Skip to content
Skip to navigation menu

English

Cysylltiad rhwng GABA a dynion byrbwyll

10 Awst 2011

gaba-web

Yn ôl ymchwil gan y Brifysgol, gall y rheswm pam mae rhai dynion yn fwy byrbwyll, yn ymddwyn yn dreisgar, yn yfed ac yn cymryd cyffuriau fod yn seiliedig ar y ffaith bod lefelau is o sylwedd naturiol mewn rhan benodol o’u hymennydd.

Gan ddefnyddio’r technegau diweddaraf o ddelweddau’r ymennydd, mae gwyddonwyr o Ganolfan Ymchwil Delweddau Ymennydd Prifysgol Caerdydd (CUBRIC) a Choleg Prifysgol Llundain wedi amlygu byrbwylltra a lefelau GABA, sef niwrodrawsyrrydd hynod gyffredin mewn rhan benodol o’r ymennydd.

"Mae datblygiadau mewn technegau delweddu’r ymennydd yn golygu y gallwn archwilio mannau gwahanol a phenodol o’r ymennydd a gweld sut maent yn rheoli ymddygiad pobl," yn ôl Dr Frederic Boy, o’r Ysgol Seicoleg, a arweiniodd yr ymchwil a gyhoeddwyd yng nghylchgrawn Biological Psychiatry a’i ariannu gan Ymddiriedolaeth Wellcome.

"Mae’n amlwg bod y ffordd gymhleth y mae ffactorau genetig, cymdeithasol ac amgylcheddol yn rhyngweithio yn effeithio ar ymddygiad. Rydym wedi gweld mai crynodiad is o GABA mewn rhan benodol o ymennydd dynion yw un o’r rhesymau pam mae rhai dynion yn ymddwyn yn fyrbwyll."

Fe astudiodd y gwyddonwyr fyfyrwyr gwryw israddedig oedd heb unrhyw hanes o anhwylderau seiciatryddol neu ddibyniaeth ar sylweddau.

Cawsant sgan sbectrosgopeg cyseinedd magnetedd arbenigol o’r ymennydd, sef techneg delweddu lle gellir mesur faint o GABA sydd mewn rhannau bychain o’r ymennydd. Rhoddwyd holiadur iddynt wedi hynny i geisio asesu agweddau gwahanol ar fyrbwylltra, sef elfen bwysig o hunanreolaeth.

Gwelodd y tîm bod gan y dynion oedd â mwy o GABA ym mlaen yr ymennydd yn sgorio’n is mewn un maes o fyrbwylltra o’r enw’r ‘teimlad o frys’. Dyma’r tueddiad i ymddwyn yn fyrbwyll mewn ymateb i ofid neu emosiynau a theimladau cryfion eraill. Ar ochr arall y geiniog, roedd y dynion oedd â llai o GABA yn tueddu i sgorio’n uwch o ran eu teimlad o frys.

Roedd y cysylltiad â GABA yn ymwneud yn benodol â’r cortecs yng nghefn ac ochr rhan flaen yr ymennydd, sef rhan a nodwyd yn flaenorol mewn cysylltiad â swyddogaethau gwybyddol pwysig.

Mae’r tîm yn gobeithio bydd eu hymchwil yn dangos bod perthynas benodol rhwng ffisioleg sylfaenol yr ymennydd, fel signalau sy’n deillio o GABA, a dulliau rheoli ymddygiad cymhleth.

Ychwanegodd Dr Boy: "Mae ein gallu i reoli ein hymddygiad mewn ymateb i fyd ffisegol a chymdeithasol sy’n newid o hyd yn allweddol mewn bywyd sy’n addasu.

"Mae methiant y dull manwl cywir hwn yn arbennig o bwysig yn y rhan fwyaf o anhwylderau seiciatryddol, gan mai byrbwylltra yw’r ail symptom fwyaf cyffredin. Rydym yn gobeithio bydd yr ymchwil hwn o gymorth i gau’r bwlch rhwng yr astudiaethau geneteg diweddar a’r astudiaethau delweddu ar anhwylderau seiciatryddol."

Dolenni cysylltiedig: