Skip to content
Skip to navigation menu

English

Dadorchuddio arddangosfa arbennig yn yr Eisteddfod Genedlaethol

31 Gorffennaf 2010

Dr Arwyn Jones with the life-size operation gameDr Arwyn Jones with the life-size operation game

Mae gêm "llawdriniaeth" gwir faint, model dynol rhyngweithiol ac organau sy’n tyfu mewn potiau planhigion yn rhan o arddangosfa newydd yn amlygu gwyddoniaeth cyweirio meinweoedd.

Caiff yr arddangosfa, Cyweirio Meinweoedd ar gyfer Iacháu Pobl, ei dadorchuddio yn yr Eisteddfod Genhedlaeth eleni yng Nglyn Ebwy. Fe’i lluniwyd gan Sefydliad Cyweirio ac Atgyweirio Meinweoedd Prifysgol Caerdydd (CITER) sy’n arbenigo mewn tyfu meinwe i atgyweirio a chymryd lle organau sydd wedi’u niweidio.

Mae’r gêm "llawdriniaeth" yn herio ymwelwyr i rasio yn erbyn y cloc wrth dynnu meinwe sydd wedi’i niweidio megis asgwrn wedi torri neu galon chwyddedig, a gosod rhai iach yn eu lle.

Bydd model dynol gwir faint yn rhoi mwy o wybodaeth ynghylch cynnydd mewn cyweirio meinweoedd. Gwasgwch ran ohono a bydd y model yn goleuo â gwybodaeth am y datblygiadau gwyddonol diweddaraf ar gyfer y rhan honno o’r corff.

Bydd y potiau planhigion yn "tyfu" organau dynol o faint anferth, gan gynnwys llygad ac aren, gan adlewyrchu’r ffordd y mae cyweirio meinweoedd yn gallu cynhyrchu organau newydd.

Bydd yr Athro Arwyn Jones yn traddodi un o’r Darlithoedd Gwyddoniaeth dyddiol – Cyweirio Meinweoedd – cyflwyniad i’r brif arddangosfa – yn y Ddarlithfa Gwyddoniaeth ddydd Llun 2 Awst am 3.00pm. Caiff y ddarlith ei hailadrodd ym Mhafiliwn Prifysgol Caerdydd ddydd Mawrth 3 Awst am 2.00pm.

Hefyd bydd yr arddangosfa’n cynnwys rasio cynrhon. Defnyddir cynrhon a fagwyd yn arbennig mewn meddygaeth fodern i lanhau clwyfau trwy fwyta meinweoedd marw. Bydd rhai o’r cynrhon hyn ar gael i rasio – trwy sgleinio golau arnyn nhw. Bydd yr arddangosfa’n cynnwys gwaith yr Athro David Barrow yn yr Ysgol Beirianneg, sy’n datblygu systemau microhylifegol i fewngapsiwleiddio celloedd yn y gobaith o wella datblygiadau mewn therapi sy’n seiliedig ar gelloedd ar gyfer cyflyrau megis clefyd Parkinson.

Caiff tîm Caerdydd ei arwain gan Dr Arwyn Jones o Ysgol Fferylliaeth y Brifysgol, Dr Bob Steadman o’r Ysgol Feddygaeth a Dr Pete Griffiths o’r Ysgol Cemeg. Cefnogwyd yr arddangosfa gan grant o £55,000 gan y Cyngor Ymchwil Peirianneg a Gwyddorau Ffisegol i hyrwyddo ymgysylltiad y cyhoedd â gwyddoniaeth. Ar ôl cychwyn yn yr Eisteddfod, bydd y tîm yn mynd â’r arddangosfa i leoliadau eraill dros y 17 fis nesaf.

Dywedodd Dr Arwyn Jones: "Gobeithiwn ddangos i’r cyhoedd, a phlant yn arbennig, beth yn union yw cyweirio meinweoedd, yr holl ffordd o’r wyddoniaeth o dan ficrosgop at y buddion i gleifion. Dylai’r arddangosion rhyngweithiol hyn fod yn addysgiadol, yn ysbrydoliaeth – ac yn hwyl!"

Cafodd y gêm llawdriniaeth, y model gwir faint a’r potiau planhigion eu hadeiladu gan Specialist Models yng Nghaerdydd. Yr un tîm sy’n gyfrifol am lawer o’r propiau yng nghyfres Doctor Who'r BBC.

Mae dau gwmni Cymreig arall, sef Zoobiotic o Ben-y-bont ar Ogwr a Penn Pharma o Dredegar, yn cefnogi’r arddangosfa mewn partneriaeth â’r tîm. Bydd Penn Pharma a Mr Brian Jones o’r Ysgol Fferylliaeth yn helpu trefnu gweithdai gwneud tabledi, lle gall plant roi cais ar wneud tabledi. Caiff y tabledi eu gwneud o ddefnydd anadweithiol hollol ddiogel, a bydd y gweithdai’n dangos sut y gellir eu cynhyrchu â llaw a gan ddefnyddio offer modern a fydd yn rhan o’r arddangosfa hefyd.

Tags