Skip to content
Skip to navigation menu

English

Genynnau Alzheimer newydd wedi’u datgelu

21 Mai 2010

Athro Julie WilliamsAthro Julie Williams

Mae grŵp rhyngwladol o wyddonwyr, gan gynnwys arbenigaeth o Brifysgol Caerdydd, wedi darganfod dau amrywiad gennynol newydd sy’n gysylltiedig ag Alzheimer, gan greu posibiliadau ymchwil newydd am y clefyd.

Nid yw’r amrywiadau gennynol newydd yn darogan pa mor debygol yw rhywun o ddatblygu Alzheimer, ond mae awduron y papur, sydd i’w weld yn The Journal of the American Medical Association (JAMA), yn sôn am roi mewnwelediadau gwerthfawr a newydd i wyddonwyr sy’n gweithio ar yr afiechyd. Yr Athro Julie Williams o Brifysgol Caerdydd yw un o brif archwilwyr yr astudiaeth sy’n cael ei harwain gan yr Athro Monique Breteler, o Ganolfan Feddygol Prifysgol Rotterdam. Mae’r ymchwil hefyd yn datblygu’r gwaith a wnaed y llynedd dan arweiniad yr Athro Williams pan ddarganfyddwyd gennynau oedd yn gysylltiedig ag Alzheimer am y tro cyntaf ers cenhedlaeth.

Gan ddefnyddio astudiaeth dadansoddi cysylltiad dwys ar draws genom, nododd yr ymchwilwyr ddau ennyn newydd mewn mannau penodol yn y DNA o’r enw loci oedd yn cyrraedd y trothwy gofynnol o ran yr arwyddocad ystadegol ar draws y genom am y tro cyntaf, gan olygu eu bod yn debygol iawn o fod yn gysylltiedig â chlefyd Alzheimer.

Meddai’r Athro Williams o’r Ysgol Feddygol ac sydd hefyd yn Brif Gynghorydd Gwyddonol i Ymddiriedolaeth Ymchwil Alzheimer: "Dyma gam pwysig ymlaen i glefyd Alzheimer a dylai ysbrydoli mwy o waith i gyfrannu tuag at ddeall beth yw cysylltiad yr amrywiadau gennynol hyn ym mhroses y clefyd. Yn bwysicaf oll i ymchwilwyr demensia ledled y byd, gall y canfyddiadau hyn gynnig targedau newydd ar gyfer triniaethau.

"Mae dau ennyn yn gysylltiedig. Cafodd y cyntaf, BIN1, ei nodi y llynedd ac mae tystiolaeth gadarn yn yr astudiaeth newydd hon yn cadarnhau ei chysylltiad. Beth sy’n ddiddorol yw bod gan y gennyn bron union yr un swyddogaeth â gennyn rhagdueddol a nodwyd y llynedd, sef PICALM. Mae’r ddau ohonynt yn rheoleiddio sut mae molecylau yn cael eu cymryd i mewn a’u symud o fewn celloedd. Gyda’i gilydd, maent yn tynnu sylw at broses nad oeddym yn gwybod ei bod yn gysylltiedig â chlefyd Alzheimer yn flaenorol. Mae hyn yn newyddion cyffrous am ei fod yn rhoi trywyddau ymholi newydd i ni a thargedau newydd ar gyfer therapïau yn y dyfodol.

"Mae llawer i’w wneud eto, ond drwy fuddsoddi digon mewn ymchwil, mae’r posibilrwydd o ddatblygu triniaethau newydd ar gyfer y clefyd dinistriol hwn yn digwydd."

Meddai Rebecca Wood, Prif Weithredwr Ymddiriedolaeth Ymchwil Alzheimer: "Mae’r canfyddiadau arwyddocaol hyn yn ddarn pwysig arall yn y broses o ddatrys y pôs Alzheimer. Mae taith ymchwil newydd wedi dechrau a thrwy ddefnyddio’r wybodaeth ddiweddaraf hon, gall gwyddonwyr ddechrau deall y cysylltiad rhwng amrywiadau gennynol a’r afiechyd.

"Mae dros 820,000 o bobl yn byw gyda demensia yn y DU, ac mae disgwyl i’r nifer godi wrth i’r boblogaeth heneiddio. Rhaid i ni fuddsoddi mewn ymchwil nawr er mwyn talu am y triniaethau sydd eu hangen arnom mor ddirfawr."

Mae’r Cyngor Ymchwil Meddygol, Wellcome Trust a Llywodraeth Cynulliad Cymru ymhith y rhai sy’n cynorthwyo’r ymchwil hwn.

Tags