Skip to content
Skip to navigation menu

English

Golau yw’r sbardun ar gyfer switsh marwolaeth celloedd canser

16 Hydref 2013

designer peptide


Mae ymchwilwyr yn y Brifysgol wedi creu peptid (darn bach o brotein), wedi’i gysylltu â lliw sy’n ymateb i olau, sy’n gallu ‘ysgogi’ llwybrau marwolaeth mewn celloedd canser. Bydd y peptid yn aros yn anweithredol hyd y bydd yn agored i bylsiau golau allanol sy’n ei droi’n arwydd marwolaeth cell.

Mae mecanweithiau cymhleth mewn celloedd iach yn ein hamddiffyn rhag datblygu canser fel arfer. Fodd bynnag, pan fydd rhywbeth yn tarfu ar y rhwydweithiau union gytbwys o ryngweithiadau rhwng proteinau sy’n rheoli mecanweithiau o’r fath, gall celloedd dyfu’n ddireolaeth.

Mae’r tîm aml-ysgol wedi datblygu switsh peptid i newid rhyngweithiadau allweddol mewn celloedd canser lymffoma B-gell mewn ffordd ‘gall’ a rheoledig. Gallai’r dechnoleg newydd hon sy’n actifadu llwybrau, a elwir yn ffotoactifadu darfodedig, alluogi gwyddonwyr i nodi celloedd sydd fel arfer yn gwrthsefyll cemotherapi, gan arwain at ddatblygu strategaethau triniaeth mwy effeithiol.

Dywedodd yr Athro Rudolf Allemann o’r Ysgol Gemeg, a arweiniodd yr ymchwil:

"Er bod lladd celloedd canser yn nod ynddo’i hun, mae hyn yn profi egwyddor ehangach hefyd. Fe all fod yn anodd cyfeirio peptidau therapiwtig i’r union leoliad lle y mae eu hangen, ond bydd actifadu peptidau â golau yn caniatáu i ni ddiffinio’n fanwl gywir yr ardal lle yr ydym am i beptid weithredu ynddi.

"Mae ein hymchwil yn dangos ein bod ni’n gallu rheoli prosesau cellol â golau. Mae gan hyn oblygiadau i waith ymchwil mewn bioleg a meddygaeth, gan fod modd defnyddio ein hoffer i ddeall prosesau mewnol celloedd a chanfod sut i gywiro llwybrau sy’n mynd o chwith ac yn arwain at glefyd.

"Yn y pen draw, gallai’r gwaith hwn arwain at gyffuriau a reolir gan olau ac offer i archwilio rhyngweithiadau moleciwlaidd mewn celloedd cyflawn ac organebau cyfan, gyda chanlyniadau enfawr i ymchwil fiomeddygol.

Defnyddiodd yr ymchwil hon arbenigedd cyfunol gwyddonwyr o dair Ysgol – Cemeg, Meddygaeth, a Fferylliaeth a Gwyddorau Fferyllol – a gyfrannodd wahanol safbwyntiau a thechnegau i ddatblygu’r dechnoleg hon. Cyhoeddwyd y canfyddiadau yn y cyfnodolyn Molecular Biosystems a gellir eu gweld trwy glicio yma.

Dolenni defnyddiol

Yr Ysgol Gemeg
Yr Ysgol Feddygaeth
Yr Ysgol Fferylliaeth a Gwyddorau Fferyllol