Skip to content
Skip to navigation menu

English

Cynhadledd ganser fawr

26 Mawrth 2009

Mae cynhadledd fyd-eang, a drefnwyd gan Brifysgol Caerdydd a Chonsortiwm Canser Affrica-Rhydychen Prifysgol Rhydychen (AfrOx), yn mynd i osod strategaeth ar gyfer atal canser ceg y groth yn Affrica a gwneud galwad rhyngwladol i weithredu i frwydro yn erbyn y clefyd.

Bydd AfrOx a’r Brifysgol yn chwarae rôl flaenllaw wrth ddod â sefydliadau perthnasol at ei gilydd i roi ar waith yr isadeiledd, adnoddau, hyfforddiant ac addysg iechyd perthnasol i wneud brechu a sgrinio ar gyfer canser ceg y groth yn realiti ar draws Affrica.

Bydd cynrychiolwyr y gynhadledd yn cyflwyno datganiad a fydd yn galw am gefnogaeth fyd-eang i ddarparu’r cyllid i ddileu’r clefyd hwn yn y byd datblygol. Bydd y cyfarfod hefyd yn llunio strategaeth ar gyfer atal canser ceg y groth yn Affrica, yn cytuno ar gynllun gweithredu i’w roi ar waith, a nodi ffynonellau cyllid ar gyfer prosiectau peilot.

Mae canser yn lladd mwy o bobl yn fyd-eang na HIV/AIDS, malaria a TB wedi’u cyfuno, ac mae mwy na hanner yr achosion newydd o ganser yn codi mewn gwledydd datblygol. Affrica sydd â’r gallu lleiaf i ymdopi yn nhermau isadeiledd iechyd: nid oes gan 32 o 53 o wledydd Affrica wasanaethau radiotherapi, nac unrhyw raglenni atal, sgrinio, diagnosis cynnar na gofal diwedd bywyd.

Dywedodd yr Athro David Kerr o AfrOx ac Adran Ffarmacoleg Clinigol Rhydychen: "Yn Affrica, mae canser ar hyn o bryd yn ddedfryd i farwolaeth boenus a thrallodus, ond gallwn ni wneud rhywbeth amdano. Mae canser ceg y groth yn arbennig yn bennaf yn glefyd y gellir ei atal. Mae’r heriau’n niferus ac yn fawr, ond os gallwn ni ddod â’r arbenigedd ac adnoddau angenrheidiol at ei gilydd, gallwn achub miliynau o fywydau."

Canser ceg y groth yw’r canser mwyaf cyffredin sy’n effeithio ar fenywod yn Affrica. Mae nifer yr achosion yn ymddangos fel petaent yn cynyddu yn y byd datblygol, ac yn gostwng mewn gwledydd datblygedig, yn bennaf oherwydd gweithgarwch sgrinio systematig.

Dywedodd yr Athro Alison Fiander, llawfeddyg Canser Gynaecolegol yn Ysgol Feddygaeth Caerdydd: "Mae nifer yr achosion o ganser ceg y groth yn Affrica yn aml yn cyfateb i gyfraddau marwolaeth yn absenoldeb cyfleusterau gofal iechyd i ymdrin â’r broblem. Yn aml yn effeithio ar fenywod ifanc, mae’n cael effaith difrodus ar deuluoedd a chymunedau lleol. Mae gennym ni’r dulliau i atal canser ceg y groth ac mae rheidrwydd moesol i gymhwyso’r rhain lle mae baich clefyd ar ei waethaf."

Mae’r gynhadledd bwysig hon, ‘Tuag at Atal Canser Ceg y Groth yn Affrica’ yn digwydd 26-27 Mawrth yng Ngholeg St Catherine, Rhydychen, a bydd gweinidogion iechyd o wledydd Affrica, meddygon o Affrica, aelodau ac ymgynghorwyr llywodraeth y DU, Sefydliad Iechyd y Byd, cynrychiolwyr o’r diwydiant fferyllol, oncolegwyr rhyngwladol blaenllaw, a sefydliadau ac elusennau canser byd-eang mawr, yn bresennol.

Bydd y sesiynau, a fydd yn cael eu cadeirio gan yr Athro Kerr a’r Athro Fiander, yn trafod y ffordd orau i weithredu sgrinio a brechu priodol yn erbyn canser ceg y groth yn Affrica.

"Mae canser ceg y groth yn glefyd difrodus i fenywod Affrica," meddai’r Anrhydeddus (Mrs) Janet Museveni, Prif Foneddiges Uganda a Chadeirydd Fforwm o Brif Foneddigesau Affrica yn Erbyn Canser y Fron a Chanser Ceg y Groth. "Yn rhy aml, mae’n arwain at farwolaethau dianghenraid trwy ymwybyddiaeth wael o’r clefyd, dim mynediad at raglenni sgrinio neu frechu. Mae angen partneriaethau cryf rhwng y llysgenhadon ewyllys da, cynllunwyr a darparwyr gwasanaeth iechyd er mwyn cael gwell canlyniadau."

Tags