Skip to content
Skip to navigation menu

English

Agenda newyddion yn Ewrop

09 Rhagfyr 2010

Agenda newyddion yn EwropDadansoddwyd mwy nag un filiwn o erthyglau newyddion mewn 22 o ieithoedd gan ddefnyddio’r dechnoleg ddiweddaraf i fanylu ar y ffactorau sy’n dylanwadu ar yr agenda newyddion a’i llunio mewn 27 o wledydd Ewrop.

Mae’r ymchwil yn ganlyniad i gydweithio rhwng yr Athro Justin Lewis, Pennaeth Ysgol Astudiaethau Newyddiaduraeth, Cyfryngau a Diwylliant y Brifysgol a Nello Cristianini, Athro Deallusrwydd Artiffisial ym Mhrifysgol Bryste, ynghyd â thîm rhyngwladol o ymchwilwyr yn cynnal y dadansoddiad cynnwys cyntaf ar raddfa fawr o destunau amlieithog gan ddefnyddio technegau deallusrwydd artiffisial - cyfrifiaduro smart wedi’i awtomeiddio.

Bob dydd, mae cannoedd o allfeydd newyddion ledled Ewrop yn dewis pa hanes newyddion i’w gynnwys o ddetholiad eang ac amrywiol. Fel y gall pob allfa newyddion ddewis hanesion ar sail meini prawf unigol, gwelir patrymau clir yn dod i’r wyneb pan astudir y dewisiadau hyn ar draws nifer o allfeydd a thros gyfnod hir o amser.

Drwy ddefnyddio dulliau wedi’u hawtomeiddio o ddeallusrwydd artiffisial ac oherwydd gwelliannau diweddar mewn cyfieithu drwy beiriannau a dadansoddi testun, roedd y tîm yn gallu dadansoddi 1,370,874 o erthyglau - sampl sy’n sylweddol uwch na’r hyn a geir mewn technegau ymchwil cyfredol.

Gwnaethant ddarganfod bod cynnwys y newyddion yn adlewyrchu tueddiadau cenedlaethol, yn ogystal â chysylltiadau diwylliannol, economaidd a daearyddol rhwng gwledydd. Er enghraifft, roedd allfeydd mewn gwledydd sy’n masnachu llawer a’i gilydd ac sy’n rhan o Ardal yr Ewro yn fwy tebygol o drafod yr un storïau, yn yr un modd ag y mae gwledydd sy’n pleidleisio i’w gilydd yng nghystadleuaeth caneuon Eurovision. Mae amrywio o’r ‘cynnwys arferol’ yn fwy amlwg yn y gwledydd hynny nad ydynt yn ardal yr Ewro neu wledydd a ymunodd â’r Undeb Ewropeaidd yn ddiweddarach.

Dywedodd yr Athro Lewis: "Mae gan y dull hwn y gallu i chwyldroi'r ffordd rydym yn deall ein systemau cyfryngau a gwybodaeth. Mae’n agor y posibilrwydd o ddadansoddi’r cyfryngau ar raddfa fyd-eang gan ddefnyddio samplau enfawr na allai technegau dadansoddi traddodiadol eu hystyried. Mae’n ein caniatáu ni i ddefnyddio dulliau wedi’i hawtomeiddio i adnabod clystyrau a phatrymau o gynnwys gan ein galluogi ni i gyrraedd lefel newydd o wrthrychedd yn ein dadansoddi."

Ychwanegodd yr Athro Cristianini, Prifysgol Bryste: "gellir cael defnyddiau sylweddol o awtomeiddio dadansoddi cynnwys newyddion, oherwydd y rhan ganolog y mae’r cyfryngau newyddion yn chwarae i ddarparu’r wybodaeth y mae pobl yn ei defnyddio er mwyn gwneud synnwyr o’r hyn sy’n digwydd yn y byd."

Defnyddiodd yr ymchwilwyr y ddeg allfa newyddion fwyaf - ar sail defnydd dros y we i’w prif fan diweddaru newyddion neu brif dudalen - ym mhob un o’r 27 gwlad yn yr Undeb Ewropeaidd. Gwnaethant gasglu eu sampl o’r prif hanesion o’r allfeydd hyn am gyfnod o chwe mis, rhwng 1 Awst 2009 a 31 Ionawr 2010. Cyfieithwyd yr eitemau newyddion nad oeddynt yn Saesneg, sef cyfanswm o 1.2 filiwn yn awtomatig i Saesneg.

Gwelwyd nifer o gysylltiadau disgwyliedig rhwng gwledydd fel Gwlad Groeg a Cyprus, Y Weriniaeth Tsiec a Slofacia; Latfia ac Estonia; Y Deyrnas Unedig ac Iwerddon; Gwlad Belg a Ffrainc. Gallai cysylltiadau rhwng gwledydd na ellid eu hesbonio gan ffiniau cyffredin, cysylltiadau masnachol neu ddiwylliannol fod o ganlyniad i ffactorau eraill a gallai hyn fod yn sail i ymchwil pellach.

Ychwanegodd yr Athro Lewis: "Er bod y dull hwn o ymchwil heb y dadansoddi a ddarperir gan bobl, mae’r ymchwil newydd hon yn ddarganfyddiad sylweddol o ran astudio cynnwys y cyfryngau oherwydd argaeledd diweddar miliynau o erthyglau newyddion ar ffurf ddigidol."

Cyhoeddir y papur, The Structure of the EU Mediasphere, mewn rhifyn o Public Library of Science ONE ac y’i gwnaed mewn cydweithrediad â’r Ganolfan Ymchwil ar y Cyd a’r Comisiwn Ewropeaidd.

Dolenni perthnasol

Newyddion Diweddaraf Rhyngwladol