ar: http://www.caerdydd.ac.uk/share/research/projectreports/welshvoices/ )

Dolenni cysylltiedig

 

Tags