Skip to content
Skip to navigation menu

English

‘Ni adroddir am achosion o enwaedu benywod yng Nghymru yn gyffredinol’, medd ymchwilwyr

06 Chwefror 2014

Uncharted territory

Y llynedd, fe wnaeth un elusen helpu 16 o fenywod a merched a oedd mewn perygl yn sgil enwaedu benywod.

Ond cred ymchwilwyr y Brifysgol nad yw mwyafrif helaeth yr achosion yn cael eu hadrodd o ganlyniad i’r ffaith fod y rheiny sydd mewn perygl yn ifanc, eu teyrngarwch i’w teuluoedd, ac amharodrwydd pobl o’r tu allan i ymyrryd

Heddiw (6 Chwefror) yw diwrnod dim goddefgarwch y Cenhedloedd Unedig ar enwaedu benywod (FGM), sy’n arfer a gyflawnir ar ferched ifanc rhwng 6 ac 8 oed gan amlaf, ac sy’n cael ei ystyried yn angenrheidiol ar gyfer priodi.

Mae pob math o enwaedu benywod yn cynyddu’r perygl o gael haint a gwaedlif, a gall achosi trawma parhaus ac arwain at greithiau difrifol. Gall enwaedu benywod gynyddu risg marwolaeth wrth eni plentyn.

Mae FORWARD-UK, sef elusen arbenigol sy’n ymgyrchu yn erbyn enwaedu benywod, yn amcangyfrif bod oddeutu 6,500 o ferched yn y DU mewn perygl o enwaedu benywod bob blwyddyn, yn enwedig y rheiny sy’n hanu o Affrica.

Y llynedd, rhoddwyd cymorth i 16 o fenywod a merched sy’n byw yng Nghymru ac mewn perygl o enwaedu benywod gan yr elusen o Gymru, BAWSO, sy’n cefnogi menywod o gymunedau lleiafrifol i ddianc rhag trais.

Canfu Dr Amanda Robinson o Brifysgol Caerdydd, sy’n gyd-awdur Uncharted Territory, sef adroddiad ymchwil i drais yn seiliedig ar ryw, fod nifer o fenywod sy’n byw yng Nghymru wedi profi enwaedu benywod.

"Dywedodd menywod wrthyn ni ei fod yn aml yn cael ei wneud gan wragedd hŷn, ac y gallai ddigwydd cyn priodas, oherwydd bod darpar ŵr a’i deulu yn mynnu hynny. Ond er bod modd ei gyfiawnhau yn ddiwylliannol, mae’n fath o drais ac yn ffordd o atal rhywioldeb benywod sy’n achosi niwed corfforol a seicolegol parhaus a di-droi’n-ôl. Mae "Ni ddylai’r un fenyw fynd trwy’r fath boen," yn sylw grymus gan un o’r menywod a gafodd ei chyfweld gennym."

Dywedodd Joanne Payton, myfyrwraig Doethuriaeth ym Mhrifysgol Caerdydd sy’n gyd-awdur Uncharted Territories ac yn gweithio fel Swyddog Ymchwil i IKWRO hefyd, sef elusen sy’n gweithio gyda menywod o’r Dwyrain Canol ledled y DU, fod rhagdybiaeth fod enwaedu benywod wedi’i gyfyngu i Affrica. ‘Mae’n broblem i lawer o’n cleientiaid hefyd,’ dywedodd, ‘mae IKWRO wedi cael ei alw i mewn i ymyrryd mewn achosion lle roedd merched yng Nghymru mewn perygl o gael eu hanfon yn ôl i’w mamwlad yn y Dwyrain Canol i gael clitidorectomi. Mae enwaedu benywod yn arfer sy’n digwydd yn Yr Aifft, Yemen ac Oman yn ogystal ag yn Indonesia a Malaysia. ’

Mae enwaedu benywod wedi bod yn anghyfreithlon yn y DU ers dros ugain mlynedd, ond does neb erioed wedi cael ei erlyn, sy’n ffaith y mae rhai ymgyrchwyr yn ei chysylltu â sensitifrwydd diwylliannol anaddas.

Cafodd y weithredwraig Leyla Hussein, o’r grŵp sy’n gweithredu yn erbyn enwaedu benywod, Daughters of Eve, ei hysgwyd a’i harswydo gan ganlyniadau arbrawf pan ofynnodd i’r cyhoedd lofnodi deiseb i gefnogi enwaedu benywod fel ‘hawl ddiwylliannol’, gan mai un yn unig o blith y rhai a holodd wnaeth wrthod llofnodi’r ddeiseb.

Yn ôl Hussein, mae hyn yn dangos amharodrwydd sefydledig i feirniadu trais yn erbyn menywod sydd wedi’i gyfiawnhau yn enw diwylliant. Mae Efua Dorkenoo o Equality Now yn mynnu na ddylid byth ystyried enwaedu benywod yn rhywbeth diwylliannol, ond yn hytrach yn fath o gam-drin plant, ac mae’n rhaid wynebu hyn heb ofni tramgwyddo.

‘Does dim modd cyfiawnhau’r gweithredoedd hyn o gwbl’, cytuna’r Dr Amanda Robinson. ‘Mae angen cynnwys enwaedu benywod yn ein hymatebion ar draws polisïau ar bob math o drais yn erbyn menywod yng Nghymru, sy’n bwynt a wnaethom yn adroddiad y Grŵp Gorchwyl a Gorffen i Lywodraeth Cymru y llynedd. Mae angen i Lywodraeth Cymru sicrhau nad yw enwaedu benywod yn cael ei guddio yn ei deddfwriaeth sydd ar ddod i Roi Terfyn ar Drais yn Erbyn Menywod, Cam-drin Domestig a Thrais Rhywiol yng Nghymru, sy’n cyfleu neges glir nad yw enwaedu benywod yn cael ei oddef o gwbl yng Nghymru.’

Storïau cysylltiedig:

http://www.caerdydd.ac.uk/socsi/newsandevents/news/uncharted-territory.html

Dolenni cysylltiedig:

http://www.bawso.org.uk/about-us/

http://www.forwarduk.org.uk/key-issues/fgm

http://www.dofeve.org/leyla-hussein.html