Skip to content
Skip to navigation menu

English

“Hwb cychwynnol” i ffrwythlondeb gwrywaidd

21 Medi 2012

'Kick-starting' male fertilityMae ychwanegu protein coll at sberm anffrwythlon dynol yn gallu rhoi ‘hwb cychwynnol’ i’w allu i ffrwythloni wy a chynyddu’n sylweddol y posibilrwydd o feichiogrwydd llwyddiannus; dyma ddarganfu tîm o wyddonwyr o’r Brifysgol.

Yn gyntaf, darganfu’r tîm o’r Ysgol Feddygaeth fod sberm yn trosglwyddo protein hanfodol o’r enw PLC-zeta (PLCz) i’r wy adeg ffrwythloni. Mae’r protein hwn mewn sberm yn ysgogi proses o’r enw ‘actifadu’r wy’, sy’n cychwyn yr holl brosesau biolegol sy’n angenrheidiol ar gyfer datblygiad embryo.

Nawr, mae’r tîm wedi darganfod bod wyau nad ydynt yn ffrwythloni oherwydd PLCz diffygiol, fel yn achos rhai mathau o anffrwythlondeb gwrywaidd, yn gallu cael eu trin gyda’r protein actif i achosi actifadu’r wy. Mae’r PLCz a ychwanegwyd yn rhoi hwb cychwynnol i’r broses ffrwythloni ac mae’n gwella’n sylweddol y posibilrwydd o feichiogrwydd llwyddiannus.

"Rydym yn gwybod bod rhai dynion yn anffrwythlon gan fod eu sberm yn methu actifadu wyau. Er bod eu sberm yn ymgyfuno â’r wy, nid oes unrhyw beth yn digwydd. Mae’n bosibl bod diffyg fersiwn gweithredol cywir o PLCz gan y sberm hwn, sy’n hanfodol ar gyfer ysgogi’r cam nesaf o feichiogi," meddai’r Athro Tony Lai, a arweiniodd y tîm ymchwil ar y cyd â’r Athro Karl Swann yn Sefydliad Meddygaeth Foleciwlaidd ac Arbrofol y Brifysgol.

"Yr hyn sy’n bwysig o’n hymchwil yw ein bod wedi defnyddio PLCz o sberm dynol i gael y canlyniadau cadarnhaol a welsom yn flaenorol dim ond mewn arbrofion gyda llygod.

"Yn y labordy, rydym wedi gallu paratoi protein PLCz dynol sy’n actif. Os yw’r protein hwn yn anactif neu ar goll o sberm, mae’n methu ysgogi’r broses sy’n angenrheidiol ar gyfer actifadu’r wy – sef y cam nesaf hanfodol yn natblygiad embryo.

"Fodd bynnag, pan fydd pigiad o PLCz dynol yn cael ei roi i wy heb ei ffrwythloni, mae’n ymateb yn union fel y dylai adeg ffrwythloni, ac o ganlyniad mae embryo yn datblygu’n llwyddiannus i gam y blastosyst, sy’n hanfodol i lwyddiant beichiogrwydd," ychwanegodd.

Mae’r gwaith a gyhoeddwyd ar-lein gan y cyfnodolyn Fertility and Sterility (dydd Gwener 21 Medi 2012) ac a ariannwyd gan Ymddiriedolaeth Wellcome, yn cryfhau’r defnydd posibl o PLCz wrth drin anffrwythlondeb gwrywaidd.

Ychwanega’r Athro Tony Lai: "Rydym wedi sefydlu bod yr un protein hwn mewn sberm, sef PLCz, yn hollol hanfodol i’r pwynt pan fydd bywyd yn cychwyn.

"Er mai arbrawf mewn labordy oedd hwn ac na fyddai ein dull yn gallu cael ei ddefnyddio mewn clinig ffrwythlondeb yn yr un ffordd yn union, mae potensial i drosi’r datblygiad hwn i bobl.

"Yn y dyfodol, gallem gynhyrchu’r protein PLCz dynol a’i ddefnyddio i ysgogi actifadu’r wy mewn ffordd hollol naturiol. I’r cyplau hynny sy’n mynd trwy driniaeth IVF, yn y pen draw, gallai wella’u siawns o gael baban a thrin anffrwythlondeb dynol."

Dolenni cysylltiedig:

Yr Ysgol Feddygaeth

Ymddiriedolaeth Wellcome