Skip to content
Skip to navigation menu

English

Mentro y tu hwnt i gysawd ein haul

06 Ebrill 2011

Stars-1- WEBMae’r llun yn dangos argraffiadau artist o allblanedau

Dau fyfyriwr israddedig o’r Ysgol Ffiseg a Seryddiaeth yw’r cyntaf i ddefnyddio telesgop yng Nghymru i ganfod planedau sydd y tu allan i gysawd ein haul.

Daeth Chris Fuller a Jon Rees, dau fyfyriwr trydedd-flwyddyn sydd wrthi’n astudio astroffiseg yn yr Ysgol Ffiseg a Seryddiaeth, o hyd i’r allblanedau drwy ddefnyddio telesgop 0.4-metr Arsyllfa’r Brifysgol ar do’r Adeilad Ffiseg.

Mae hi’n anodd iawn gweld allblanedau am fod eu prif sêr mor llachar ac mor bell i ffwrdd nes bod y golau o’r seren a’r blaned yn cyfuno.

Ond wrth i’r blaned basio o flaen ei phrif seren, bydd golau’r seren fel petai’n pylu ychydig, a hynny sy’n fodd i wyddonwyr farnu bod planed yno a chyfrifo’i maint. Peth anodd iawn yw canfod yr effaith honno. Mae hi fel ceisio gweld cleren o flaen bwlb golau a chithau rai milltiroedd i ffwrdd. Yr enwau ar y planedau y mae’r myfyrwyr o Gaerdydd wedi’u harsylwi yw WASP-12 a HAT-P-20.

O ran eu maint, maen nhw’n debyg i’r blaned Iau ond maen nhw’n troi’n llawer nes o gwmpas eu prif sêr. Gan fod tymheredd y naill a’r llall yn rhyw 10,000 gradd canradd, go brin bod unrhyw ffurf hysbys ar fywyd yn bosibl yno. Mae WASP-12 yn 475 o flynyddoedd golau o’r Ddaear a HAT-P-20 yn 230 o flynyddoedd golau i ffwrdd.

Meddai Chris Fuller: "Roeddwn i’n rhyfeddu ein bod ni’n gallu defnyddio telesgop yng nghanoI Caerdydd i ganfod planedau pell sy’n troi o gwmpas sêr eraill." Ychwanegodd Jon Rees: "Mae’n rhyfeddod ein bod ni’n gallu gweld bydoedd pell a barnu sut amodau sydd yno."

Gwnaed y gwaith fel rhan o waith prosiect rheolaidd y myfyrwyr israddedig. Meddai goruchwylydd eu prosiect, yr Athro Derek Ward-Thompson: "Mae’n beth rhagorol gweld y myfyrwyr yn cael cyfle i wneud gwaith ar lefel ymchwil fel rhan o’u prosiectau israddedig".

Ychwanegodd y Pennaeth Ffiseg a Seryddiaeth, yr Athro Walter Gear: "Dyma enghraifft arall eto o gyflwr llewyrchus Ffiseg ym Mhrifysgol Caerdydd."

Yn gynharach yn yr wythnos, cyhoeddodd Prifysgol Caerdydd gynnydd yn y niferoedd mewn Ffiseg. O fis Hydref 2011 ymlaen, bydd pedwar aelod newydd o’r staff darlithio academaidd a 35 yn rhagor o leoedd i fyfyrwyr israddedig mewn Ffiseg.

Meddai’r Athro Gear: "Mae’r Brifysgol wedi cefnogi Ffiseg yn fawr drwy roi rhagor o aelodau o staff i ni a chynyddu niferoedd y myfyrwyr israddedig. Mae dyfodol Ffiseg yng Nghaerdydd yn edrych yn ddisglair iawn".

Cyswllt cysylltiedig

 

Tags

Newyddion Diweddaraf Staff News