Skip to content
Skip to navigation menu

English

Ymchwil fyd-eang ar gyfer genynnau risg Alzheimer yn chwilio am gliwiau ymhlith dioddefwyr cynnar

21 Chwefror 2014

Julie Williams  web

Bydd ymchwilwyr o Gaerdydd sydd wedi dechrau ar brosiect ymchwil newydd uchelgeisiol i ddatgelu ffactorau risg ar gyfer clefyd Alzheimer yn elwa ar £388,920 gan Ymchwil Alzheimer y DU, sef elusen ymchwil i ddementia mwyaf blaenllaw'r DU, diolch i rodd hael gan Sefydliad Elusennol Iceland Foods.

Bydd cydweithrediad rhyngwladol o wyddonwyr blaenllaw, dan arweiniad Prif Ymgynghorydd Gwyddonol Cymru, yr Athro Julie Williams yng Nghaerdydd, yn cyflawni’r gwaith ymchwil geneteg mwyaf yn y byd hyd yma, a fydd yn canolbwyntio ar Alzheimer dechrau cynnar. Bydd y rhaglen ymchwil fawr hon yn defnyddio samplau DNA 2,400 o bobl ledled y byd sy’n dioddef o’r clefyd, a bydd yn cynnwys chwilio am amrywiolion genetig prin sy’n gysylltiedig â Alzheimer dechrau cynnar, sy’n effeithio ar bobl o dan 65 oed.

Trwy gyfuno eu harbenigedd a’u hadnoddau, mae ymchwilwyr yn Ewrop, yr Unol Daleithiau ac Awstralia, yn gobeithio amlygu ffactorau genetig ac amgylcheddol newydd sy’n dylanwadu ar risg Alzheimer, ac ymchwilio i’r berthynas rhwng y ffactorau gwahanol hyn. Trwy gael darlun cliriach o’r maes cymhleth hwn, gallai’r ymchwil ddatgelu gwybodaeth hanfodol am y prosesau biolegol gwahanol sy’n gysylltiedig â’r clefyd, a allai gynorthwyo i ddatblygu triniaethau sydd eu hangen yn fawr.

Mae’r prosiect eisoes wedi derbyn €3.1 miliwn gan Raglen ar y Cyd yr UE - Ymchwil i Glefydau Niwroddirywiol (JPND) trwy’r Cyngor Ymchwil Feddygol (MRC), ac mae’n adeiladu ar gyllid arall a ddarperir gan yr MRC. Bydd £388,920 ychwanegol gan Ymchwil Alzheimer y DU yn caniatáu i’r ymchwilwyr ddilyniannu genynnau hyd yn oed mwy o bobl, a’i gwneud hi’n bosibl i amlygu mwy o enynnau risg a chynyddu cywirdeb y canlyniadau. Bydd yr arian yn helpu i dalu am ddarpariaeth arbenigol i gydlynu’r llifiau ymchwil cymhleth sy’n rhan o’r prosiect hefyd.

Mae’r cyllid ychwanegol hwn ar gyfer y prosiect gan Ymchwil Alzheimer y DU, ar gael gan Sefydliad Elusenol Iceland Foods, ar ôl i Iceland Foods ddewis rhoddi arian a godwyd o’r tâl am fagiau siopa a gyflwynwyd ar gyfer manwerthwyr yng Nghymru yn 2011. Dros y tair blynedd ddiwethaf, mae’r Sefydliad wedi codi dros £3 miliwn ar gyfer ymchwil hanfodol i glefyd Alzheimer.

Dywedodd yr Athro Julie Williams, Athro Geneteg Niwroseicolegol yng Nghaerdydd, a Phrif Ymgynghorydd Gwyddonol Cymru:

"Rydym yn falch iawn ein bod ni wedi ennill y cyllid ychwanegol hwn, a fydd yn caniatáu i ni ddilyniannu genynau 400 o bobl ychwanegol, yn ogystal â galluogi cymorth hanfodol i sicrhau y cyflawnir y prosiect mawr hwn mor rhwydd â phosibl. Trwy chwilio am amrywiolion genetig prin, rydym yn gobeithio datgelu gwybodaeth newydd am brosesau biolegol sy’n dylanwadu ar ein risg o ddatblygu Alzheimer. Gall triniaethau presennol ar gyfer Alzheimer helpu gyda symptomau ond nid ydynt yn effeithio ar ddatblygiad y clefyd - gobeithiwn y bydd ein hymchwil yn llywio ymdrechion i ddatblygu triniaethau mwy effeithiol i fynd i’r afael â’r clefyd."

Dywedodd Edwina Hart, Gweinidog yr Economi yn Llywodraeth Cymru:

"Mae hwn yn waith ymchwil hynod arwyddocaol, a allai helpu i ddatblygu triniaethau newydd ar gyfer clefyd sy’n effeithio ar filiynau o bobl yn fyd-eang. Rwy’n falch iawn bod yr Athro Julie Williams, Prif Ymgynghorydd Gwyddonol Cymru, yn arwain y tîm nodedig o wyddonwyr rhyngwladol yn y cydweithrediad mawr hwn. Mae ei chyfraniad i ymchwil Alzheimer yn cael ei gydnabod yn fyd-eang, sydd heb os, yn helpu i godi proffil arbenigedd Cymru o fewn y sector gwyddorau bywyd. Mae’n bleser nodi hefyd fod arian a godwyd yng Nghymru, trwy un o fentrau Llywodraeth Cymru, yn helpu i gefnogi’r prosiect hwn."