Skip to content
Skip to navigation menu

English

Cartref newydd ar gyfer Geneteg Canser

02 Rhagfyr 2010

Yr Adeilad Geneteg Canser newyddYr Adeilad Geneteg Canser newydd

Mae adeilad blaenllaw newydd i helpu’r Brifysgol arwain y frwydr enetig yn erbyn canser wedi cael ei agor yn swyddogol gan Brif Weinidog Cymru, y Gwir Anrhydeddus Carwyn Jones.

Mae Adeilad Geneteg Canser newydd y Brifysgol – yn Ysbyty Athrofaol Cymru – yn gyfleuster ymchwil newydd a phwrpasol ac mae’n gartref i rai o brif arbenigwyr Cymru ar eneteg canser.

Mae’r adeilad newydd yn cynnig lle a chyfleusterau ychwnaegol ar gyfer Sefydliad Geneteg Meddygol arobryn yr Ysgol Feddygol, a’r Adran Geneteg, Haematoleg a Phatholeg.

Mae ymchwil y brifysgol eisoes wedi helpu i bennu genynnau sy’n gysylltiedig â chanser y coluddyn, Clefyd Huntington, dystroffi’r cyhyrau, sglerosis clorog a chlefyd amlgodennog yr arennau – sy’n cael eu defnyddio yn y GIG a thramor, gan ganiatáu am wneud diagnosis cynt a chywirach a thriniaethau mwyfwy effeithiol.

Cartref newydd ar gyfer Geneteg CanserY Gwir Anrhydeddus Carwyn Jones, Prif Weinidog Cymru yn ymuno â’r Athro Julian Sampson i agor yr adeilad Geneteg Canser newydd yn swyddogol
Wrth agor yr adeilad newydd yn swyddogol, dywedodd y Prif Weinidog Carwyn Jones: "Roeddwn i’n falch iawn pan ofynnwyd i mi agor yr Adeilad Geneteg Canser newydd yn swyddogol. Dyma ddatblygiad cyffrous iawn sydd â photensial arbennig i wella’n dealltwriaeth o achosion canser ac arwain at driniaeth well i gleifion.

"Edrychaf ymlaen at glywed am lwyddiant y prosiectau sy’n cael eu cyflawni yma yn y dyfodol."

Fe wnaeth y Sefydliad Geneteg Meddygol, a sefydlwyd ym 1987, ennill Gwobr Pen-blwydd y Frenhines yn 2007 am ei waith yn nodi achosion geneteg clefydau a datblygu profion diagnostig a thriniaethau newydd ar eu cyfer, gan ddwyn buddion i gleifion a’u teuluoedd.

Dywedodd yr Athro Julian Sampson, pennaeth Sefydliad Geneteg Meddygol y Brifysgol a’r adran uchod: "Mae’r adeilad newydd ar gyfer Geneteg Canser yn rhoi hwb go iawn i’n hymchwil ac mae’n helpu i wella’n gwaith o ddatod y newidiadau a’r mecanweithiau genetig sy’n arwain at ganser".

"Bydd y cyfleusterau newydd yn ein helpu ni i drosi’r darganfyddiadau rydym ni’n eu gwneud yn y labordy a’u llunio’n brofion a thriniaethau newydd i gleifion."

Un o nodweddion pwysig yr adeilad newydd yw uno dau faes ymchwil allweddol – ymchwil genetig sy’n gallu nodi’r newidiadau genetig (DNA) sy’n gysylltiedig â chanser, ac ymchwil i effeithiau’r newidiadau genetig hyn ar broteinau mewn celloedd canser.

New home for Cancer GeneticsMae lwfrau gosodedig yr adeilad newydd wedi’u gosod yn ôl lliw i gyfateb i ddilyniant y genyn TSC2, a ddarganfuwyd gan ymchwilwyr Caerdydd ac sy’n achosi sglerosis clorog.
"Bob dydd, mae’r corff yn dioddef miliynau o ddigwyddiadau sy’n difrodi DNA, yn y celloedd sy’n creu’r corff," yn ôl yr Athro Ray Waters a’r Dr Simon Reed, yr Ysgol Feddygaeth.

"Gallwn atgyweirio llawer o’r difrod hwn, ond mae union fanylion sut mae hyn yn digwydd yn anhysbys o hyd. Os nad oes modd atgyweirio difrod DNA, yna gall achosi mwtaniadau a chanser."

Mae eu gwaith eisoes wedi arwain at ddatblygu ffordd newydd, dan batent, o archwilio difrod DNA ac atgyweirio genomau cyfan gan ddefnyddio micro-araeau cydraniad uchel – mae’r dull blaengar hwn yn galluogi gwyddonwyr i ddadansoddi’r genom dynol cyfan yn gyflym.

Gallai’r dechneg arwain at ffyrdd newydd o sgrinio pobl ymlaen llaw am ymatebion i therapïau canser penodol sy’n difrodi’r DNA mewn celloedd canser.

Ychwanegodd yr Athro Waters: "Mae’r goblygiadau ehangach i’r ymchwil hwn yn wych – gallai’r diwydiannau fferyllol a chemegol ei ddefnyddio i sgrinio cyffuriau neu gemegau newydd am beryglon gwenwynig."

Mae’r adeilad newydd yn cynnwys arwynebedd llawr o dros 1500 metr sgwâr ac mae’n cynnwys dau lawr labordy sydd wedi’u cyfarparu’n llawn ar gyfer ymchwil sydd â’r nod o wella gwaith darganfod, diagnosio a thrin canser ac anhwylderau etifeddol sy’n achosi tiwmorau.

Mae’r lwfrau gosod trawiadol ar yr adeilad newydd wedi cael eu cynllunio i gadw’r labordai sy’n wynebu’r de yn oer ac mae trefn y lliwiau yn cyd-fynd â dilyniant y genyn TSC2 a ddarganfuwyd gan ymchwilwyr Caerdydd ac sy’n achosi sglerosis clorog, anhwylder etifeddol sy’n gysylltiedig â thiwmorau ar yr arennau, yr ymennydd a thiwmorau eraill.

"Bydd yr adeilad newydd hwn yn cynnig ffocws mawr ei angen ar gyfer y ddau faes gwaith a bydd yn ysgogi rhyngweithio rhwng y ddau grŵp yn sylweddol," ychwanegodd yr Athro Waters.

Dolenni: