Skip to content
Skip to navigation menu

English

Arwain Iechyd y Cyhoedd

06 Mehefin 2009

Athro Syr Mansel AylwardAthro Syr Mansel Aylward

Mae arbenigwr Prifysgol blaenllaw mewn ffactorau seicogymdeithasol, cymdeithasol, economaidd a diwylliannol sy’n dylanwadu ar iechyd a lles pobl wedi’i benodi i arwain cyflawni gwasanaethau iechyd cyhoeddus ar draws Cymru.

Yr Athro Mansel Aylward CB, Cyfarwyddwr Canolfan Ymchwil Seicogymdeithasol ac Anabledd yw Cadeirydd cyntaf Iechyd y Cyhoedd Cymru - Ymddiriedolaeth GIG unedig newydd sy’n gyfrifol am gyflawni gwasanaethau iechyd cyhoeddus ar lefel genedlaethol, leol a chymunedol yng Nghymru.

Dywedodd Yr Athro Aylward, sy’n Ddarpar Gadeirydd hyd oni sefydlir yr Ymddiriedolaeth newydd yn swyddogol ar 1 Awst 2009: "Mae’n fraint i gael fy mhenodi yn Gadeirydd Iechyd y Cyhoedd Cymru. Mae amser cyffrous o’n blaen ac rwyf wedi ymrwymo i arwain sefydliad a fydd yn cyfrannu i wella a diogelu iechyd pobl Cymru, yn gymorth i leihau anghydraddoldebau iechyd ac yn cefnogi diwygiadau GIG Cymru."

Yr Athro Aylward yw cyn Prif Gynghorydd Meddygol, Cyfarwyddwr Meddygol a Phrif Wyddonydd yr Adran Gwaith a Phensiynau. Roedd hefyd yn Brif Gynghorydd Meddygol a Phennaeth Proffesiwn, Asiantaeth y Cyn-filwyr, y Weinyddiaeth Amddiffyn. Fe’i anrhydeddwyd yn Gydymaith Urdd y Baddon yn Rhestr Anrhydeddau Pen-blwydd y Frenhines yn 2002. Ym mis Rhagfyr 2008, yn ystod 60ain mlynedd y GIG, gofynnwyd i’r Athro Aylward gan Edwina Hart AC, Y Gweinidog dros Iechyd, Llywodraeth Cynulliad Cymru, i fod yn bennaeth ar grŵp annibynnol newydd, sef Comisiwn Bevan, er mwyn helpu sicrhau bod newidiadau yn strwythurau GIG yn rhoi Cymru ar y trywydd i gael system gofal iechyd o’r radd flaenaf.

Yn 2001 fe’i penodwyd yn Isddeon Academaidd ar gyfer Cymru gan y Gymdeithas Feddygol Frenhinol. Mae’n feddyg ac yn arbenigwr mewn rhewmatoleg ac adsefydlu, gwaith therapiwtig a ffarmacoleg glinigol. Chwaraeodd ran allweddol yn natblygiad asesiad meddygol y DU o analluogrwydd (Prawf Pob Gwaith), yr Asesiad Gallu Personol a’r fenter "Llwybrau at Waith" ar gyfer Adsefydlu Galwedigaethol.

Sefydlir yr Ymddiriedolaeth GIG newydd sy’n ymgorffori’r swyddogaethau a’r gwasanaethau a ddarperir gan Wasanaeth Iechyd Cyhoeddus Cenedlaethol Cymru, Canolfan Iechyd Cymru, Uned Gwybodaeth ac Arolygaeth Canser Cymru a Gwasanaethau Sgrinio Cymru ar ffurf cysgod o 1 Awst 2009 a bydd yn dod yn gwbl weithredol ar 1 Hydref 2009.

Dywedodd Dr David Grant, Is-Ganghellor y Brifysgol: "Mae penodiad Yr Athro Aylward yn Gadeirydd Iechyd y Cyhoedd Cymru yn adlewyrchiad o’i sgiliau nodedig, ei brofiad a’i gyfraniad hirsefydlog i’r Gwasanaeth Iechyd Gwladol a’i ymrwymiad i wella iechyd pobl. Rydym i gyd yn y Brifysgol yn dymuno’n dda i’r Athro Aylward yn ei swydd newydd a heriol i arwain gwelliannau yn iechyd pobl Cymru."

Mae penodiad Yr Athro Aylward yn adlewyrchu cyfraniad hanesyddol a pharhaol y Brifysgol i wella iechyd y cyhoedd. Gwnaeth Yr Athro Archie Cochrane lawer o waith arloesol yng Nghymru, gan gynnwys sefydlu cyswllt rhwng llwch glo a chlefyd brest glowyr. Sefydlodd hefyd yr egwyddor o hap-dreial wedi’i reoli fel sylfaen ymchwil meddygol byd-eang ac yn ddiweddar fe’i enwyd yr ail unigolyn mwyaf dylanwadol yn hanes y GIG.

Yn ystod y blynyddoedd diweddar, mae’r Brifysgol wedi gweithredu fel canolbwynt i Ysgol Cymru ar gyfer Ymchwil Gofal Sylfaenol sef menter Cymru-gyfan sy’n darparu ymchwil i wella gofal rheng flaen mewn Ymarfer Cyffredinol, Fferylliaeth, Nyrsio ac Optometreg yn ogystal â gweithredu fel canolbwynt Cymru ar gyfer Menter Biobanc y DU sef llunio cronfa ddata enfawr o wybodaeth iechyd am filoedd o bobl.

Eir i’r afael hefyd, mewn nifer mawr o ysgolion, â phroblemau sy’n benodol i Gymru. Mae gwaith gan arbenigwyr yn Ysgol y Gwyddorau Cymdeithasol yn cynnwys treial llwyddiannus gan ddefnyddio ymagwedd seiliedig ar gymheiriaid mewn ysgolion i gwtogi ysmygu yn ogystal ag ymgymryd â gwerthusiad o fuddion brecwastau ysgol am ddim yng Nghymru. Mae arbenigwyr yn yr Ysgol Cynllunio Dinesig a Rhanbarthol yn parhau i weithio i wella ansawdd prydau ysgol.

Mewn ychydig dros 40 mlynedd, mae’r Ysgol Ddeintyddiaeth wedi gweithio i drawsnewid iechyd y geg pobl Cymru. Mae’r ysgol hefyd gartref i Grŵp Ymchwil Trais a Chymdeithas, sy’n parhau i weithio gyda’r heddlu, y GIG, llywodraeth leol a phartneriaid eraill i leihau nifer yr anafiadau sy’n gysylltiedig ag alcohol.