Skip to content
Skip to navigation menu

English

Gweledigaethau coll

06 Chwefror 2014

lost visions pic 1_web

Yn fuan, bydd miloedd o ddelweddau a gafodd eu hesgeuluso, sy’n dyddio’n ôl i’r ddeunawfed ganrif, ar gael er mwyn i’r cyhoedd chwilio drwyddynt ar-lein a darganfod mwy am sut maent wedi ffurfio ein diwylliant.

Mae ‘Lost Visions: retrieving the visual element of printed books from the nineteenth century’ dadn arweiniad Yr Athro Julia Thomas, yr Ysgol Saesneg, Cyfathrebu ac Athroniaeth yn un o 21 o brosiectau ymchwil newydd, wedi’u hariannu gan Gyngor Ymchwil y Celfyddydau a’r Dyniaethau, er mwyn mynd i’r afael â heriau gweithio gyda data mawr a gwneud y wybodaeth yn fwy hygyrch a hawdd ei dehongli gan gynulleidfa leyg.

Ar y cyd ag arbenigwyr yn Ysgol Cyfrifiadureg a Gwybodeg Caerdydd, bydd yr Athro Thomas yn gweithio ar dros filiwn o ddarluniadau o lyfrau yng nghasgliad y Llyfrgell Brydeinig. Er bod llawer o destunau hanesyddol wedi’u storio’n ddigidol, yn aml nid oes gan y darluniadau yn y testunau hyn y wybodaeth sydd ei hangen i helpu pobl i’w deall.

lost visions pic 2_web

Bydd tîm Caerdydd yn dyfeisio dulliau a fydd yn galluogi’r casgliad o ddarluniadau i gael ei chwilio’r llawn ar-lein.

"Mae perygl gwirioneddol y bydd darllenwyr y dyfodol bron yn anymwybodol o ddarlunio ac mae’n bosibl y caiff genres cyfan o gynnyrch celfyddydol, addysgol ac addysgiadol eu colli i bob pwrpas," meddai’r Athro Thomas. "Nod y cydweithio unigryw hwn rhwng arbenigwyr cyfrifiadurol ac arbenigwyr ar ddarlunio yw goresgyn hyn drwy ein helpu i ddeall yn well y delweddau a oedd yn bwydo i’n diwylliant gweledol ein hunain".

Lost visions pic 3_web

"Rydym yn canolbwyntio ar ddarluniau o lyfrau o’r ddeunawfed ganrif i’r ugeinfed ganrif, sef y cyfnod pwysicaf o ran darlunio llyfrau ym Mhrydain, y gellid dadlau. Yn ystod y blynyddoedd hyn, roedd newidiadau cyflym mewn technegau atgynhyrchu yn gyfochrog â newidiadau yn ystyron celf a’r ffordd y’i derbyniwyd. Cafodd celf ei democrateiddio a daeth darluniadau mewn llyfrau’n fwy hawdd eu casglu’n eang ac yn fwy symudol nag erioed o’r blaen.

"Canlyniad ein gwaith fydd yr archif chwiliadwy fwyaf o ddarluniadau mewn llyfrau, y gellir ei ddefnyddio a’i gyrchu’n rhwydd gan y cyhoedd. Mae ganddo’r potensial i chwyldroi sut y deellir darlunio a’i bwysigrwydd, i gyflenwi deunydd darluniadol i fyd masnachol sy’n dyheu am ddelweddau, ac i arwain at ffyrdd fwyfwy cywir o ddosbarthu a dadansoddi delweddau mewn cronfeydd data mawr," ychwanegodd yr Athro Thomas.

Wrth gyhoeddi’r prosiectau sy’n derbyn cyllid, dywedodd y Gweinidog Prifysgolion a Gwyddoniaeth, David Willetts: "Mae cymryd data o ansawdd da o ddwylo ychydig o bobl a’i roi ar gael i’r cyhoedd yn nod pwysig i’r Llywodraeth hon.

"Bydd y cyllid hwn yn helpu i oresgyn yr her o sicrhau bod toreth o ddata cyfoethog yn fwy hygyrch i’r cyhoedd ac yn haws ei ddehongli ganddynt. Mae’r 21 prosiect hyn yn addo creu atebion arloesol hirhoedlog."

Cafodd y prosiectau eu hariannu gan gronfa  £4.6 miliwn, ‘Digital Transformations in the Arts and Humanities: Big Data Research’ a ariennir gan Gyngor Ymchwil y Celfyddydau a’r Dyniaethau gyda chymorth gan y Cyngor Ymchwil Economaidd a Chymdeithasol.  Yn ogystal, bydd pob prosiect yn cynhyrchu ased diriaethol sy’n para y tu hwnt i oes y prosiect.  Bydd y rhain yn cynnwys dulliau ffynhonnell agored er mwyn dadansoddi data pleidleisiau etholiadol ac adnodd addysgu ar-lein a fydd yn cadw casgliad o ynganiadau geiriau gan siaradwyr mathau amrywiol o Saesneg.

Dolenni perthynol:

Ysgol Saesneg, Cyfathrebu ac Athroniaeth Caerdydd

Cyngor Ymchwil y Celfyddydau a’r Dyniaethau