Skip to content
Skip to navigation menu

English

Lithiwm a’r ymennydd

21 Ebrill 2009

Mae Lithiwm wedi ei sefydlu ers mwy na 50 o flynyddoedd fel un o’r triniaethau mwyaf effeithiol ar gyfer anhwylder hwyliau deubegynol.

Fodd bynnag, nid yw gwyddonwyr erioed wedi bod yn gyfan gwbl sicr yn union sut y mae’n gweithredu yn yr ymennydd dynol.

Bellach, mae ymchwil newydd gan Ysgol y Biowyddorau yn awgrymu mecanwaith ar gyfer sut y mae Lithiwm yn gweithio, gan agor y drws i driniaethau a allai fod yn fwy effeithiol.

Mae profion yn y labordy ar gelloedd wedi dangos bod Lithiwn yn effeithio ar foleciwl o’r enw PIP3 sy’n bwysig wrth reoli arwyddo celloedd yr ymennydd. Mae Lithiwm yn atal inositol rhag cael ei gynhyrchu, siwgr syml y mae PIP3 wedi cael ei wneud ohono.

Mae Lithiwm yn atal inositol monophosphatase (IMPase), ensym sydd ei angen ar gyfer gwneud inositol. Yn bwysig, mae’r ymchwil hwn yn dangos bod cynyddu swm yr IMPase yn achosi lefelau uwch o PIP3. Gellir gostwng hyn drwy driniaeth lithiwn.

Mae lefelau uchel o IMPA2, genyn ar gyfer amrywiad ar IMPase, wedi cael ei gysylltu ag anhwydler hwyliau deubegynol yn y flaenorol. Mae’r canlyniad newydd hwn yn awgrymu y gallai Lithiwm wrthweithio’r newidiadau yn IMPA2.

Dywedodd yr Athro Adrian Harwood o Ysgol y Biowyddorau, Caerdydd, a arweiniodd yr ymchwil: "Ni allwn ddweud o hyd yn derfynol sut y gall Lithiwm helpu i sefydlogi anhwylder deubegynol. Fodd bynnag, mae ein hymchwil yn awgrymu llwybr posibl o’r ffordd y mae’n gweithio. Trwy ddeall Lithiwm yn well, gallwn ddysgu ynglŷn â geneteg anhwylder deubegynol a datblygu cyffuriau mwy cryf a detholus.

"Hefyd, mae arwyddo PIP3 wedi’i newid yn gysylltiedig ag anhwylderau eraill, gan gynnwys epilepsi ac awtistiaeth, felly, gallai’r cyffur sefydlog hwn gael ei ddefnyddio i drin cyflyrau eraill. Gallai ymchwil i Lithiwm ddod yn bwysig iawn dros y blynyddoedd nesaf."

Mae Lithiwm dan brawf clinigol ar hyn o bryd ar gyfer trin anhwylder niwroddirywiol, sglerosis ochrol amyotroffig (ALS)

Mae’r ymchwil, a gyllidwyd gan y Wellcome Trust, wedi’i gyhoeddi yn y cyfnodolyn, Disease Models and Mechanisms.

Tags