Skip to content
Skip to navigation menu

English

Mapiau ‘gwrando’ newydd yn ysgogi sgwrsio

11 Mawrth 2010

Audibility MapMap clywadwyedd sy’n dangos faint y byddai gwrandäwr ym mhob rhan o ystafell sydd â llawer o atseiniau ynddi yn gallu ei glywed. Clywir orau (coch) ger lle mae’r person yn siarad a chlywir waethaf yn y man glas ger ffynhonnell y sŵn. Gall y feddalwedd wneud rhagfynegiadau tebyg ar gyfer unrhyw nifer o ffynonellau sŵn, lle bynnag y byddant

Gallai meddalwedd arloesol sy’n mapio seiniau ar sail y clyw dynol helpu penseiri i ddileu sŵn diangen mewn lleoedd fel swyddfeydd cynllun-agored a mannau cyfarfod.

Bydd y feddalwedd newydd yn cynhyrchu mapiau clywadwyedd o ddyluniadau arfaethedig i ystafelloedd. Mae hi wedi’i datblygu gan dîm o academyddion yn yr Ysgol Seicoleg ac Ysgol Pensaernïaeth Cymru. Dan arweiniad yr Athro John Culling, mae’r prosiect wedi’i ariannu gan yr EPSRC (y Cyngor Ymchwil i Beirianneg a’r Gwyddorau Ffisegol).

Mae’r mapiau’n amlygu’r mannau lle na fydd sgyrsiau’n hyglyw os bydd yr ystafell yn brysur. Yna, gall penseiri addasu eu dyluniadau i gwtogi ar ddatseinedd gan ddileu’r diffygion hynny a chynyddu cymaint â phosibl ar glywadwyedd.

Meddai’r Athro John Culling o’r Ysgol Seicoleg: "Er bod meddalwedd eisoes yn bod i helpu penseiri i ragweld sut y bydd adeilad yn perfformio’n acwstig i gynulleidfa mewn mannau fel theatrau a neuaddau cyngerdd, mae’r feddalwedd newydd hon wedi’i chynllunio’n benodol i wella dyluniad acwstig mannau dan do lle bydd nifer fawr o bobl yn cyfarfod, yn sgwrsio ac yn rhyngweithio. Gellid ei defnyddio at ddibenion busnes yn ogystal â dibenion cymdeithasol – er enghraifft, wrth ddylunio swyddfeydd, caffes a derbynfeydd cynllun-agored."

Mae’r feddalwedd newydd hefyd yn cynhyrchu ei chanlyniadau’n gynt o lawer na mathau eraill o feddalwedd acwstig. Yr allwedd i’w galluoedd yw soffistigeiddrwydd ac effeithlonrwydd cyfrifiadurol diguro yr hafaliaid mathemategol unigryw sy’n sail iddi. Datblygwyd yr hafaliad gan ddefnyddio ymchwil flaengar tîm y prosiect i’r ffordd y bydd pobl yn clywed sŵn drwy’r ddwy glust wrth i sŵn deithio o amgylch ystafelloedd prysur, a’r ffordd y bydd ffynonellau sŵn yn effeithio ar ei gilydd. Gall felly ragweld yn fanwl-gywir ansawdd acwstig pobman mewn gofod dan do lle mae pobl yn debyg o ymgasglu a siarad.

Meddai’r Athro Culling, "Bydd modd i benseiri godi eu dyluniad arfaethedig i sgrin eu cyfrifiadur a rhedeg y feddalwedd. Bydd honno’n gofyn iddyn nhw nodi lleoliadau’r prif ffynonellau sŵn yn yr ystafell. Yna, caiff map clywadwyedd ei gynhyrchu’n awtomatig a gall y pensaer newid dimensiynau neu siâp yr ystafell, a/neu’r defnyddiau a fydd ynddi, nes cael gwared ar y diffygion. Mae hynny’n golygu bod modd addasu ystafelloedd i ateb eu diben."

Bwriedir i’r feddalwedd newydd gael ei defnyddio ar y cyd â’r rhaglenni cyfrifiadurol pensaernïol safonol a ddefnyddir yn eang ym myd dylunio ystafelloedd.

Bydd gwaith y tîm hefyd yn gwneud cryn wahaniaeth i fannau lle mae clywadwyedd yn bwysig, megis mannau aros am gyhoeddiadau mewn gorsafoedd a meysydd awyr. Mewn argyfwng, gallai eglurder fod yn hollbwysig wrth arbed bywydau. A bydd yr ymchwil hefyd yn helpu i ddatblygu cymhorthion clyw a mewnblaniadau’r cochlea yn y dyfodol.

"Ein hamcan bellach yw dod o hyd i gwmni meddalwedd a gweithio gyda nhw i’n helpu i ddatblygu rhagor ar y feddalwedd a’i marchnata," meddai’r Athro Culling. "Gobeithio y bydd hi ar gael i benseiri ei defnyddio ymhen 12 mis."

Mae’r prosiect ‘Effeithiau Datseinedd ar Sgwrsio mewn Ystafelloedd’ yn para am dair blynedd a hanner tan fis Gorffennaf 2010. Caiff ef gyllid o ychydig o dan £350,000 gan yr EPSRC.

Gellir clywed podlediad sy’n cynnwys yr Athro Culling yn adran Pioneer Video yr EPSRC.

Tags